अर्थतन्त्रको हिसाबले सुपर पावर भनेर चिनिने अमेरिकालाई कोरोना भाइरसले ठूलो धक्का दिएको छ । अमेरिकी अर्थव्यवस्थामा अप्रिल–जून क्वाटरमा ३२.९ प्रतिशतले गिरावट आएको छ । अमेरिकी अर्थतन्त्रमा यो अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो गिरावट हो । अमेरिकी सरकारले बिहीबार सार्वजनिक गरेको विज्ञप्ति अनुसार कोरोना भाइरसको कारण व्यवसाय एवं कारोबार बन्द भएको छ । यसका कारण लाखौं मानिसहरूले रोजगारी गुमाएका छन् । यसले बेरोजगारी दर बढेर १४.७ प्रतिशत सम्म पुगेको छ ।
१९५८ पछिकै सबैभन्दा ठुलो आर्थिक गिरावट
अमेरिकी वाणिज्य मन्त्रालयले १९४७ को रेकर्ड डेट पछि जीडीपी र वस्तु र सेवा उत्पादनमा यो दोस्रो ठुलो त्रैमासिक गिरावट हो । यस अघि १९५८ मा १० प्रतिशतको त्रैमासिक गिरावट आएको थियो । त्यसबेला तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति ड्वाइट डेबिड आइजनहावर थिए । र त्यसबेला अमेरिकी अर्थव्यवस्था जनवरी मार्च त्रैमासमा ५ प्रतिशत त्रैमासिक गिरावट थियो । यो त्यो समय थियो जब कोरोना भाइरसको कारण आएको आर्थिक मंदी आर्थिक बजारमा प्रवेश ग¥यो । यस गीरावटको साथ अमेरिकी अर्थव्यवस्थामा ११ बर्षको अर्थव्यवस्थाको वृद्धिको अन्त्य भयो ।
उपभोक्ता खर्च घट्नाले अर्थव्यवस्थामा गिरावट
वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार उपभोक्ता खर्चमा कमी आएको कारण अर्थतन्त्रमा ठूलो गिरावट आएको हो । अमेरिकी आर्थिक गतिविधिमा उपभोक्ता खर्चको हिस्सा करीब ७० प्रतिशत रहेको छ । उपभोक्ता खर्चमा वार्षिक आधारमा ३४.६ प्रतिशतको गिरावट रहेको छ । कोरोना माहामारीको कारण ट्राभल इन्डस्ट्री पूर्णतया ठप्प भएको छ । यसले लाखौं रेष्टुरेन्टहरू, बारहरू, मनोरन्जन स्थलहरू र अन्य खुद्रा संस्थाहरूलाई बन्द गर्न बाध्य पार्दैछ । क्यापिटल इकोनोमिक्सका वरिष्ठ अमेरिकी अर्थशास्त्री एन्ड्र्यू हन्टरका भन्छन् कोरोना महामारीको कारण अर्थतन्त्रमा अभूतपूर्व धक्का लागेको छ । हन्टरले यस घाटालाई पुनःप्राप्त गर्न धेरै वर्ष लाग्ने उल्लेख गरे ।
जुलाइ–सेप्टेम्बर त्रैमाासमा पनि गीरावटको आशंका
धेरै विश्लेषकहरूले अर्थतन्त्रमा आएको मन्दीको बाबजुद चालू जुलाई–सेप्टेम्बर क्वार्टरमा रीकभरीकोे आशा गरेका छन् । विश्लेषकहरूको अनुसार यो त्रैमासिकमा बार्षिक आधारमा १७ प्रतिशत बृद्धि हुने अनुमान छ । तर अमेरिकाका धेरैजसो राज्यहरूमा कोरोनाभाइरसको घटना बढ्दै जाँदा व्यवसायहरू फेरि बन्द गर्न बाध्य भएका छन् । यसका साथै रिपब्लिकन सिनेटले बेरोजगारहरूलाई सरकारी सहयोग गर्ने प्रस्ताव गरेका छन् । यस कारणले गर्दा, जुलाई–सेप्टेम्बर क्वार्टरमा गिरावट आउन सक्छ ।
व्यापार लगानी खर्चमा पनि २७ प्रतिशतले गिरावट
उपभोक्ता खर्च बाहेक, ब्यापार लगानी र आवास खर्च पनि अप्रिल–जून त्रैमासमा घटेको छ । तथ्यांकका अनुसार गत त्रैमासमा लगानी खर्चमा २७ प्रतिशत र आवास खर्चमा ३८.७ प्रतिशतले गिरावट आएको छ । यसका साथै, राज्य र स्थानीय सरकारहरूको कर राजस्व खस्कँदा उनीहरूको वार्षिक खर्च आधारमा ५.६ प्रतिशतले कमी आएको छ । यसको लागि समग्र सरकारी खर्चमा १७.४ प्रतिशतले बढेको जनाइएको छ । यसका लागि संघीय खर्च १७.४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । अमेरिकी सरकारले कोरोनाभाइरसको नकरात्मक आर्थिक असरहरूको सामना गर्न २ खर्ब डलर भन्दा बढी खर्च गरेको छ । यसले साना व्यापारी र बेरोजगारहरूलाई प्रति व्यक्ति १२०० डलर सहायता पनि समावेश गरेको छ ।
कोरोनाको कारण जाब मार्केट धरासायी
अमेरिकी अर्थव्यवस्थामा रोजगार बजार एक मजबूत स्तम्भ हो, तर कोरोना भाइरसले रोजगार बजारलाई पूर्ण रूपमा ध्वस्त पारेको छ । पछिल्ला १९ हप्तामा १० लाख भन्दा बढी व्यक्तिहरूले बेरोजगारीको लाभका लागि आवेदन दिएका छन् । हालसम्म, कुल रोजगार गुमाएका मध्येका एक तिहाइ पुनको पुन रीकभरी भइसकको छ । तर कोरोनाको बढ्दो मामिलाहरूले रोजगार बजारमा रीकभरी दरमा ढिलाई हुन सक्छ । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भाइरसको बढ्दो अवस्थाका बीच पनि कारोबार खोल्न दबाब दिइरहेका छन् । अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार महामारीलाई पराजित नगरेसम्म अर्थतन्त्रले पूर्ण सुधार गर्न सक्नेछैन ।
