बैंकिङ खबर / वर्षौंदेखि वित्तीय संकटको सामना गरिरहेको लेबनानले आफ्नो बैंकिङ प्रणाली पुनःस्थापना गर्ने प्रयासलाई तीव्र बनाएको छ। यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) र लेबनानी अधिकारीबीच बैंकिङ क्षेत्र सुधार, वित्तीय नोक्सानी व्यवस्थापन तथा सर्वसाधारणको रोकिएको निक्षेप फिर्ता गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ।
बैंकिङ प्रणालीप्रति सर्वसाधारणको विश्वास कमजोर बनेको अवस्थामा लेबनानले वित्तीय संरचनामा सुधार ल्याउन अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग खोजिरहेको छ। पछिल्लो छलफलमा बैंकहरूको वास्तविक वित्तीय अवस्था पहिचान गर्ने, संकटबाट सिर्जित नोक्सानीको जिम्मेवारी निर्धारण गर्ने र निक्षेप फिर्ताको प्रक्रिया अघि बढाउने विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ।
आईएमएफको टोलीले नोभेम्बर १० देखि १३ सम्म लेबनानी अधिकारीसँग बैंकिङ पुनर्संरचनासम्बन्धी विषयमा छलफल गरिरहेको छ। आईएमएफको यस पहललाई लामो समयदेखि अवरुद्ध रहेको वित्तीय सुधार प्रक्रियालाई गति दिने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
सन् २०१९ देखि गहिरिएको बैंकिङ संकट
लेबनानको आर्थिक तथा वित्तीय संकट सन् २०१९ देखि गम्भीर बन्दै गएको हो। सरकारी ऋणको उच्च भार, विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा आएको दबाब, राजनीतिक अस्थिरता र कमजोर आर्थिक व्यवस्थापनले देशको बैंकिङ प्रणालीलाई प्रभावित बनाएको थियो।
संकट गहिरिएपछि बैंकहरूले सर्वसाधारणको निक्षेप फिर्ता र विदेशमा रकम स्थानान्तरणमा प्रतिबन्ध लगाए। यसबाट आफ्नो जीवनभरको बचत बैंकमा राखेका लाखौँ नागरिक प्रभावित भए। बैंक खातामा रकम देखिए पनि आवश्यक परेको समयमा सहज रूपमा निकाल्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भयो।
लेबनानको वित्तीय संकटबाट भएको नोक्सानीलाई दशौँ अर्ब अमेरिकी डलरमा अनुमान गरिएको छ। यसले बैंक, सरकार र सर्वसाधारणबीच आर्थिक दायित्व बाँडफाँटको जटिल अवस्था सिर्जना गरेको छ।
निक्षेपकर्ताको पैसा कसले फिर्ता गर्ने?
बैंकिङ सुधारको सबैभन्दा संवेदनशील विषय निक्षेपकर्ताको रकम फिर्ता गर्नु हो। वित्तीय संकटबाट सिर्जित नोक्सानीको भार सरकारले लिने कि केन्द्रीय बैंकले, वाणिज्य बैंकले कति जिम्मेवारी बहन गर्ने र सेयरधनीको भूमिका के हुने भन्ने विषयमा स्पष्ट व्यवस्था आवश्यक छ।
लेबनानले यससम्बन्धी कानुनी तथा संस्थागत सुधार अघि बढाइरहेको छ। बैंक रिजोलुसनसम्बन्धी कानुनलाई सुधार प्रक्रियाको महत्वपूर्ण आधार मानिएको छ। तर कानुन पारित हुनु मात्रै पर्याप्त छैन। त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन र वित्तीय दायित्वको पारदर्शी निर्धारण पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
आईएमएफले बैंकिङ क्षेत्रको पुनर्संरचना गर्दा निक्षेपकर्ताको हित संरक्षण, वित्तीय संस्थाको दिगोपन र सरकारी ऋण व्यवस्थापनलाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिँदै आएको छ।
आईएमएफको सहयोगले सुधार प्रक्रिया अघि बढ्ने अपेक्षा
लेबनानले आर्थिक पुनरुत्थानका लागि आईएमएफसँग वित्तीय सहायता कार्यक्रमसम्बन्धी छलफल गर्दै आएको छ। तर आवश्यक संरचनात्मक सुधार र वित्तीय क्षेत्रको पुनर्संरचनामा ढिलाइ हुँदा सहायता कार्यक्रमले अपेक्षित गति लिन सकेको छैन।
पछिल्लो छलफलले बैंकिङ क्षेत्र सुधारका बाँकी विषय टुंग्याउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि आईएमएफबाट वित्तीय सहायता प्राप्त गर्न औपचारिक सहमति, आवश्यक सुधार र स्वीकृतिका प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ।
लेबनानको अनुभवले बैंकिङ प्रणालीमा सर्वसाधारणको विश्वास गुमेपछि त्यसलाई पुनःस्थापना गर्न कति लामो समय र संस्थागत सुधार आवश्यक पर्छ भन्ने देखाएको छ।
अहिले लेबनानका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती बैंक सञ्चालनलाई सामान्य अवस्थामा फर्काउनु मात्र होइन, वर्षौंदेखि आफ्नो बचत फिर्ता पर्खिरहेका नागरिकलाई विश्वास दिलाउनु पनि हो। निक्षेपकर्ताको रकम सुरक्षित हुने र बैंकिङ प्रणाली पारदर्शी रूपमा सञ्चालन हुने सुनिश्चितता कायम गर्न सके मात्रै लेबनानको वित्तीय क्षेत्र पुनःस्थापनाको बाटोमा अघि बढ्न सक्नेछ।
