‘लेटर अफ क्रेडिट’ अर्थात प्रतितपत्रका प्रकारहरु

रमेश कुमार पोखरेल –

प्रतितपत्रलाई विभिन्न उद्देश्यले विभिन्न आधारमा विभिन्न्न कोणबाट बर्गिकरण गरिएको पाइन्छ । सामान्यतः प्रतित पत्रलाई निम्न प्रकारमा विभाजन गर्ने गरिएको छ, ती हुन् :

१. Standby letter of credit : संयुक्त राज्य अमेरिकामा बहुप्रचलित कार्य सम्पादन तथा भुक्तानी ग्यारेण्टीमा प्रयोग गरिने Standby letter of credit बैक ग्यारेण्टी कै रुप हो । यसलाई प्रतितपत्र र  बैंक ग्यारेन्टीको ठिमाहा सन्तानको रुपमा समेत लिन सकिन्छ । यस्तो उपकरण कर्जाको सुरक्षणको रुपमा, ठेक्का पट्टा सम्पादन गर्न, वस्तु तथा सेवाको भुक्तानी ग्यारेण्टी गर्न प्रयोग हुने गरेको छ ।
 
२.Documentary letter of credit : क्रेता र विक्रेताको अनुमतिविना जुन सुकै बखत संशोधन तथा रद्ध गर्न सकिने प्रतित पत्रलाई Revocable र क्रेता र विक्रेताको अनुमति आवश्यक पर्ने प्रतितपत्रलाई irrevocable भनिन्छ । irrevocable प्रतितपत्र पनि Unconfirmed/Confirmed गरी दुई प्रकारका छन् । Unconfired credit अन्तर्गत बिक्रेतालाई भुक्तानी गर्ने एक मात्र बैंक क्रेताको बैंक हुन्छ । बिक्रेताको बैकले Document Negotiation गरी बिक्रेतालाई भुक्तानी दिई शोधभर्ना माग गर्न पनि सक्दछ वा Document collection मा पठाई Issuing बैंकबाट भुक्तानी प्राप्त भएपछि मात्र बिक्रेतालाई भुक्तानी गर्न पनि सक्दछ । Confirmed credit मा बिक्रेताको बैंकले बिक्रेतालाई भुक्तानीको ग्यारेण्टी गर्दछ । Advising Bank ले आवश्यक कागजातहरु प्राप्त भई पुनरावलोकन गर्दा उपयुक्त भए बिक्रेतालाई भुक्तानी गरिदिन्छ र Issuing Bank बाट शोधभर्ना माग गर्दछ । युद्ध, सामाजिक, राजनैतिक तथा वित्तीय संकट भएका देश तथा क्षेत्रबाट प्राप्त प्रतितपत्रहरुमा बिक्रेताले यस्तो प्रावधानको माग गर्दछन् । Issuing Bank प्रति कम विश्वास भए वा वित्तीय साधनको पुर्व आवश्यकता भए पनि यस्तो प्रतितपत्र आवश्यक हुन्छ । यस्तो प्रतितपत्र तुलनात्मक रुपमा महंगो हुन्छ ।

३. Special Letter of credit
क) Back to Back letter of credit : भैरहेको प्रतितपत्रको सुरक्षणमा अर्को प्रतितपत्र खोलिन्छ भने त्यस्तो प्रतितपत्रलाई Back to Back letter of credit भनिन्छ । व्यापारीहरुले सप्लायर लाई भुक्तानी दिन यस्तो प्रतितपत्र खोल्दछन् । व्यापारीले क्रेताबाट प्रतितपत्र प्राप्त गरेपछि सप्लायरको पक्षमा अर्को प्रतितपत्र खोल्दछ । पहिलो प्रतितपत्र दोश्रोको सुरक्षणको रुपमा रहेको हुन्छ ।
ख) Deferred Payment (Usance) letter of credit : यस्तो प्रतितपत्रमा क्रेताले प्रतितपत्रसंग सम्वन्धित कागजातहरु स्वीकार गर्दछ र तोकिएको समयमा भुक्तानी गर्ने प्रतिवद्धता जाहेर गर्दछ । यस्तो प्रतितपत्रमा क्रेतालाई ग्रेस पिरियडको सुविधा दिइएको हुन्छ ।
ग) Red clause letter of credit: यस अन्तर्गत सिपमेण्ट गर्नुभन्दा अगााडि नै उत्पादन प्रक्रियाको लागि नगद उपलव्ध गराइन्छ । Issuing bank ले पेश्कीको रुपमा केही वा सबै रकम उपलव्ध गराउन सक्दछ । 
घ) Revolving letter of credit : तोकिएको सीमा ननाघ्ने गरी तोकिएको संख्यामा भुक्तानी गर्ने गरी खोलिने प्रतितपत्र लाई Revolving letter of credit भनिन्छ ।
ङ) Transferable letter of credit : तेश्रो पक्षलार्इृ हस्तान्तरण गरी सम्पुर्ण अधिकार उसैलाई दिने प्रतितपत्रलाईTransferable letter of credit भनिन्छ ।
च) Assignment of proceeds: यस अन्तर्गत प्रतितपत्र आंशिक वा पुरै तेश्रो पक्षलाई हस्तान्तरण गरिन्छ तर सम्पुर्ण अधिकार शुरुको प्रतितपत्र बाला कै हुन्छ ।


सोसिअल मेडिया