बैंकिङ खबर/ विश्वका शीर्ष १० अर्बपतिको सूचीमा भारतीय उद्योगपति गौतम अडानीले फेरि एकपटक ठूलो फड्को मारेका छन्। अडानी १३१.३ अर्ब डलरको कुल सम्पत्तिका साथ विश्वको तेस्रो धनी व्यक्ति बनेका छन्। यसअघि यो स्थानमा रहेका जेफ बेजोसलाई पछि पार्दै उनले तेस्रो नम्बरमा वर्चस्व कायम गरेका हुन्।
फोर्ब्सको रियल टाइम बिलियनियर्स इन्डेक्सका अनुसार एसियाका सबैभन्दा धनी तथा अडानी समूहका अध्यक्ष गौतम अडानीको नेटवर्थ १३१.३ अर्ब डलर पुगेको छ। यो सम्पत्तिसँगै उनी अमेजनका जेफ बेजोसलाई पछि पार्दै शीर्ष १० धनीहरूको सूचीमा तेस्रो स्थानमा आएका हुन्। अडानीको तुलनामा बेजोसको कुल सम्पत्ति १२६.९ बिलियन डलर छ। यी दुईको सम्पत्तिको भिन्नताबारे कुरा गर्दा भारतीय उद्योगपति गौतम अडानी जेफ बेजोसभन्दा ४.४ अर्ब डलर धनी छन्।
भर्खरै ४४ अर्ब डलरको ट्विटर सम्झौतालाई अन्तिम रुप दिएर माइक्रोब्लगिङ साइटको कमान सम्हालेका टेस्लाका सीईओ एलोन मस्क शीर्ष १० अर्बपतिहरुको सूचीमा पहिलो स्थानमा छन्। मस्कको कुल सम्पत्ति २२३.८ अर्ब डलर छ।
फ्रान्सेली अर्बपति बर्नार्ड अर्नोल्ड दोस्रो नम्बरमा कायमै छन्। उनको कुल सम्पत्ति १५६.५ अर्ब डलर छ। शीर्ष धनाढ्यको सूचीमा वारेन बफेट १०४.५ अर्ब डलरको नेटवर्थका साथ पाँचौँ, माइक्रोसफ्टका बिल गेट्स १०२.९ अर्ब डलरका साथ छैटौँ र १०२.५ अर्ब डलरको सम्पत्तिसहित सातौँ धनी व्यक्ति ल्यारी एलिसन छन्।
विश्वका शीर्ष अर्बपतिहरूको सूचीमा परेका दोस्रो भारतीय उद्योगपति रिलायन्स इन्डस्ट्रिज लिमिटेडका अध्यक्ष मुकेश अम्बानी आठौँ स्थानमा छन्। अम्बानीले कुल सम्पत्ति ८९.२ अर्ब डलर रहेको छ। यस्तै ८३.५ अर्ब डलरसहित ल्यारी पेज नवौं स्थानमा र ८१.६ अर्ब डलरको नेटवर्थसहित कार्लोस स्लिम हेलु १० औँ स्थानमा छन्।
बाल्यकाल
अडानीको जन्म २४ जुन १९६२ मा गुजराती जैन परिवारमा शान्तिलाल र शान्ताबेन अडानीको कोखबाट अहमदाबाद, गुजरातमा भएको थियो । उनका ७ दाजुभाइ छन् र उनका आमाबुवा गुजरातको उत्तरी भागको थारद सहरबाट बसाई सरेका थिए । उनका बुबा एक सानो कपडा व्यापारी थिए। उनले अहमदाबादको शेठ चिमनलाल नगिनदास विद्यालयमा पढेका थिए । उनले गुजरात विश्वविद्यालयमा वाणिज्यमा स्नातक डिग्रीको लागि भर्ना गरे, तर दोस्रो वर्ष पछि छोडे । अदानी व्यापारमा इच्छुक थिए, तर आफ्नो बुबाको कपडा व्यवसायमा होइन ।
करिअर
किशोरावस्थामा, अदानी महेन्द्र ब्रदर्सका लागि हीरा छोट्ने काम गर्न सन् १९७८ मा मुम्बई गए । सन् १९८१ मा, उनका जेठा भाइ महासुखभाई अडानीले अहमदाबादमा प्लास्टिकको एकाइ किनेका थिए र उनलाई सञ्चालनको व्यवस्थापन गर्न जिम्मा दिए । यो उद्यम पोलिभिनाइल क्लोराइड आयात मार्फत विश्वव्यापी व्यापारको लागि अडानीको प्रवेशद्वार बन्यो ।
१९८५ मा, उनले साना उद्योगहरूका लागि प्राथमिक पोलिमरहरू आयात गर्न थाले, ज्ञढडड मा, अदानीले अदानी एक्सपोर्ट्स स्थापना ग¥यो, जुन अहिले अडानी समूहको होल्डिङ कम्पनी अदानी इन्टरप्राइजेज भनेर चिनिन्छ । मूल रूपमा, कम्पनीले कृषि र ऊर्जा वस्तुहरूमा कारोबार गर्यो ।
१९९१ मा, आर्थिक उदारीकरण नीतिहरू उनको कम्पनीको लागि अनुकूल भयो र उनले धातु, कपडा र कृषि उत्पादनहरूको व्यापारमा व्यापार विस्तार गर्न थाले । १९९४मा, गुजरात सरकारले मुन्द्रा पोर्टको व्यवस्थापकीय आउटसोर्सिङको घोषणा ग¥यो र १९९५ मा, अदानीले ठेक्का पाए ।
१९९५ मा, उहाँले पहिलो जेट्टी स्थापना गर्नुभयो । मूल रूपमा मुन्द्रा पोर्ट र विशेष आर्थिक क्षेत्र द्वारा संचालित, सञ्चालनहरू अदानी पोर्ट्स र सेज (एपीएसईजेड) मा हस्तान्तरण गरिएको थियो । आज, कम्पनी सबैभन्दा ठूलो निजी बहु–पोर्ट अपरेटर हो। मुन्द्रा बन्दरगाह भारतको सबैभन्दा ठूलो निजी क्षेत्रको बन्दरगाह हो, जसमा प्रतिवर्ष लगभग २१ करोड टन कार्गो ओसारपसार गर्ने क्षमता छ ।
१९९६मा, अदानी समूहको पावर व्यवसाय शाखा, अदानी पावर, अदानी द्वारा स्थापित भएको थियो । देशको सबैभन्दा ठूलो निजी थर्मल पावर उत्पादक अदानी पावरले ४६२० मेगावाट क्षमताको थर्मल पावर प्लान्टहरू राखेको छ ।
सन् २००६ मा अदानीले पावर उत्पादन व्यवसायमा प्रवेश गरे । २००९ देखि २०१२ सम्म, उनले अष्ट्रेलियाको एबोट पोइन्ट पोर्ट र क्विन्सल्याण्डको कार्माइकल कोइला खानी अधिग्रहण गरे ।
मे २०२० मा, अदानीले ६ बिलियन अमेरिकी डलरको सोलार एनर्जी कर्पोरेशन अफ इन्डियाद्वारा विश्वको सबैभन्दा ठूलो सौर्य बोली जित्यो । ८ हजार मेगावाट फोटोभोल्टिक पावर प्लान्ट परियोजना अदानी ग्रीन द्वारा लिइनेछ ; अदानी सोलारले २ हजार मेगावाट अतिरिक्त सोलार सेल र मोड्युल उत्पादन क्षमता स्थापना गर्नेछ ।
सेप्टेम्बर २०२० मा, अदानीले दिल्ली पछि भारतको दोस्रो व्यस्त मुम्बई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ७४% सेयर अधिग्रहण गर्यो । फेबु्रअरी २०२२ मा, उनी मुकेश अम्बानीलाई पछि पार्दै एशियाको सबैभन्दा धनी व्यक्ति बने ।
मे २०२२ मा, अदानी परिवारले अम्बुजा सिमेन्ट र यसको सहायक एसीसी होल्सिम समूहबाट १०.५ बिलियन डलरमा विदेशी विशेष–उद्देश्यीय संस्था मार्फत प्राप्त गर्यो ।
अगस्ट २०२२ मा AMG Media Networks Limited(AMNL), अदानी समूहको एकाइले राष्ट्रिय समाचार प्रसारण कर्ता NDTA को २९.१८% को मालिक RRPR होल्डिङ किन्न योजना बनाएको घोषणा ग¥यो र थप २६% किन्नको लागि खुला प्रस्ताव राख्यो । एनडीटीभीले एक विज्ञप्तिमा भन्यो कि अदानीले कम्पनीका संस्थापक, पूर्व पत्रकार राधिका रोय र उनका अर्थशास्त्री पति प्रणय रोयलाई जानकारी नदिई तेस्रो पक्ष मार्फत आफ्नो हिस्सेदारी अधिग्रहण गरेको थियो र यो सम्झौता “विना छलफल, सहमति वा सूचना“ गरिएको थियो । यो बोलीले भारतमा सम्पादकीय स्वतन्त्रता सम्बन्धी चिन्ता पनि उठायो, किनकि अडानीलाई प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टीको नजिक मानिन्छ ।
जीवन
गौतम अडानीले प्रितीसँग विवाह गरेका छन्, उनका दुई छोरा छन्, करण अदानी र जीत अदानी । उनी जैन अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार संगठन JITO का सदस्य हुन् । सन् १९९८ मा उनलाई अपहरण गरी फिरौतीको लागि बन्धक बनाइयो तर पैसा जम्मा नगरी रिहा गरियो । २००८ को मुम्बई हमलाका बेला उनी ताज होटलमा थिए ।
परोपकार
अदानी फाउन्डेसनको मालिक हो, अदानी समूह मार्फत वित्त पोषित । यो १९९६ मा स्थापना भएको थियो। गुजरात बाहेक, फाउन्डेशनले महाराष्ट्र , राजस्थान , हिमाचल प्रदेश , मध्य प्रदेश , छत्तीसगढ , र ओडिशा राज्यहरूमा सञ्चालन गर्दछ ।
मार्च २०२० मा, उनले कोरोनाभाइरस प्रकोपसँग लड्न आफ्नो समूहको परोपकारी शाखा मार्फत प्रधानमन्त्री केयर कोषमा ₹ 100 करोड (US$ 13 मिलियन) योगदान गरे । गुजरात सीएम राहत कोषमा ₹ ५ करोड (US$६३०,०००) र महाराष्ट्र सीएम राहत कोषमा १ करोड ( US ४१३०,०००) को योगदान गरिएको थियो ।
अदानीको नेतृत्वको विविध समूह अदानी समूहले साउदी अरेबियाको दमामबाट गुजरातको मुन्द्रासम्म ८० मेट्रिक टन लिक्विड मेडिकल अक्सिजनले भरिएका चारवटा ISO क्रायोजेनिक ट्याङ्की आयात गरेको थियो । समूहले लिन्डे साउदी अरेबियाबाट 5,000 मेडिकल–ग्रेड अक्सिजन सिलिन्डरहरू पनि सुरक्षित गर्यो ।
