बैंकिङ खबर / चिनीया बैंकहरु विश्वका ठूला बैंकहरुमा समावेश छन्। चीनका ४ ठूला सरकारी बैंक, आईसीबीसी, बैंक अफ चाइना, चाइना कन्स्ट्रक्सन बैंक र एग्रिकल्चरल बैंक अफ चाइना, शीर्षस्थानमा छन्। यसले चीनको द्रुत गतिमा बढ्दो आर्थिक र बैंकिङ क्षेत्रको बल देखाउँछ । कुल सम्पत्ति (total assets) को आधारमा तयार गरिएको नवीनतम विश्व बैंक रैंकिङअनुसार चीनका बैंकहरूले शीर्ष स्थान ओगटेका छन् भने अमेरिकाका बैंकहरू पनि शीर्ष १० मा ठूला संख्या सहित छन् ।
चीनका सबैभन्दा ठूलो बैंकहरू विश्वभरि बडो प्रभाव राख्छन्। ICBC संसारको सबैभन्दा ठूलो बैंक हो, जसको सम्पत्ति ६ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी छ, र Agricultural Bank, China Construction Bank, र Bank of China पनि विश्वका शीर्ष १२ बैंकहरूमा पर्छन्। २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा, तिनीहरूका मुनाफा वृद्धि करिब ३ देखि ४ प्रतिशत मात्र थियो, र संपत्ति गुणस्तर पनि स्थिर नै रहेको थियो, यद्यपि जोखिमहरू अझै पनि रहेको विश्लेषणमा आएको छ
चीनका यी चार बैंकहरू विश्वकै शीर्ष चार स्थानमा सर्टिफाइ भएको तथ्यले चीनको बैंकिङ शक्ति उत्साहजनक रूपमा देखाउँछ । यसले चीनको भित्री आर्थिक विस्तार र विश्वव्यापी वित्तीय प्रभाव वृद्धि भएको संकेत गर्छ ।
चिनियाँ बैंकहरूले पाँचौं वा तल्लो स्थानमा परेका सेयरहरूलाई समेत धनी बनाउँदै विश्वका शीर्ष चार स्थान ओगटेको तथ्यले चीनको बैंकिङ प्रणाली आकर, ऋण शक्ति र सम्पत्ति विस्तारका दृष्टिले अमेरिकाभन्दा ठूलो प्रभाव राख्ने देखिन्छ ।
अमेरिकाका बैंकहरूको स्थिति
टप १० सूचीमा अमेरिकाका दुई महत्त्वपूर्ण बैंक JPMorgan Chase & Co. र Bank of America पर्छन् । विशेष रूपमा JPMorgan Chase विश्वमा पाँचौँ सबैभन्दा ठूलो बैंक हो । अमेरिकाका यी बैंकहरू उच्च वित्तीय सेवा, लगानी बैंकिङ तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार वित्तमा बलियो हुँदै अमेरिका वित्तीय तन्त्रको महत्त्वपूर्ण आधार बनेका छन् । यद्यपि कुल सम्पत्तिमा चीनका बैंकहरूको अग्रता स्पष्ट देखिए पनि सेयर बजार मूल्य, वित्तीय नवप्रवर्तन र वैश्विक लगानी बैंकिङ पोर्टफोलियो जस्ता अन्य मापदण्डमा अमेरिकाका बैंकहरू अझ व्यापक प्रभाव पार्ने शक्ति राख्छन् ।
किन चीनका बैंकहरू शीर्षमा ?
विशेषज्ञहरूका अनुसार चीनको बैंकिङ शक्ति बढ्नाका मुख्य कारणहरूमा आर्थिक विस्तार, सरकारी समर्थन तथा ईन्फ्रास्ट्रक्चर वित्त पोषणका लागि विशाल कर्जा प्रवाह र घरेलु बजारको ठूलो आकार पर्दछन् । यसले चीनका बैंकहरूलाई सम्पत्ति आधारमा शीर्ष स्थानमा पुर्याएको हो । संक्षेपमा भन्नुपर्दा, विश्व बैंकिङ शक्तिमा चीन र अमेरिका दुवै प्रमुख छन्, तर कुल सम्पत्तिमा चीनका बैंकहरू यस बखत अमेरिकाभन्दा अगाडि रहेको आँकडा स्पष्ट पारिरहेको छ ।
अर्थतन्त्र सुधारमा चीन र अमेरिका
अर्थतन्त्रमा दुवै देशको अग्रसरताले विभिन्न रणनीति बनाएका छन्। अमेरिका चीनलाई मुख्य प्रतिस्पर्धीका रूपमा हेरेर त्यसको विस्तार रोक्न आर्थिक कूटनीति अपनाइरहेको छ। चीनले आफ्नो आर्थिक प्रभाव विस्तार गर्न बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई)लाई प्राथमिकतामा राख्दै विश्वका ७० भन्दा बढी देशलाई समेट्ने रणनीति अघि बढाएको छ। अमेरिकाले चीनसँग प्रत्यक्ष द्वन्द्व नगरीकन पनि तेस्रो पक्ष राष्ट्रहरूलाई आफ्नो पक्षमा ल्याउने प्रयास गरिरहेको छ भने चीनले औद्योगिक, आर्थिक, अवसंरचना, र विकास परियोजनाहरू मार्फत आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने रणनीति बनाएको छ। अमेरिकाले व्यापार सम्झौता, सुरक्षा सहयोग, र कूटनीतिक दबाब मार्फत धेरै राष्ट्रहरूसँग सम्बन्ध सुदृढ पार्ने कोशिस गरेको छ। चीनले पनि आर्थिक साधनलाई रणनीतिक हतियारको रूपमा प्रयोग गर्ने प्रयास गरिरहेको छ ।
हालको अबस्थामा अर्थतन्त्रमा चीन भन्दा अमेरिका केही अघि छ भने चिनको अर्थतन्त्र बलियो बन्दै गएको छ । आर्थिक प्रतिश्प्रर्धामा दुवै बलिया देखिन्छन् । तर विश्व अर्थतन्त्रमा तिनीहरूको प्रभाव अलग अलग छ। अमेरिका विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र हो, जबकि चीन दोस्रो स्थानमा छ। चीनको तीव्र आर्थिक वृद्धि र विस्तारले अमेरिकालाई चिन्तित बनाएको छ, जसले व्यापार युद्धको रूपमा देखिएको छ
