बैंकिङ खबर । जब कुनै देशले निर्यात भन्दा अधिक आयात गर्दछ, भने त्यसलाई व्यापार घाटा भनिन्छ । यसको मतलव यो हो कि देशले आफ्ना ग्राहकहरूको आवश्यकताहरू पूरा गर्न पर्याप्त सामान र सेवाहरू उत्पादन गर्न सक्षम छैन, त्यसैले उनीहरुले अन्य देशहरूबाट आयात गर्नुपर्दछ । यसको विपरित, जब एक देशले आयातभन्दा बढी निर्यात गर्दछ, भने यसलाई व्यापार बचत भनिन्छ ।
कुनै पनि देशको निर्यात र आयात त्यो देशको अर्थव्यवस्थाको विकाससँग सम्बन्धित हुन्छ । यदि आयात बढ्यो भने निर्यात घट्छ । यसको मतलब देशले बाहिरबाट विदेशी सामान किन्नको लागि अधिक पैसा खर्च गर्नुपर्छ । त्यसकारण, हरेक देशले आफ्नो देशबाट निर्यात बढी गर्न खोज्दछ अथवा निर्यात र आयात बराबर मात्रामा गर्न खोज्दछन् । नागरिकहरूले सबै चीजहरू देशमा अवस्थित कम्पनीहरूमार्फत प्राप्त गरे भने उनीहरूले विदेशी वस्तुहरूको खरीद कम गर्नेछन् । जसले आयात गर्नु आवश्यक हुँदैन । अर्थविद्हरूको अनुसार यदि कुनै देशको व्यापार घाटा निरन्तर धेरै वर्षसम्म रहिरह्यो भने त्यसले त्यस देशको आर्थिक स्थितिमा विशेष गरी रोजगार उत्पादन, वृद्धि दर र मुद्राको मूल्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ ।
नेपालमा आर्थिक वर्ष २०७६/७७ को फागुन मसान्तसम्म रु.८४९.३३ अर्बको व्यापार घाटा भएको केन्द्रीय बैंकको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
अघिल्लो आर्थिक बर्ष २०७५/७६ फागुन मसान्तसम्मको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको फागुन मसान्तसम्ममा रु.३८.५५ अर्बले व्यापार घाटा घटेर हाल व्यापार घाटा रु.८४९.३३ अर्बमा कायम भएको हो । यो अर्थिक वर्ष माघको तुलनामा भने रु.११०.७ अर्बले व्यापार घाटा बढेको हो ।
२०७६÷७७ को फागुन मसान्तसम्ममा नेपालले रु. ९२४.२४ अर्बको कुल आयात गरेको छ जुन अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०७६ फागुन मसान्तको तुलनामा २४.८७ अर्बले घटेको हो । तर गत माघ महिनाको तुलनामा रु.१२०.६४ अर्बले बढेको हो ।
नेपालले सबैभन्दा बढी आयात भारतबाट रु.५६६.६७ अर्बको, चीनबाट रु.१४६.६५ अर्ब यस्तै अन्य देशबाट रु.२१०.९१ अर्बको आयात गरेको छ ।
