बैंकिङ खबर / चार वर्षदेखि सञ्चित नोक्सानीको दबाबमा रहेको कुमारी बैंक आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा उल्लेख्य वित्तीय सुधार गर्दै लाभांश वितरण गर्न सक्ने अवस्थामा फर्किएको छ। बैंकले एकै वर्षमा नाफा ३०६ प्रतिशतले बढाउँदै सञ्चित नोक्सानी हटाउन सफल भएपछि कुमारी बैंकको वित्तीय यात्रामा महत्वपूर्ण मोड आएको छ। बैंकले गत आर्थिक वर्ष ७ अर्ब ३८ करोड ७१ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा बैंकको खुद नाफा करिब १ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ रहेको थियो। यसरी हेर्दा एक वर्षमै नाफामा भएको ठूलो उछालले बैंकलाई चार वर्षपछि लाभांश वितरण गर्न सक्ने अवस्थामा पुर्याएको हो। विशेषगरी एनसीसी बैंकसँगको मर्जरपछि कुमारी बैंकले लगातार सञ्चित नोक्सानीको समस्या सामना गर्दै आएको थियो। अघिल्लो आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म बैंकको सञ्चित नोक्सानी ३ अर्ब ८४ करोड ९५ लाख रुपैयाँ थियो। अर्थात्, नाफा भए पनि विगतको सञ्चित नोक्सानीका कारण त्यसलाई सेयरधनीलाई लाभांशका रूपमा वितरण गर्ने अवस्था थिएन। तर, गत वर्षको उच्च नाफाले विगतको नोक्सानीलाई पूर्ति गरिदिएको छ। अब बैंकको वितरणयोग्य नाफा ७९ करोड १७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। २६ अर्ब २२ करोड ५८ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजीलाई आधार मान्दा बैंकले करिब ३ दशमलव ०२ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्न सक्ने अवस्था बनेको हो।
नाफामा ३०६ प्रतिशतको उछाल किन ?
कुमारी बैंकको नाफामा भएको वृद्धि केवल सामान्य व्यवसाय विस्तारका कारण भएको देखिँदैन। बैंकको आम्दानी बढ्नुका साथै अघिल्लो वर्ष छुट्याइएको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाबाट भएको प्रोभिजन राइटब्याकले पनि नाफालाई ठूलो टेवा दिएको छ। गत वर्ष बैंकले १ अर्ब ४३ करोड ९९ लाख रुपैयाँ बराबरको प्रोभिजन राइटब्याक गरेको छ। यसले बैंकको खुद नाफा बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिन्छ। त्यसैले बैंकको नाफामा भएको ३०६ प्रतिशत वृद्धिलाई मूल्यांकन गर्दा नियमित बैंकिङ व्यवसायबाट आएको आम्दानीसँगै प्रोभिजन राइटब्याकको प्रभावलाई पनि अलग गरेर हेर्नुपर्ने हुन्छ। यद्यपि, यसलाई केवल अस्थायी सुधार भनेर मात्र हेर्न पनि मिल्दैन। बैंकको मुख्य व्यवसायबाट हुने आम्दानीका सूचकमा समेत सुधार देखिएको छ। बैंकको खुद ब्याज आम्दानी ३ दशमलव ३७ प्रतिशतले बढेर १२ अर्ब १ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। त्यस्तै, फि तथा कमिसन आम्दानी १४ दशमलव ५५ प्रतिशतले बढेर ३ अर्ब ४ करोड ८८ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यसले बैंकको ब्याजबाट हुने आम्दानीमा सामान्य सुधारसँगै गैरब्याज आम्दानीतर्फ पनि सकारात्मक विस्तार भएको देखाउँछ।
निक्षेप बढ्यो, कर्जा विस्तार भने तुलनात्मक रूपमा सुस्त
कुमारी बैंकको निक्षेप पनि गत वर्ष उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। बैंकको कुल निक्षेप १० दशमलव ४५ प्रतिशतले बढेर ४ खर्ब २ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। तर, निक्षेपको तुलनामा कर्जा विस्तार भने कम देखिन्छ। बैंकको कर्जा प्रवाह ४ दशमलव ०७ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब ७० अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसले बैंकसँग पर्याप्त निक्षेप भए पनि त्यसअनुसार कर्जा विस्तार हुन नसकेको संकेत गर्छ। बैंकिङ प्रणालीमा लामो समयदेखि देखिएको कर्जा मागको कमजोरी र सुरक्षित क्षेत्रमा मात्रै कर्जा विस्तार गर्ने प्रवृत्तिको प्रभाव कुमारी बैंकमा पनि परेको हुन सक्छ। निक्षेपमा दोहोरो अंकको वृद्धि हुँदा कर्जा विस्तार भने ४ प्रतिशतको हाराहारीमा सीमित हुनु बैंकका लागि आगामी दिनको महत्वपूर्ण चुनौती हो। बैंकले नाफालाई दीर्घकालीन रूपमा कायम राख्न चाहन्छ भने गुणस्तरीय कर्जा विस्तार बढाउनुपर्ने हुन्छ।
लाभांशको बाटो खुल्यो, तर खराब कर्जाको प्रश्न बाँकी
कुमारी बैंकको सबैभन्दा ठूलो चुनौती भने अझै खराब कर्जा अर्थात् निष्क्रिय कर्जामा देखिन्छ। बैंकको निष्क्रिय कर्जा अनुपात ६ दशमलव ९५ प्रतिशतबाट बढेर ७ दशमलव ४६ प्रतिशत पुगेको छ। यो स्तर अझै पनि बैंकका लागि ठूलो चुनौती हो। नाफा बढ्नु र सञ्चित नोक्सानीबाट बाहिरिनु सकारात्मक भए पनि खराब कर्जा उच्च रहँदा आगामी दिनमा बैंकको नाफामाथि दबाब पर्न सक्छ। किनभने खराब कर्जा बढ्दै जाँदा त्यसविरुद्ध थप कर्जा नोक्सानी व्यवस्था गर्नुपर्ने हुन्छ। अहिले प्रोभिजन राइटब्याकबाट नाफामा सकारात्मक प्रभाव परेको भए पनि आगामी दिनमा खराब कर्जा नियन्त्रण गर्न नसके यही क्षेत्र नाफाको प्रमुख दबाब बन्न सक्छ। तर बैंकको निष्क्रिय कर्जाको प्रोभिजन कभरेज अनुपात १११ दशमलव ७५ प्रतिशत रहेको छ। यसले खराब कर्जाविरुद्ध बैंकले पर्याप्त व्यवस्था गरेको संकेत गर्छ। त्यसैले खराब कर्जा उच्च भए पनि त्यसबाट तत्कालै ठूलो वित्तीय जोखिम सिर्जना हुने अवस्था भने तुलनात्मक रूपमा नियन्त्रणमा रहेको देखिन्छ।
पुँजीकोषमा पनि सुधार
कुमारी बैंकको पुँजी पर्याप्तता अनुपात पनि सुधार भएको छ। अघिल्लो वर्ष १२ दशमलव ३१ प्रतिशत रहेको पुँजीकोष अनुपात बढेर १३ दशमलव ५५ प्रतिशत पुगेको छ। पुँजीकोष बलियो हुनु बैंकका लागि सकारात्मक पक्ष हो। यसले जोखिमयुक्त सम्पत्तिको तुलनामा बैंकको पुँजीगत आधारमा सुधार भएको देखाउँछ। आगामी दिनमा कर्जा विस्तार बढाउन पनि बलियो पुँजीकोष आवश्यक हुन्छ। अर्थात्, अहिले कुमारी बैंकको अवस्था विगतको तुलनामा धेरै फरक देखिएको छ। एकातर्फ सञ्चित नोक्सानी हटेको छ, अर्कोतर्फ वितरणयोग्य नाफा सिर्जना भएको छ र पुँजीकोष पनि सुधारिएको छ।
मर्जरपछिको दबाबबाट क्रमशः बाहिरिँदै
एनसीसी बैंकसँगको मर्जरपछि कुमारी बैंकले ठूलो आकारको बैंकका रूपमा आफ्नो व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आएको छ। तर, मर्जरपछिको वित्तीय समायोजन, खराब कर्जाको दबाब र सञ्चित नोक्सानीका कारण बैंकले अपेक्षित रूपमा सेयरधनीलाई प्रतिफल दिन सकेको थिएन। चार वर्षसम्म लाभांश वितरण गर्न नसक्नु बैंकका सेयरधनीका लागि पनि निराशाजनक अवस्था थियो। अहिले भने बैंकले पुरानो सञ्चित नोक्सानी हटाएर वितरणयोग्य नाफा सिर्जना गर्न सफल भएको छ। यस अर्थमा गत आर्थिक वर्ष कुमारी बैंकका लागि केवल नाफा बढेको वर्ष मात्र होइन, मर्जरपछिको वित्तीय पुनरुत्थानको महत्वपूर्ण वर्षका रूपमा लिन सकिन्छ।
बैंकले अहिले करिब ३ दशमलव ०२ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्न सक्ने क्षमता बनाएको छ। तर, यसलाई बैंकको अन्तिम लक्ष्यका रूपमा हेर्नुभन्दा पुनः नियमित लाभांश दिने यात्राको सुरुवातका रूपमा बुझ्नु उपयुक्त हुन्छ।
किनभने बैंकको चुक्ता पुँजी २६ अर्बभन्दा बढी छ। त्यसको तुलनामा वितरणयोग्य नाफा ७९ करोड १७ लाख रुपैयाँ मात्र रहेकाले लाभांश क्षमता अझै निकै सीमित छ।बैंकले आगामी वर्षहरूमा नियमित बैंकिङ व्यवसायबाटै उच्च र स्थिर नाफा सिर्जना गर्न सकेमा लाभांश क्षमता विस्तार हुन सक्छ। त्यसका लागि प्रोभिजन राइटब्याकजस्ता एकपटकको आम्दानीभन्दा मुख्य व्यवसायबाट हुने आम्दानी बढाउनु महत्वपूर्ण हुनेछ।
अबको परीक्षा खराब कर्जा नियन्त्रण
कुमारी बैंकको आगामी वित्तीय यात्रामा सबैभन्दा ठूलो परीक्षा खराब कर्जा व्यवस्थापन बन्ने देखिन्छ। ७ दशमलव ४६ प्रतिशत निष्क्रिय कर्जा अनुपात सामान्य स्तरमा फर्काउन बैंकले विशेष ध्यान दिनुपर्नेछ। खराब कर्जा घटाउन सकेमा प्रोभिजनको दबाब कम हुन्छ, नाफाको गुणस्तर सुधार हुन्छ र वितरणयोग्य नाफा पनि बढ्न सक्छ। त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव आगामी वर्षको लाभांश क्षमतामा पर्नेछ। त्यसैगरी, निक्षेपको तुलनामा सुस्त रहेको कर्जा विस्तारलाई पनि गति दिनुपर्ने चुनौती बैंकसामु छ। तर कर्जा विस्तार गर्दा खराब कर्जा थप नबढ्ने गरी गुणस्तरीय क्षेत्रमा लगानी बढाउनु बैंकका लागि मुख्य रणनीतिक विषय बन्नेछ। समग्रमा कुमारी बैंक चार वर्षपछि सञ्चित नोक्सानीको चक्रबाट बाहिर निस्किएको छ। ७ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको खुद नाफा, ७९ करोड रुपैयाँभन्दा बढी वितरणयोग्य नाफा र ३ दशमलव ०२ प्रतिशतसम्म लाभांश वितरण गर्न सक्ने क्षमताले बैंक पुनः लयमा फर्किएको संकेत गरेको छ।
तर, यो सुधारलाई पूर्ण वित्तीय पुनरुत्थान मान्न अझै केही समय लाग्नेछ। किनभने बैंकको नाफा वृद्धिमा प्रोभिजन राइटब्याकको पनि महत्वपूर्ण योगदान छ भने निष्क्रिय कर्जा ७ दशमलव ४६ प्रतिशतमा पुगेको छ। त्यसैले कुमारी बैंकका लागि अबको वास्तविक चुनौती सञ्चित नोक्सानी हटाउनु होइन, नियमित बैंकिङ व्यवसायबाट दिगो नाफा कमाउनु र खराब कर्जा घटाउनु हो। यदि बैंकले आगामी वर्षहरूमा मुख्य आम्दानीलाई बलियो बनाउँदै खराब कर्जा नियन्त्रण गर्न सक्यो भने अहिले खुलेको ३ प्रतिशत लाभांशको बाटो क्रमशः फराकिलो हुन सक्छ। तर खराब कर्जा नियन्त्रणमा आउन सकेन र नाफा वृद्धिका लागि एकपटकका आम्दानीमा निर्भर हुनुपर्यो भने अहिले देखिएको सुधार दीर्घकालीन बन्न कठिन हुनेछ। यसर्थ, चार वर्षपछि कुमारी बैंकको वित्तीय अवस्थामा आएको सुधारलाई ‘संकटबाट बाहिर निस्किएको संकेत’ का रूपमा हेर्न सकिन्छ, तर ‘पूर्ण रूपमा लयमा फर्किएको प्रमाण’ भने आगामी वर्षहरूको नाफा, कर्जा गुणस्तर र वितरणयोग्य नाफाले तय गर्नेछ।
