बैंकिङ खबर / मधेशका केही जिल्लामा देखिएको धार्मिक तनावले सुरक्षा चुनौती मात्रै होइन, स्थानीय आर्थिक गतिविधि र बैंकिङ कारोबारमा समेत दबाब सिर्जना गर्ने जोखिम बढाएको छ। विशेषगरी बजार बन्द, कर्फ्यु, आवागमनमा अवरोध र व्यवसायिक गतिविधि सुस्त हुँदा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको दैनिक कारोबार प्रभावित हुन सक्ने देखिएको छ।
बैंकिङ कारोबार प्रत्यक्ष रूपमा व्यापार–व्यवसायसँग जोडिएको हुन्छ। बजारमा सामानको खरिद–बिक्री घट्दा बैंकमा हुने नगद जम्मा, चेक कारोबार, डिजिटल भुक्तानी तथा नयाँ कर्जा मागमा समेत असर पर्न सक्छ। तनाव प्रभावित क्षेत्रमा मानिसहरू घरबाहिर निस्कन नसक्ने अवस्था आए बैंकका शाखा सञ्चालनमै चुनौती आउन सक्छ। कर्फ्युका कारण शाखा खुला भए पनि ग्राहकको उपस्थिति न्यून हुन सक्छ।
मधेशका लागि यस्तो प्रभाव अझ महत्वपूर्ण छ, किनकि प्रदेशको आर्थिक कारोबारको ठूलो हिस्सा व्यापार र अनौपचारिक क्षेत्रसँग जोडिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको अध्ययनले पनि मधेश प्रदेशमा आर्थिक कारोबार अझै ठूलो मात्रामा अनौपचारिक क्षेत्रमा केन्द्रित रहेको देखाएको छ।
शाखा सञ्चालनदेखि ऋण असुलीसम्म दबाब
धार्मिक तनाव लामो समयसम्म रह्यो भने बैंक तथा वित्तीय संस्थाका शाखाको नियमित सञ्चालन प्रभावित हुन सक्छ। कर्मचारीको आवागमन, नगद व्यवस्थापन, एटीएममा रकम व्यवस्थापन तथा शाखासम्म ग्राहकको पहुँचमा समस्या आउन सक्छ।
त्यसको अर्को असर कर्जा कारोबारमा पर्न सक्छ। व्यापार–व्यवसाय बन्द वा बिक्री घट्दा ऋणीको नगद प्रवाह कमजोर हुन सक्छ। यसले किस्ता तिर्ने क्षमतामा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। विशेषगरी साना तथा मझौला व्यवसाय, खुद्रा व्यापार र दैनिक कारोबारमा निर्भर व्यवसायी बढी प्रभावित हुन सक्छन्। बैंकिङ क्षेत्रमा यसको प्रभाव तत्कालै खराब कर्जाका रूपमा देखिनुपर्ने भने हुँदैन। तर तनाव लम्बिँदै गएमा व्यवसायको आम्दानी घट्ने, ऋणको किस्ता तिर्न कठिन हुने र नयाँ कर्जाको माग घट्ने सम्भावना रहन्छ।
डिजिटल कारोबार बढे पनि नगदको आवश्यकता कायमै
तनावका समयमा शाखामा पुग्न कठिन भए मोबाइल बैंकिङ, कनेक्ट आईपीएस, क्यूआर तथा अन्य डिजिटल माध्यमबाट हुने कारोबारले केही राहत दिन सक्छ। तर मधेशको व्यापारिक क्षेत्रमा नगद कारोबारको हिस्सा अझै महत्वपूर्ण रहेकाले शाखा तथा एटीएम सेवामा अवरोध हुँदा समस्या बढी देखिन सक्छ। बैंकहरूले यस्तो अवस्थामा एटीएममा पर्याप्त नगद राख्ने, डिजिटल सेवा निरन्तर सञ्चालन गर्ने र शाखा सुरक्षाको अवस्था हेरेर सेवा सञ्चालन गर्ने रणनीति अपनाउनुपर्ने हुन्छ।
दीर्घकालीन असर अझ चिन्ताजनक
धार्मिक तनाव छोटो समयमै नियन्त्रणमा आयो भने बैंकिङ क्षेत्रमा यसको प्रभाव सीमित रहन सक्छ। तर पटक–पटक तनाव दोहोरिने र बजार बन्द हुने अवस्था बनेमा यसको असर बैंकिङ क्षेत्र हुँदै समग्र अर्थतन्त्रसम्म पुग्न सक्छ। व्यवसायीको कारोबार घट्दा बैंकको कर्जा माग र कर्जा असुली प्रभावित हुन्छ। निक्षेप संकलन, नगद प्रवाह र स्थानीय व्यापारमा समेत दबाब पर्न सक्छ। त्यसैले धार्मिक तथा सामाजिक तनावलाई केवल सुरक्षा चुनौतीका रूपमा नभई स्थानीय अर्थतन्त्र र बैंकिङ स्थायित्वसँग जोडिएको जोखिम का रूपमा समेत हेर्नुपर्ने देखिन्छ।
