बैंकिङ खबर / नेपाली उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाउँदै निर्यात विस्तार गर्ने लक्ष्यसहित सरकारले नयाँ रणनीति अघि सारेको छ। स्वदेशी उत्पादनको गुणस्तर अभिवृद्धि, ब्रान्डिङ, बजार विविधीकरण र निर्यात प्रक्रियालाई सहज बनाउने उद्देश्यका साथ विभिन्न नीतिगत सुधार र सहजीकरणका कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्। यस पहललाई नेपालको उत्पादनमूलक अर्थतन्त्र सुदृढ बनाउने र विदेशी मुद्रा आर्जन बढाउने दीर्घकालीन योजनाको महत्वपूर्ण हिस्सा मानिएको छ। सरकारले कृषिजन्य उत्पादन, हस्तकला, तयारी पोशाक, गलैँचा, पश्मिना, चिया, कफी, जडीबुटी, मसला, काठजन्य सामग्री तथा अन्य स्वदेशी उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्थापित गर्न विशेष प्राथमिकता दिने नीति लिएको छ। विश्व बजारमा नेपाली उत्पादनको पहिचान बलियो बनाउन ‘मेड इन नेपाल’ ब्रान्डलाई थप प्रभावकारी रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मेलामा सहभागिता बढाउने तथा विदेशी आयातकर्तासँग प्रत्यक्ष व्यावसायिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने योजनामा पनि सरकार केन्द्रित भएको छ।
निर्यातमुखी उद्योगलाई प्रोत्साहन दिन आवश्यक कानुनी तथा प्रशासनिक प्रक्रियालाई सरल बनाउने, उद्योग दर्ता, गुणस्तर प्रमाणीकरण, भन्सार प्रक्रिया र निर्यात अनुमति प्रणालीलाई थप डिजिटल र छिटो बनाउने तयारीसमेत अघि बढाइएको छ। व्यवसायीहरूले लामो समयदेखि उठाउँदै आएका प्रशासनिक जटिलता हटाउन सके निर्यात वृद्धि हुने विश्वास सरकारले व्यक्त गरेको छ। यस रणनीतिअन्तर्गत साना तथा मझौला उद्योगलाई विशेष प्राथमिकतामा राखिएको छ। ग्रामीण क्षेत्रमा उत्पादन भइरहेका स्थानीय वस्तुहरूलाई आधुनिक बजारसँग जोड्ने, उत्पादनको प्याकेजिङ र ब्रान्डिङ सुधार गर्ने तथा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार गुणस्तर कायम गर्न आवश्यक प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने योजना पनि समावेश गरिएको छ। यसले स्थानीय उद्यमी, कृषक र घरेलु उद्योगलाई प्रत्यक्ष लाभ पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। नेपालले हाल अमेरिका, युरोपेली संघ, भारत, चीन, बंगलादेश, जापान तथा मध्यपूर्वका मुलुकहरूमा आफ्ना उत्पादनको निर्यात गर्दै आएको भए पनि अझ धेरै सम्भावित बजारमा प्रवेश गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ। विशेषगरी जैविक कृषि उत्पादन, हिमाली जडीबुटी, हस्तकलाका सामग्री, ऊनी उत्पादन तथा नेपाली चियाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा राम्रो सम्भावना बोकेको क्षेत्रका रूपमा हेरिएको छ। अर्थविद्हरूका अनुसार निर्यात वृद्धि केवल व्यापार विस्तारको विषय मात्र नभई रोजगारी सिर्जना, औद्योगिक उत्पादन वृद्धि, विदेशी मुद्रा सञ्चिति सुदृढीकरण तथा व्यापार घाटा न्यूनीकरणसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ। नेपालले लामो समयदेखि आयातमा अत्यधिक निर्भर अर्थतन्त्रलाई उत्पादन र निर्यातमुखी बनाउने दिशामा यस्ता रणनीतिहरू प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।
व्यापार तथा उद्योग क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले पनि सरकारको नयाँ रणनीतिलाई सकारात्मक रूपमा लिँदै यसको सफल कार्यान्वयनमा जोड दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार नीतिगत स्थायित्व, सहज वित्तीय पहुँच, अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तर प्रमाणीकरण, ढुवानी पूर्वाधार सुधार तथा व्यापार कूटनीतिलाई प्रभावकारी बनाउन सके नेपाली उत्पादनको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता उल्लेखनीय रूपमा बढ्न सक्छ। विश्वव्यापी बजारमा उपभोक्ताको रुचि वातावरणमैत्री, जैविक र स्थानीय पहिचान भएका उत्पादनतर्फ बढ्दै गइरहेका बेला नेपालका परम्परागत तथा मौलिक उत्पादनले नयाँ अवसर प्राप्त गर्न सक्ने देखिएको छ। त्यसका लागि उत्पादनदेखि बजारसम्मको सम्पूर्ण मूल्य शृङ्खलालाई आधुनिक बनाउनु आवश्यक रहेको विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्। सरकारले निजी क्षेत्र, निर्यातकर्ता, उद्योगी, वाणिज्य संघसंस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय विकास साझेदारसँग सहकार्य गर्दै निर्यात प्रवर्द्धनका कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाउने तयारीसमेत गरेको जनाएको छ। साथै, नयाँ व्यापार सम्झौता, अन्तर्राष्ट्रिय बजार अध्ययन, डिजिटल व्यापार प्रवर्द्धन र विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने कार्यक्रममार्फत नेपाली उत्पादनको विश्वव्यापी पहुँच विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यदि यी रणनीतिहरू प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न सकिएमा नेपाली उत्पादनको अन्तर्राष्ट्रिय बजार विस्तार मात्र होइन, स्वदेशी उद्योगको विकास, नयाँ रोजगारी सिर्जना, विदेशी मुद्रा आर्जन वृद्धि तथा नेपालको समग्र अर्थतन्त्रलाई थप सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। नेपाललाई आयातमुखी अर्थतन्त्रबाट क्रमशः उत्पादन र निर्यातमुखी अर्थतन्त्रतर्फ रूपान्तरण गर्ने दिशामा यो रणनीतिलाई महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।
