बैंकिङ खबर/ नेपालको पुँजी बजारले विगत दुई वर्षमा आशा, निराशा, उतारचढाव र पुनःविश्वास निर्माणको मिश्रित यात्रा तय गरेको छ। एक समय लगातार ओरालो लागेको बजारले लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर बनाएको थियो भने पछिल्लो चरणमा नीतिगत सुधारको अपेक्षा, बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको सहज तरलता, ब्याजदरको दबाब कम हुँदै जानु तथा आर्थिक गतिविधिमा देखिएको क्रमिक सुधारले बजारमा सकारात्मक मनोविज्ञान सिर्जना गर्न थालेको देखिन्छ। यद्यपि, बजार अझै पूर्ण रूपमा स्थिर भइसकेको छैन र लगानीकर्ताको विश्वास बलियो बनाउन थप नीतिगत स्पष्टता आवश्यक रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
विश्लेषण गर्दा विगत दुई वर्षमा बजारलाई प्रभावित गर्ने प्रमुख पक्षमा मौद्रिक नीति, ब्याजदर, बैंकिङ प्रणालीको तरलता, नियामकीय निर्णय, IPO बजारको गतिविधि, सूचीकृत कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था तथा लगानीकर्ताको मनोविज्ञान प्रमुख रूपमा देखिन्छ। बजारमा एकातिर नयाँ लगानीकर्ताको प्रवेश जारी रहँदा अर्कोतर्फ अनुभवी लगानीकर्ताले दीर्घकालीन रणनीतिलाई प्राथमिकता दिएको अवस्था देखिएको छ।यस अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको नाफा, लाभांश नीति, ऊर्जा क्षेत्रका कम्पनीहरूको प्रदर्शन, बीमा कम्पनीहरूको पुनर्संरचना, होटल तथा पर्यटन क्षेत्रको क्रमिक पुनरुत्थान, रेमिट्यान्सको सकारात्मक प्रवाह तथा समग्र आर्थिक गतिविधिमा आएको सुधारले पनि पुँजी बजारलाई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभाव पारेको देखिन्छ। लगानीकर्ताहरूले अब केवल अफवाहभन्दा पनि कम्पनीको वास्तविक वित्तीय अवस्था, व्यवस्थापन क्षमता र दीर्घकालीन सम्भावनालाई आधार बनाएर लगानी गर्न थालेको प्रवृत्ति देखिन थालेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।अर्कोतर्फ, पछिल्ला दुई वर्षमा प्रविधिको प्रयोग पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। अनलाइन कारोबार प्रणालीको विस्तार, डिजिटल KYC, मोबाइलमार्फत लगानी व्यवस्थापन तथा सूचना प्रवाहको सहजताले बजारमा नयाँ पुस्ताको सहभागिता बढाएको छ। यसले बजारलाई थप आधुनिक बनाएको भए पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलिने अपुष्ट सूचनाले लगानीकर्ताको निर्णयमा प्रभाव पार्ने चुनौती भने अझै कायम रहेको छ।
बजार विश्लेषकहरूका अनुसार अबको मुख्य चुनौती केवल सूचक बढाउने होइन, बजारलाई दीर्घकालीन रूपमा स्थिर, पारदर्शी र विश्वासयोग्य बनाउनु हो। त्यसका लागि नीतिगत स्थिरता, नियामक निकायबीच प्रभावकारी समन्वय, सूचीकृत कम्पनीहरूको पारदर्शिता, लगानीकर्ता शिक्षा तथा नयाँ वित्तीय उपकरणको विकासमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। उनीहरूको भनाइमा पुँजी बजारले अर्थतन्त्रको वास्तविक अवस्था प्रतिबिम्बित गर्ने भएकाले बजार सुधारलाई समग्र आर्थिक सुधारसँग जोडेर हेर्नुपर्ने समय आएको छ।आगामी दिनमा सरकार, नियामक निकाय, निजी क्षेत्र तथा लगानीकर्ताबीचको समन्वय प्रभावकारी बन्न सके नेपालको पुँजी बजार थप परिपक्व र प्रतिस्पर्धी बन्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। विगत दुई वर्षको अनुभवले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ—बजारलाई दिगो रूपमा अघि बढाउने आधार केवल क्षणिक उत्साह होइन, बलियो नीति, पारदर्शी नियमन र लगानीकर्ताको दीर्घकालीन विश्वास हो।
