बैंकिङ खबर / जीवन बीमा व्यवसायमा करिब २७ प्रतिशत बजार हिस्सा ओगटेको नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको क्रेडिट रेटिङ एक तह बढेर डबल ए (AA) कायम भएको छ । इक्रा नेपालले कम्पनीको वित्तीय अवस्था, पुँजी पर्याप्तता, लगानी पोर्टफोलियो, जोखिम व्यवस्थापन र संस्थागत क्षमताको मूल्याङ्कन गर्दै यसअघिको डबल ए माइनस (AA-) रेटिङलाई स्तरोन्नति गरेको हो ।
रेटिङ बढेसँगै नेपाल लाइफको वित्तीय दायित्व पूरा गर्ने क्षमताबारे मूल्याङ्कन संस्थाको विश्वास थप बलियो भएको देखिएको छ । इक्रा नेपालका अनुसार डबल ए रेटिङले वित्तीय दायित्व समयमै पूरा गर्ने सम्बन्धमा उच्च स्तरको सुरक्षा र अत्यन्त न्यून क्रेडिट जोखिम रहेको संकेत गर्छ ।
कम्पनीको रेटिङ सुधारमा सोल्भेन्सी अनुपातमा भएको वृद्धि महत्त्वपूर्ण आधार बनेको छ । इक्रा नेपालको पछिल्लो मूल्याङ्कनअनुसार कम्पनीको सोल्भेन्सी अनुपात अघिल्लो अवधिको करिब १४५ प्रतिशतबाट बढेर १५४ प्रतिशत पुगेको छ । यो बीमा नियामकले तोकेको न्यूनतम १३० प्रतिशतको सीमाभन्दा २४ प्रतिशत बिन्दुले माथि हो ।
सोल्भेन्सी अनुपातले बीमा कम्पनीले भविष्यमा आउन सक्ने दाबी तथा अन्य वित्तीय दायित्व पूरा गर्न कति पुँजीगत क्षमता राख्छ भन्ने देखाउँछ । यस्तो अनुपातमा भएको सुधारले कम्पनीको जोखिम बहन गर्ने क्षमतामा वृद्धि भएको संकेत गर्छ ।
व्यवसायको आकार र बजार उपस्थितिका आधारमा पनि नेपाल लाइफ जीवन बीमा क्षेत्रमा ठूलो कम्पनीका रूपमा देखिएको छ । आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा कम्पनीले करिब ५४ अर्ब रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ । कुल बीमा शुल्कका आधारमा कम्पनीको बजार हिस्सा करिब २७ प्रतिशत रहेको छ ।
कम्पनीको जीवन बीमा कोष २ खर्ब ७३ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ भने पोलिसी लोनसहित कुल लगानी २ खर्ब ८५ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ । ठूलो बीमा कोष र लगानीको आकारले कम्पनीको व्यवसायिक विस्तारसँगै दीर्घकालीन दायित्व व्यवस्थापनको महत्त्व पनि बढाएको छ ।
इक्रा नेपालको मूल्याङ्कनमा कम्पनीको लगानी संरचनामा आएको परिवर्तनलाई पनि सकारात्मक पक्षका रूपमा उल्लेख गरिएको छ । नेपाल लाइफले सरकारी सुरक्षणमा लगानी विस्तार गर्दै मुद्दती निक्षेपमा केन्द्रित लगानीको अनुपात घटाएको छ । यसबाट लगानी पोर्टफोलियो विविधीकरण भएको र एउटै प्रकृतिको लगानीमा निर्भरता कम भएको मूल्याङ्कन गरिएको छ ।
त्यस्तै, कम्पनीको देशव्यापी शाखा सञ्जाल, अभिकर्ता संरचना, व्यवस्थापन क्षमता र बजार उपस्थितिलाई पनि रेटिङ सुधारका आधारका रूपमा हेरिएको छ । सन् २००१ देखि सञ्चालनमा रहेको नेपाल लाइफले जुलाई २०२६ को मध्यसम्म देशभर १९६ शाखा, उपशाखा तथा क्षेत्रीय कार्यालयमार्फत सेवा दिँदै आएको छ ।
बीमा व्यवसायमा जोखिम व्यवस्थापनलाई ध्यान दिँदै कम्पनीले नेपाल पुनर्बीमा कम्पनी र हिमालयन रिइन्स्योरेन्ससँग पुनर्बीमा व्यवस्था कायम गरेको जनाएको छ । आकस्मिक तथा विपद्जन्य जोखिम व्यवस्थापनका लागि पर्याप्त प्राकृतिक विपद् जोखिम कभर तथा करिब १ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँको विपद् जगेडा कोष रहेको कम्पनीको भनाइ छ ।
यसअघि डबल ए माइनस रेटिङ प्राप्त गरेको नेपाल लाइफको मूल्याङ्कन एक तह बढेर डबल ए पुगेको हो । बीमा कम्पनीको रेटिङले वित्तीय दायित्व पूरा गर्ने क्षमताबारे संकेत गरे पनि यसलाई भविष्यमा कुनै जोखिम नहुने प्रत्याभूतिका रूपमा भने बुझ्न मिल्दैन । कम्पनीको वास्तविक वित्तीय सबलता कायम राख्न लगानीको गुणस्तर, बीमा दाबी भुक्तानी, जोखिम व्यवस्थापन र पुँजी पर्याप्ततामा निरन्तर सुधार आवश्यक रहन्छ ।
रेटिङ स्तरोन्नतिबारे कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत प्रवीण रमण पराजुलीले यसलाई वित्तीय अनुशासन, संस्थागत सुशासन र निरन्तर सुधारको प्रतिफलका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनका अनुसार कम्पनीले आगामी दिनमा सोल्भेन्सी अवस्था थप सुदृढ बनाउने, लगानी विविधीकरण गर्ने र विवेकपूर्ण जोखिम व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनेछ ।
