बैंकिङ खबर / नेपाल र दक्षिण अफ्रिकाबीच द्विपक्षीय व्यापार विस्तार, वैदेशिक लगानी आकर्षण तथा निजी क्षेत्रबीच सहकार्य बढाउने सम्भावनाबारे छलफल भएको छ । नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष कमलेशकुमार अग्रवाल र नेपालका लागि दक्षिण अफ्रिकाका राजदूत प्रा. अनिल सुकलालबीच भएको भेटवार्तामा दुई देशबीचको आर्थिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने विषयले प्राथमिकता पाएको हो । काठमाडौंस्थित चेम्बर भवनमा भएको भेटवार्तामा पूर्वाधार विकास, खानी तथा खनिज, ऊर्जा, कृषि प्रशोधन, सूचना प्रविधि र पर्यटनलगायत क्षेत्रमा सहकार्यका सम्भावनाबारे छलफल भएको थियो । दुवै पक्षले व्यापारिक सम्बन्ध विस्तार गर्न निजी क्षेत्रबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क, बजार पहिचान र सम्भावित संयुक्त लगानीका अवसर खोज्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए ।
नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष अग्रवालले नेपाल र दक्षिण अफ्रिकाबीच आर्थिक सम्बन्ध विस्तार गर्न दुवै देशका व्यवसायीबीच व्यावसायिक सम्पर्क बढाउनुपर्ने बताए । व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलको आदानप्रदान, नेपाली उत्पादनको बजार प्रवर्द्धन तथा लगानीका सम्भावित क्षेत्र पहिचान गर्न सके द्विपक्षीय आर्थिक सहकार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन सकिने उनको भनाइ थियो ।
नेपाली उत्पादनलाई दक्षिण अफ्रिकी बजारमा पुर्याउने सम्भावना
भेटवार्तामा नेपाली पश्मिना, चिया, कफी, मसला तथा हस्तकलाका सामग्री दक्षिण अफ्रिकी बजारमा प्रवर्द्धन गर्न सकिने विषय उठाइएको थियो । नेपाली उत्पादनको बजार विस्तारका लागि त्यहाँको माग, उपभोक्ताको रुचि, गुणस्तरसम्बन्धी मापदण्ड तथा आयात प्रक्रियाबारे पर्याप्त जानकारी आवश्यक हुने देखिन्छ । अध्यक्ष अग्रवालले कृषि प्रशोधन, सिँचाइ, शीतभण्डारण, प्याकेजिङ तथा बजार व्यवस्थापनमा पनि सहकार्यका अवसर रहेको औँल्याएका थिए । नेपालका उच्च मूल्यका कृषि उत्पादनलाई दक्षिण अफ्रिकाको प्राविधिक अनुभवसँग जोड्न सके उत्पादनको गुणस्तर सुधार, बजार विस्तार र रोजगारी सिर्जनामा सहयोग पुग्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । त्यस्तै, नवीकरणीय ऊर्जा, ऊर्जा भण्डारण तथा विद्युत् प्रसारण सञ्जाल विकासका क्षेत्रमा पनि सहकार्यको सम्भावना पहिचान गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो । यी क्षेत्रमा लगानीका अवसर खोज्न सके दुवै देशका निजी कम्पनीबीच प्रविधि, सीप र व्यावसायिक अनुभव आदानप्रदान गर्ने आधार तयार हुन सक्छ ।
पूर्वाधार र खानी क्षेत्रमा दक्षिण अफ्रिकाको अनुभव उपयोग गर्ने प्रस्ताव
दक्षिण अफ्रिकाका राजदूत सुकलालले नेपालसँग निजी क्षेत्रको सहकार्यलाई व्यावहारिक रूपमा अघि बढाउन सकिने सम्भावित क्षेत्रबारे चर्चा गरेका थिए । उनले पूर्वाधार विकास तथा खानी र खनिज क्षेत्रलाई सहकार्यका महत्त्वपूर्ण सम्भावित क्षेत्रका रूपमा उल्लेख गरेका थिए । दक्षिण अफ्रिकी कम्पनीहरूले मध्यपूर्वलगायत विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पूर्वाधार निर्माण तथा विकासका क्षेत्रमा काम गरेको अनुभव नेपालका आयोजनामा उपयोगी हुन सक्ने उनको भनाइ थियो । त्यस्तै, खानी तथा खनिज अन्वेषणमा दक्षिण अफ्रिकासँग रहेको प्राविधिक अनुभव नेपालमा उपलब्ध खनिज स्रोतको पहिचान, सम्भाव्यता अध्ययन तथा विकासमा उपयोग गर्न सकिने सम्भावना औँल्याइएको थियो ।
नेपालमा खनिज स्रोतको व्यवस्थित अन्वेषण र विकासका लागि आवश्यक प्रविधि, प्राविधिक दक्षता तथा लगानी जुटाउन सके यस क्षेत्रको आर्थिक सम्भावना उपयोग गर्न सहयोग पुग्न सक्छ । यद्यपि, त्यसका लागि सम्भाव्यता अध्ययन, वातावरणीय पक्ष, लगानीको प्रतिफल र आवश्यक नीतिगत प्रक्रियाको मूल्याङ्कन महत्त्वपूर्ण हुनेछ ।
पर्यटन र निजी क्षेत्रको सहकार्यमा जोड
नेपालको हिमाली तथा सांस्कृतिक पर्यटनलाई दक्षिण अफ्रिकाको वन्यजन्तु अवलोकन तथा सफारी पर्यटनसँग जोडेर संयुक्त पर्यटन प्याकेज विकास गर्न सकिने सम्भावना पनि छलफलमा उठाइएको थियो । यसले दुवै देशका पर्यटन व्यवसायीबीच सहकार्य बढाउन र पर्यटक आवागमन प्रवर्द्धन गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ । त्यसैगरी, दक्षिण अफ्रिकाका राजदूतले भारत र दक्षिण अफ्रिकाबीच निजी क्षेत्रको व्यापारिक सहकार्य पुनः सक्रिय बनाउने क्रममा विभिन्न क्षेत्रका उद्योगी तथा व्यवसायीलाई समेटेर सहकार्यका क्षेत्र पहिचान गर्ने पहल भइरहेको जानकारी दिएका थिए । उक्त अनुभव नेपालसँगको व्यावसायिक सम्बन्ध विस्तारमा पनि उपयोगी हुन सक्ने उनको भनाइ थियो ।
व्यापार विस्तारका क्रममा ढुवानी तथा पारवहन खर्च, भिसा प्रक्रिया, उत्पादनको गुणस्तरसम्बन्धी मापदण्ड र लगानी स्वीकृतिसँग सम्बन्धित प्रक्रियालाई सहज बनाउन आवश्यक समन्वय गर्नुपर्ने विषयमा पनि छलफल भएको थियो । यी पक्षमा सहजीकरण हुन सके नेपाली व्यवसायीलाई दक्षिण अफ्रिकी बजारमा प्रवेश गर्न र दक्षिण अफ्रिकी लगानीकर्तालाई नेपालमा सम्भावित परियोजना पहिचान गर्न सहज हुन सक्छ ।
व्यापारिक छलफललाई ठोस परिणाममा बदल्ने चुनौती
नेपाल र दक्षिण अफ्रिकाबीच व्यापार तथा लगानी विस्तारका सम्भावना पहिचान भए पनि तिनलाई व्यावसायिक परिणाममा रूपान्तरण गर्न प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक हुनेछ । निजी क्षेत्रबीच नियमित संवाद, बजारसम्बन्धी सूचना आदानप्रदान, व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलको भ्रमण तथा सम्भावित लगानी परियोजनाको पहिचानले सहकार्यलाई अघि बढाउन सहयोग गर्न सक्छ । भेटवार्तामा दुवै देशका निजी क्षेत्रका प्रतिनिधि सम्मिलित संयुक्त कार्यसमूह गठन, प्राथमिकताका वस्तु तथा सेवाको सूची निर्माण र सम्भावित लगानी परियोजना पहिचानमार्फत सहकार्य अघि बढाउन सकिने प्रस्तावसमेत प्रस्तुत गरिएको थियो । तर, भेटवार्तामा छलफल भएका यी विषयलाई सम्पन्न सम्झौता वा औपचारिक रूपमा कार्यान्वयनमा आइसकेका परियोजनाका रूपमा लिन मिल्दैन ।
उक्त भेटमा दक्षिण अफ्रिकाका लागि नेपालका मानार्थ वाणिज्यदूत प्रदीपलाल श्रेष्ठ, नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका वरिष्ठ उपाध्यक्ष दीपककुमार मल्होत्रा तथा आईटी समितिका सभापति विज्ञान श्रेष्ठलगायतको उपस्थिति थियो । दुई देशबीच व्यापार विस्तारका लागि बजारको मागअनुसार नेपाली उत्पादनको प्रवर्द्धन, लगानी प्रक्रियामा सहजीकरण र निजी क्षेत्रबीच दीर्घकालीन व्यावसायिक सम्बन्ध विकास गर्नु महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । भेटवार्तामा उठाइएका सम्भावनालाई ठोस पहलमा रूपान्तरण गर्न सके नेपालका निर्यातकर्ता तथा लगानीकर्ताका लागि नयाँ अवसर सिर्जना हुन सक्छन् ।
