बैंकिङ खबर/ विश्व अर्थतन्त्र पछिल्ला केही वर्षमा ठूलो उतारचढावबाट गुज्रिएको छ । कोभिड–१९ महामारीले विश्वका अधिकांश देशमा आर्थिक मन्दी ल्यायो, व्यवसाय थला परे, रोजगारी घट्यो र लगानीकर्तामा अनिश्चितता छायो । महामारीपछि केही मुलुकहरू अझै पनि आन्तरिक संकटसँग जुधिरहेका छन् भने कतिपयले भने आर्थिक सुधारतर्फ ऐतिहासिक कदम चालिरहेका छन् ।
त्यस्तैमा दुई मुलुक, फिजी र स्विट्जरल्याण्ड अहिले ब्याजदर घटाएर व्यवसाय र लगानीकर्ताका लागि नयाँ अवसर खुला गरिरहेका छन् । दुवै देशमा केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर ०.२५ प्रतिशत मात्र तोकेको छ, जुन विश्वकै न्यून ब्याजदरमध्ये एक हो ।
फिजी प्रशान्त महासागरको सुन्दर टापु राष्ट्र हो । यहाँको अर्थतन्त्र मुख्यतया पर्यटन, कृषि र निर्यातमुखी व्यवसायमा आधारित छ । महामारीपछि जब पर्यटन क्षेत्र ठप्प भयो, फिजीले ब्याजदर घटाउने नीतिगत कदम चाल्यो। अहिले ०.२५ प्रतिशत ब्याजदर कायम छ जसले यहाँका व्यवसायी र उद्यमीलाई ठूलो राहत दिएको छ ।
न्यून ब्याजदरले होटल, रिसोर्ट, ट्राभल एजेन्सी, र विभिन्न पर्यटनसम्बन्धी व्यवसायमा लगानी बढाउन सहज वातावरण बनाएको छ । पर्यटनमैत्री पूर्वाधार निर्माण, नयाँ परियोजना सञ्चालन र विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने कामलाई यसले गति दिएको छ ।
फिजीमा कृषि पनि बलियो क्षेत्र मानिन्छ । उष्णकटिबंधीय मौसमले यहाँ चिनि, कोको, कफी र विभिन्न फलफूल उत्पादनलाई सहज बनाएको छ । निर्यातमुखी कृषि व्यवसायमा लगानी गर्न सस्तो ब्याजदरले ठुलो सहयोग पुर्याएको छ ।
किसान र उद्यमीहरूले आधुनिक प्रविधि, भण्डारण प्रणाली र निर्यातका लागि आवश्यक संरचना बनाउन सजिलो पाएका छन् । यससँगै फिजी सरकारले कर छुट, लगानीमैत्री नियम र प्रक्रियागत सरलता उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।
विदेशी लगानीकर्ताले पनि स्थिर वातावरणका कारण फिजीलाई सम्भावनायुक्त गन्तव्यका रूपमा हेरिरहेका छन् । युरोपको मुटुमा रहेको स्विट्जरल्याण्ड देश विश्वमै वित्तीय स्थिरता, उच्च गुणस्तरका उत्पादन र विश्वसनीय बैंकिङ प्रणालीका लागि चिनिन्छ ।
यहाँको अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन स्विस नेशनल बैंकले ब्याजदरलाई ०.२५ प्रतिशतमा सीमित राखेको छ । यसले लगानीकर्तालाई सस्तो कर्जासहित दीर्घकालीन वित्तीय सुरक्षा प्रदान गरेको छ ।
स्विट्जरल्याण्डमा लगानीको प्रमुख क्षेत्र भनेको फिनटेक हो । डिजिटल बैंकिङ, ब्लकचेन प्रविधि र वित्तीय नवप्रवर्तनमा यहाँका स्टार्टअप विश्वमै अग्रणी मानिन्छन् । ब्याजदर घट्दा नयाँ कम्पनीहरूले पूँजी जुटाउन सजिलो पाएका छन् र यसले नवप्रवर्तनलाई अझै तीव्र बनाएको छ ।
लक्जरी उद्योगमा पनि स्विट्जरल्याण्डको दबदबा कायम छ । घडी, गहना र उच्चस्तरीय वस्तुहरू उत्पादन गर्ने उद्योगहरूले सस्तो कर्जाको सहयोगमा अनुसन्धान, बजार विस्तार र ब्राण्ड विकासमा थप लगानी गर्न सकेका छन् ।
स्वास्थ्य प्रविधि पनि यहाँको अर्को बलियो पक्ष हो। औषधि, मेडिकल उपकरण र बायोटेक्नोलोजीमा विश्वकै विश्वास जितेका कम्पनीहरूले अब सस्तो ब्याजदरको लाभ उठाएर अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई अझै सबल बनाउन थालेका छन् ।फिजी र स्विट्जरल्याण्ड दुवैमा ब्याजदर घट्दा व्यवसाय र लगानीकर्ताको लागत घटेको छ ।
अन्य मुलुकमा हाल ब्याजदर ४ देखि ८ प्रतिशतसम्म कायम छ भने कतिपयमा त १० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको छ । यस्तो अवस्थामा ०.२५ प्रतिशत ब्याजदर अत्यन्तै आकर्षक अवसर हो। यसले नयाँ व्यवसाय सुरु गर्न चाहने उद्यमीलाई सजिलो बनाएको छ। पूँजी जुटाउने खर्च कम हुँदा स्टार्टअपहरू छिट्टै अघि बढ्न सक्षम भएका छन्। साथै विदेशी लगानीकर्ताले पनि यस्ता देशलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन् ।
फिजी र स्विट्जरल्याण्डको उदाहरणबाट सस्तो ब्याजदरले उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन गर्न सकिने कुरा सिक्न सकिन्छ । फिजीले पर्यटन र कृषि क्षेत्रमा, स्विट्जरल्याण्डले फिनटेक, लक्जरी उद्योग र स्वास्थ्य प्रविधिमा अवसर विस्तार गरिरहेको छ । फरक भूगोल र पृष्ठभूमि भए पनि दुवै देशले एकै सन्देश दिएका छन् सस्तो ब्याजदर आर्थिक विकासको मेरुदण्ड हो।
अन्ततः, फिजी र स्विट्जरल्याण्डका अनुभवले मौद्रिक नीति मात्र होइन, राजनीतिक स्थिरता, पारदर्शिता र दीर्घकालीन योजनाले पनि आर्थिक प्रगति निर्धारण गर्ने स्पष्ट पारेको छ । यी देशहरूले देखाएको बाटो पछ्याउन सके, नेपालजस्ता मुलुकले पनि आफ्नो उद्यमशीलता र लगानीको स्तरलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन सक्ने देखिन्छ ।
