बैंकिङ खबर/ बैंकवित्तहरुको कर्जा विस्तारले आर्थिक वृद्धिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ । जब बैंकहरूले उद्योग, व्यापार, र व्यक्तिगत क्षेत्रका लागि कर्जा प्रवाह गर्न सक्दैनन् वा सुस्त बनाउँछन्, यसले सम्पूर्ण अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ। पछिल्लो समय नेपालमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाह हुने कर्जा विस्तार निकै सुस्ताएको देखिन्छ। यसको प्रभाव विभिन्न क्षेत्रहरूमा परिरहेको छ।
१. निजी क्षेत्रको लगानी संकुचित हुने संकेत
नेपालको निजी क्षेत्र मुख्य रूपमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट लिइने कर्जामा निर्भर छ। जब बैंकहरूले कर्जा दिन सक्दैनन्, व्यवसाय विस्तार हुन सक्दैन।
नयाँ उद्योग तथा व्यवसायको स्थापना न्यून हुने
उद्योगी तथा व्यवसायीले वित्तीय स्रोत अभावका कारण नयाँ लगानी गर्न सक्दैनन्।
विस्तारित परियोजनाहरू थाँती रहने
कर्जा अभावका कारण पूर्व स्वीकृत योजनाहरू अगाडि बढ्न नसक्ने अवस्था आउँछ। बजारमा नयाँ उत्पादन तथा सेवाहरू आउन कठिन हुने जसले प्रतिस्पर्धा घटाउँछ र उपभोक्ताहरूलाई सीमित विकल्पहरूमा निर्भर रहन बाध्य पार्छ।
२. रोजगारी दरमा गिरावट आउने संकेत
नयाँ लगानी नहुँदा, उद्योग तथा व्यवसायहरू विस्तार गर्न सक्दैनन्। यसले रोजगारी सिर्जना कम गर्छ र बेरोजगारी दर बढ्ने खतरा रहन्छ।
नयाँ रोजगारी सिर्जना नहुने
श्रम बजारमा नयाँ कामदारका लागि अवसर कम हुन्छ।
विद्यमान रोजगारीसमेत खतरामा पर्ने
उद्योग तथा व्यवसायहरू सञ्चालन खर्च कटौती गर्न बाध्य हुन्छन्, जसले गर्दा कामदार कटौती हुने सम्भावना रहन्छ।
विदेशी रोजगारतर्फ आकर्षण बढ्ने
स्वदेशमा अवसर कम हुँदा युवाहरू वैदेशिक रोजगारमा जान बाध्य हुन्छन्।
३.उत्पादन र औद्योगिक विकासमा गिरावट आउने संकेत
कर्जा विस्तार घट्दा उद्यमशीलता र उत्पादन क्षेत्र प्रभावित हुन्छ। औद्योगिक उत्पादनमा गिरावट आउँदा आपूर्ति कमजोर हुन्छ, जसले बजारमा मूल्य वृद्धि गर्न सक्छ।
स्थानीय उद्योगहरू साना तथा मझौला उद्योग (क्ःभ्) धराशायी हुने खतरा
किनभने एसएमइहरू मुख्य रूपमा बैंक ऋणमा भर पर्छन्।
कृषि उत्पादन प्रभावित हुने
कृषिमा प्रविधि प्रयोग गर्न तथा व्यावसायिक खेती विस्तार गर्न बैंक ऋण आवश्यक हुन्छ। कर्जा अभाव हुँदा उत्पादन घट्छ।
नयाँ प्रविधि र उपकरणमा लगानी घट्ने → प्रविधि अद्यावधिक गर्न नसक्दा उद्योगहरू प्रतिस्पर्धात्मक हुन सक्दैनन्।
४. उपभोग घट्ने संकेत
बैंकबाट उपभोग कर्जा कम हुँदा, उपभोक्ताको खर्च शक्ति कमजोर हुन्छ। यसले उपभोग्य वस्तु तथा सेवा बजारमा माग कम गर्छ।
गाडी, घरजग्गा, र विलासिताका वस्तुहरू बिक्री घट्ने
किनभने यी वस्तुहरू सामान्यतः बैंक कर्जाबाट खरिद गरिन्छन्।
खुद्रा बजारमा सामानहरूको बिक्रीमा गिरावट
बजारमा मानिसहरूले कम खर्च गर्दा व्यवसायहरू प्रभावित हुन्छन्।
रियल स्टेट र गाडी बजारमा सुस्तता → किनभने घर तथा सवारी साधन किन्नेहरूका लागि कर्जा प्रमुख स्रोत हो।
५. वित्तीय संस्थाहरूको आम्दानीमा गिरावट आउने संकेत
बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको मुख्य आम्दानीको स्रोत कर्जाबाट प्राप्त हुने ब्याज हो। जब कर्जा प्रवाह घट्छ, बैंकहरूको नाफामा असर पर्छ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको मुनाफा घट्ने
कर्जा लगानी गर्न नसक्दा बैंकहरूको ब्याज आम्दानी घट्छ।
बैंकहरूलाई तरलता व्यवस्थापनमा चुनौती आउने
बैंकमा निक्षेप धेरै भएर पनि कर्जा प्रवाह हुन नसकेपछि तरलता व्यवस्थापन कठिन हुन्छ।
नयाँ बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू खोल्न चुनौती हुने
किनभने लगानीकर्ताहरू बैंकिङ क्षेत्रमा आकर्षित हुन सक्दैनन्।
६. शेयर बजारमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने संकेत
कर्जा विस्तार घट्दा शेयर बजारमा नकारात्मक प्रभाव पर्छ।
शेयर खरिदका लागि मार्जिन लोन कम उपलब्ध हुने
जसले शेयर कारोबार घटाउँछ।
लगानीकर्ताहरू शेयर बजारमा कम सक्रिय हुने
कर्जा सुविधा कम हुँदा नयाँ लगानी आकर्षण कम हुन्छ।
शेयर बजार ओरालो लाग्ने सम्भावना
किनभने शेयर बजारमा लगानीकर्ताहरूको सहभागिता घट्छ।
७. ब्याजदर वृद्धिको संकेत
बैंकहरूमा कर्जा लगानी गर्ने अवसर घट्दा, बैंकहरूले ब्याजदर बढाएर नाफा सुरक्षित गर्न खोज्न सक्छन्।
ऋणीहरूका लागि ऋण महँगो बन्ने
उच्च ब्याजदरले ऋण लिन कठिन बनाउँछ।
बैंकहरूले कर्जा प्रवाहमा थप कडाइ गर्ने
जसले गर्दा व्यवसाय तथा उद्योग सञ्चालन झन् कठिन हुन्छ।
व्यापार तथा उद्योगहरू महँगो कर्जाका कारण घाटामा जान सक्ने
किनभने उच्च ब्याजदरले उत्पादन लागत बढाउँछ।
८. आर्थिक वृद्धिदरमा गिरावट आउने संकेत
कर्जा विस्तारले अर्थतन्त्रमा पैसा परिचालन गराउँछ, जसले उत्पादन, उपभोग, व्यापार, र रोजगारी बढाउँछ। जब कर्जा विस्तार घट्छ, आर्थिक गतिविधि सुस्ताउँछ र समग्र आर्थिक वृद्धिदरमा असर पर्छ। नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन वृद्धिदर कमजोर हुन सक्छ।
महँगी नियन्त्रण गर्न गाह्रो पर्न सक्छ।
सरकारको राजस्व संकलन प्रभावित हुन सक्छ।
आर्थिक गतिविधिमा सुस्तता,
उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी घट्नु,
व्यवसायिक विश्वासको कमी,
बेरोजगारीको उच्च जोखिम,
निजी क्षेत्रको पुँजी निर्माण घट्ने,
व्यवसायिक अस्थिरता वृद्धि,
निर्यात क्षमतामा संकुचन,
आर्थिक गतिविधि कमी भए संगै सरकारको राजस्व समेत घटने ।
दीर्घकालनमा घट्दो कर्जा विस्तारबाट पर्ने प्रभावहरु
रोजगारीका अवसर घट्न गई बेरोजगारी, गरिवी बढ्ने देखिन्छ,
दीर्घकालमा वित्तीय संकटको अवस्था सिर्जना हुन सक्दछ,
राष्ट्रिय उत्पादकत्व घट्न गई आयातमा परनिर्भरताको जोखिम बढाउँदछ
अर्थतन्त्र मन्दितर्फ जान्छ,
आर्थिक मन्दी सँगै सरकारको बजेटको लागि राजस्व संकलन घट्दछ जसबाट वित्त नीतिको असन्तुलन आउन सक्दछ,
व्याजदर निरन्तर घट्दै जांदा गैरकानुनी Capital Flight बढ्दछ,
स्वदेशी क्षमताहरु वैदेशिक रोजगारीको लागि पलायन हुने दर अझै बढ्दछ,
दिगो विकासका लक्ष्य प्राप्तिको लागि स्रोत साधनको अभाव सिर्जना हुन पुग्दछ ।
न्यून कर्जा विस्तार मुख्यतय आर्थिक गतिविधिमा संकुचन आई समष्टिगत माग घटेर आएको देखिन्छ। यस्तो अवस्थाले दीर्घकालीन रुपमा नकारात्मक प्रभावबाट पर्न सक्ने जोखिम न्यूनीकरणको लागि नेपाल सरकार, नेपाल राष्ट्र बैंक, बैंक तथा वित्तीय संस्थाको प्रभावकारी समन्वय सहित नीतिगत स्थिरता कायम गर्दै कार्यान्वयन गर्नु आवश्यक छ ।
सम्भावित समाधानहरूः
नेपाल राष्ट्र बैंकले ब्याजदर सन्तुलनमा ल्याउने नीति ल्याउनुपर्छ।
कर्जा आपूर्ति सहज बनाउन बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई प्रोत्साहित गर्नुपर्छ।
निजी क्षेत्रको लगानी विस्तारका लागि प्रोत्साहन नीतिहरू अपनाउनुपर्छ।
विद्यमान कर्जा नीतिहरूको पुनरावलोकन गरी व्यापारमैत्री नीति अवलम्बन गर्नुपर्छ।
नेपालको अर्थतन्त्रलाई पुनः गतिशील बनाउन सरकार, नेपाल राष्ट्र बैंक, बैंक तथा वित्तीय संस्था, र निजी क्षेत्रले मिलेर काम गर्न आवश्यक देखिन्छ।
