बाढीले शाखा ध्वस्त बनाए पनि सुरक्षाकर्मीको उच्च सतर्कताले जोगियो करोडौँको वित्तीय सम्पत्ति
नुवाकोट / रसुवा बाढीका कारण नुवाकोटको त्रिशूलीस्थित कृषि विकास बैंकको ढुंगे शाखा पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भए पनि बैंकमा रहेको करोडौँ रुपैयाँ बराबरको वित्तीय सम्पत्ति सुरक्षित अवस्थामा निकालिएको छ। बाढीपछि जोखिमपूर्ण अवस्थामा पुगेको बैंक शाखाबाट नेपाल प्रहरीले १ करोड ५० लाख रुपैयाँ नगद र करिब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको सुन सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालेको हो। कृषि विकास बैंकको आफ्नै भवनमा सञ्चालनमा रहेको ढुंगे शाखा बाढी र त्यसबाट उत्पन्न भौतिक क्षतिका कारण पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ। शाखाको संरचनामा ठूलो क्षति पुगेको छ भने बैंकको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार शाखामा करिब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको थप नोक्सानी भएको छ।
बाढीको तीव्र बहाव र क्षतिग्रस्त संरचनाका कारण शाखाभित्र प्रवेश गरेर बैंकका महत्वपूर्ण सम्पत्ति सुरक्षित निकाल्नु आफैंमा उच्च जोखिमको काम थियो। यस्तो अवस्थामा नेपाल प्रहरीले देखाएको तत्परता, साहस, समन्वय र वित्तीय सम्पत्तिको सुरक्षाप्रतिको जिम्मेवारीबोध महत्वपूर्ण देखिएको छ।
प्रहरीको टोलीले जोखिमपूर्ण अवस्थाका बीच शाखामा रहेका नगद तथा सुन सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालेको हो। बैंक तथा वित्तीय संस्थामा रहेको नगद, सुन, महत्वपूर्ण कागजात तथा अन्य वित्तीय सम्पत्ति विपद्का समयमा सुरक्षित गर्नु केवल बैंकको विषय नभई समग्र वित्तीय प्रणालीको विश्वाससँग जोडिएको विषय हो। विशेषगरी प्राकृतिक विपद्का बेला बैंकका भौतिक संरचना क्षतिग्रस्त हुँदा बैंकिङ प्रणालीको सबैभन्दा संवेदनशील पक्ष भनेको नगद तथा अन्य वित्तीय सम्पत्तिको सुरक्षा हो। ढुंगे शाखामा प्रहरीको सक्रियताका कारण करोडौँ रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति सुरक्षित रूपमा निकालिनुले विपद् व्यवस्थापनमा सुरक्षाकर्मीको भूमिकालाई समेत उजागर गरेको छ।
६४ वटा लकर बगाएको अनुमान
बाढीबाट उक्त शाखाका ६४ वटा लकरसमेत बगाएको अनुमान गरिएको छ। लकरमा सर्वसाधारणका महत्वपूर्ण कागजात, बहुमूल्य वस्तु तथा अन्य सम्पत्ति हुनसक्ने भएकाले यसको क्षति बैंकका लागि मात्र नभई ग्राहकका लागि समेत गम्भीर विषय बन्न सक्छ। शाखाको भौतिक संरचना नै बाढीले क्षतिग्रस्त बनाएपछि लकरलगायतका सम्पत्तिको वास्तविक अवस्था यकिन गर्न थप खोज तथा मूल्याङ्कन आवश्यक देखिएको छ। यसले प्राकृतिक विपद्का बेला बैंकका लकर, अभिलेख, नगद र बहुमूल्य धातुको सुरक्षाका लागि पूर्वतयारी कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ।
प्राकृतिक विपद्का समयमा सुरक्षाकर्मीको जिम्मेवारी केवल जनधनको उद्धार र सुरक्षा दिनेमात्र हुँदैन। अत्यावश्यक सेवा, सार्वजनिक सम्पत्ति तथा महत्वपूर्ण आर्थिक सम्पत्तिको सुरक्षा पनि उनीहरूको जिम्मेवारीको महत्वपूर्ण हिस्सा बन्न पुग्छ। ढुंगे शाखाको घटनामा पनि प्रहरीले जोखिमपूर्ण अवस्थामा प्रवेश गरेर बैंकको ठूलो परिमाणको नगद र सुन सुरक्षित निकाल्नुले विपद्का बेला सुरक्षाकर्मीले निर्वाह गर्नुपर्ने बहुआयामिक भूमिकालाई प्रमाणित गरेको छ। बाढीले बैंकको भवन ध्वस्त बनायो, तर त्यससँगै बैंकिङ प्रणालीप्रतिको जनविश्वासमा थप क्षति हुन नदिन वित्तीय सम्पत्तिको सुरक्षा उत्तिकै महत्वपूर्ण थियो। करोडौँ रुपैयाँ बराबरको सुन र नगद सुरक्षित रूपमा निकालिनुले त्यसतर्फ सुरक्षाकर्मीले समयमै देखाएको सक्रियता महत्वपूर्ण बनेको छ।
ढुंगे शाखाको घटनाले नेपालका बैंक तथा वित्तीय संस्थाका शाखाहरू प्राकृतिक विपद्का दृष्टिले कति सुरक्षित छन् भन्ने विषयमा समेत बहस आवश्यक बनाएको छ। बाढी, पहिरो, डुबान तथा अन्य प्राकृतिक जोखिमको सम्भावना रहेका क्षेत्रमा बैंक शाखा स्थापना गर्दा भवनको संरचना, नगद तथा बहुमूल्य सम्पत्तिको सुरक्षित भण्डारण, लकरको सुरक्षा, वैकल्पिक अभिलेख प्रणाली र आपत्कालीन उद्धार योजनालाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखिन्छ।
