बैंकिङ खबर / नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर दीर्घबहादुर रावलले सार्वजनिक गरेको सम्पत्ति विवरणले उनको परिवारको सम्पत्ति संरचना घरजग्गासँगै बैंक मौज्दात, सुनचाँदी र शेयर लगानीमा समेत फैलिएको देखाएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ बमोजिम सार्वजनिक गरिएको विवरणमा रावल, उनकी श्रीमती, आमा तथा छोराछोरीका नाममा विभिन्न प्रकारका चल–अचल सम्पत्ति रहेको उल्लेख छ ।
रावल परिवारको सम्पत्तिमा सबैभन्दा उल्लेख्य हिस्सा घरजग्गा र शेयर लगानीमा देखिन्छ। उनकी श्रीमतीको नाममा भक्तपुरको मध्यपुर थिमी–२ स्थित दिव्यश्वरी प्लानिङमा १९१ वर्गमिटर क्षेत्रफलमा बनेको घर रहेको छ। उक्त घर २०७७ फागुनमा १ करोड ८० लाख रुपैयाँमा खरिद गरिएको विवरणमा उल्लेख छ ।
त्यस्तै, रावलकी आमाको नाममा कैलालीको टीकापुरमा २ बिघा १ कठ्ठा तथा अछामको बान्नीगढी जयगढमा करिब ४५ रोपनी जग्गा रहेको छ। परिवारका नाममा धनगढीमा ३३८.६३ वर्गमिटरका दुई कित्ता र रावलको आफ्नै नाममा कैलालीमा १ कठ्ठा जग्गा रहेको विवरण सार्वजनिक गरिएको छ ।
रावलको सम्पत्तिको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष बैंक मौज्दात हो। उनको बैंक खातामा ११ लाख ४९ हजार २१४ रुपैयाँसँगै १४ हजार २३ अमेरिकी डलर रहेको छ। उनकी श्रीमतीको नाममा भने ३ लाख ८४ हजार ९२७ रुपैयाँ बैंक मौज्दात रहेको विवरणमा उल्लेख छ ।
यसले रावल परिवारको सम्पत्ति केवल स्थिर सम्पत्तिमा सीमित नभई बैंकिङ प्रणालीमा रहेको तरल सम्पत्तिसमेत उल्लेख्य रहेको देखाउँछ ।
३१ हजारभन्दा बढी कित्ता शेयर
रावल परिवारको सम्पत्ति विवरणमा शेयर लगानी पनि महत्वपूर्ण रूपमा देखिएको छ। रावलको आफ्नै नाममा ७७० कित्ता शेयर रहेको छ भने उनकी श्रीमतीको नाममा विभिन्न कम्पनीका ३१ हजारभन्दा बढी कित्ता शेयर छन्। छोराछोरीका नाममा समेत शेयर लगानी रहेको विवरणमा उल्लेख छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको उच्च नेतृत्वमा रहेका व्यक्तिको परिवारको सम्पत्ति संरचनामा शेयर लगानीको उपस्थिति हुनु विशेष चासोको विषय बन्न सक्छ। यद्यपि, सम्पत्ति विवरणमा शेयरको संख्या उल्लेख भए पनि त्यसको हालको बजार मूल्य, खरिद लागत र कुन–कुन कम्पनीमा कति लगानी छ भन्ने विस्तृत मूल्यांकनबिना कुल वित्तीय सम्पत्तिको आकार यकिन गर्न सकिँदैन ।
सुनचाँदी र हिरामा पनि लगानी
रावल परिवारसँग २५ तोला सुन, २ किलो चाँदी तथा करिब १ लाख रुपैयाँ मूल्य बराबरको हिराको औँठी रहेको विवरणमा उल्लेख छ। यसले परिवारको सम्पत्ति संरचनामा परम्परागत बहुमूल्य धातु तथा आभूषणको हिस्सा पनि रहेको देखाउँछ ।
समग्रमा हेर्दा रावल परिवारको सम्पत्ति घरजग्गा, बैंक मौज्दात, शेयर, सुनचाँदी तथा अन्य बहुमूल्य सम्पत्तिमा विविधीकृत रहेको देखिन्छ। विशेषगरी शेयर र बैंक मौज्दातले परिवारको सम्पत्तिमा वित्तीय सम्पत्तिको समेत महत्वपूर्ण हिस्सा रहेको संकेत गर्छ ।
तर सार्वजनिक सम्पत्ति विवरणका आधारमा मात्र रावलको कुल सम्पत्तिको वर्तमान मूल्य वा सम्पत्तिमा भएको वृद्धि–घटावटबारे निष्कर्ष निकाल्न भने सकिँदैन। त्यसका लागि सम्पत्तिको खरिद मूल्य, हालको बजार मूल्य, कर्जाको दायित्व तथा अघिल्लो वर्षको सम्पत्ति विवरणसँग तुलना आवश्यक हुन्छ ।
डेपुटी गभर्नरको सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक हुनु पारदर्शिता र जवाफदेहिताको प्रक्रियाको हिस्सा हो। अझ राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीति, बैंक तथा वित्तीय संस्थाको नियमन र वित्तीय प्रणालीसँग प्रत्यक्ष जोडिएको उच्च पदमा रहेका अधिकारीको हकमा यस्तो विवरणले व्यक्तिगत सम्पत्तिभन्दा पनि सम्पत्ति घोषणा प्रणाली, वित्तीय लगानीको पारदर्शिता र सम्भावित हित–द्वन्द्वको निगरानीलाई महत्वपूर्ण बनाउँछ ।
