बैंकिङ खबर/ सफलताको कथा सधैं सुविधाबाट सुरु हुँदैन। धेरैजसो महान् यात्राहरू संघर्ष, धैर्य र अठोटबाट जन्मिएका हुन्छन्। भारतको बैंकिङ इतिहासमा स्वर्ण अक्षरले लेखिएको नाम हो अरुन्धती भट्टाचार्या। सामान्य परिवारकी एक युवतीबाट भारतको सबैभन्दा ठूलो बैंकको पहिलो महिला अध्यक्ष बन्ने उनको यात्रा लाखौं युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।
सन् १९५६ मा भारतको कोलकातामा जन्मिएकी अरुन्धतीको बाल्यकाल कुनै विलासी वातावरणमा बितेको थिएन। मध्यमवर्गीय परिवारमा हुर्किएकी उनी सानैदेखि अध्ययनशील र आत्मविश्वासी थिइन्। परिवारले शिक्षालाई महत्व दिन्थ्यो तर जीवनमा ठूला उपलब्धि हासिल गर्न उनले आफ्नै मेहनत र क्षमतामाथि भर पर्नुपर्थ्यो।
सन् १९७७ मा उनले स्टेट बैंक अफ इन्डियामा प्रोबेशनरी अफिसरका रूपमा जागिर सुरु गरिन्। त्यो समय बैंकिङ क्षेत्र पुरुषहरूको वर्चस्व रहेको क्षेत्र मानिन्थ्यो। महिला कर्मचारीहरू सीमित थिए र नेतृत्व तहमा पुग्ने अवसर झन् कम थियो। तर अरुन्धतीले चुनौतीलाई बाधा होइन, अवसरका रूपमा लिइन्।
बैंकको शाखादेखि विभागीय जिम्मेवारीसम्म उनले हरेक कामलाई इमानदारी र दक्षताका साथ पूरा गरिन्। सहकर्मीहरू कार्यालय समय सकिएपछि घर फर्कंदा पनि उनी नयाँ विषय सिक्न र कामको गहिराइ बुझ्न व्यस्त हुन्थिन्। यही मेहनतले उनलाई क्रमशः उच्च जिम्मेवारीतर्फ अघि बढायो।
चार दशकभन्दा लामो बैंकिङ यात्रामा उनले विभिन्न विभागको नेतृत्व गरिन्। विदेशी कारोबार, मानव संसाधन व्यवस्थापन, वित्तीय योजना र प्रविधि व्यवस्थापनजस्ता जटिल क्षेत्रको अनुभवले उनलाई बहुआयामिक नेतृत्वकर्ता बनायो। बैंकिङ क्षेत्रमा परिवर्तन भइरहेका बेला उनले आफूलाई पनि निरन्तर अद्यावधिक गरिरहिन्।
सन् २०१३ मा इतिहास बन्यो। अरुन्धती भट्टाचार्या भारतको सबैभन्दा ठूलो बैंक स्टेट बैंक अफ इन्डियाकी पहिलो महिला अध्यक्ष नियुक्त भइन्। यो केवल व्यक्तिगत सफलता थिएन, बैंकिङ क्षेत्रमा महिला नेतृत्वको नयाँ युगको सुरुवात पनि थियो।
उनले नेतृत्व सम्हाल्दा बैंक विभिन्न चुनौतीबाट गुज्रिरहेको थियो। बढ्दो खराब कर्जा, प्रतिस्पर्धा र प्रविधिगत परिवर्तनका कारण बैंक दबाबमा थियो। तर उनले साहसिक निर्णय लिइन्। डिजिटल बैंकिङलाई प्राथमिकता दिइन्, सेवा विस्तार गरिन् र संस्थागत सुधारका कार्यक्रम अघि बढाइन्। उनका निर्णयहरूले बैंकलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेले।
उनको सफलताको अर्को विशेषता भनेको कठिन परिस्थितिमा पनि हार नमान्ने स्वभाव थियो। पारिवारिक जिम्मेवारी र व्यावसायिक जीवनबीच सन्तुलन कायम गर्दै उनले आफूलाई एक सक्षम व्यवस्थापकका रूपमा स्थापित गरिन्। उनले बारम्बार प्रमाणित गरिन् कि नेतृत्व क्षमता लिङ्गले होइन, दक्षता र दृष्टिकोणले निर्धारण गर्छ।
विश्वका प्रभावशाली महिलाहरूको सूचीमा समेत स्थान बनाउन सफल अरुन्धती आज बैंकिङ क्षेत्रकी एक सम्मानित व्यक्तित्व हुन्। उनले पाएको सफलता रातारात आएको होइन। हजारौं दिनको मेहनत, निरन्तर सिकाइ र असफलताबाट पाठ सिक्ने क्षमताले उनलाई यो स्थानसम्म पुर्याएको हो।
अरुन्धती भट्टाचार्याको जीवनले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—सुरुवात कहाँबाट भयो भन्ने कुरा भन्दा पनि लक्ष्यतर्फ कति दृढताका साथ अघि बढियो भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ। साधारण कर्मचारीका रूपमा सुरु भएको यात्रा देशकै सबैभन्दा ठूलो बैंकको नेतृत्वसम्म पुग्न सक्छ भन्ने उदाहरण उनले प्रस्तुत गरेकी छन्।
आज बैंकिङ क्षेत्रमा करिअर बनाउन चाहने युवतीहरूका लागि अरुन्धती भट्टाचार्या केवल एक नाम होइनन्, सपना देख्न र त्यसलाई पूरा गर्न साहस दिने प्रेरणाको प्रतीक हुन्।
