बैंकिङ खबर/ सम्भावना र सपना पुरा गर्न बैंक वा वित्तीय संस्थाबाट कर्जा लिने परिपाटी अहिले सर्वसाधारणदेखि व्यवसायीहरूमा सामान्य जस्तै बनिसकेको छ। तर, योजनाबिना, वास्तविक क्षमता नबुझी, र आवश्यक अध्ययन नगरी लिइएको कर्जा भविष्यमा गम्भीर आर्थिक बोझ बन्नसक्छ।
कर्जाले दिने अवसर र चुनौती
कर्जा स्वयंमा नकारात्मक होइन। समयमै तिर्न सक्ने हिसाबले, स्पष्ट योजना, र लगानीबाट प्रतिफलको सुनिश्चितता छ भने यसले आयआर्जनको सशक्त माध्यम बन्न सक्छ। तर, आम मानिसहरूले व्यक्तिगत खर्च, वैवाहिक उत्सव, सवारीसाधन खरिद, या विदेशी शिक्षा जस्ता उद्देश्यका लागि कर्जा लिने गर्दछन्। यीमध्ये धेरैले न त सही योजना बनाउँछन्, न त तिर्ने क्षमताको ठोस मूल्यांकन।
साना व्यवसायीहरूको जोखिम
विशेष गरी साना व्यवसाय सञ्चालन गर्न खोज्नेहरू तयारीविना ऋण लिएर सञ्चालन सुरु गर्दछन्। बजारको अवस्था नबुझी, प्रतिस्पर्धाको मूल्यांकन नगरी, र व्यवसायिक सल्लाह बिना उठाइएको कर्जा व्यापार बन्द हुँदा दोब्बर भार बन्छ। यस्तो अवस्थामा तिर्न नसकेको कर्जाले कानुनी कारवाही, सम्पत्ति लिलामी, र मानसिक तनावसमेत निम्त्याउन सक्छ।
अनियन्त्रित उपभोक्ता कर्जा
नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा उपभोक्ता कर्जाको मात्रा तीव्र रूपमा बढेको छ। घर, गाडी, मोबाइल, टुर प्याकेज जस्ता उपभोग्य वस्तुहरू कर्जामा किन्ने प्रवृत्तिले व्यक्तिगत अर्थतन्त्रमा अस्थिरता ल्याएको छ। ब्याजदरको उतारचढाव, आयश्रोतमा अनिश्चितता, र महँगीको बढ्दो प्रभावले कर्जा तिर्ने क्षमता घटाउँदै लगेको देखिन्छ।
कसरी रोक्ने यस्तो बोझ?
-वास्तविक आवश्यकता मूल्यांकनः कर्जा लिँदा त्यो साँच्चिकै आवश्यक छ कि छैन भन्ने छुट्याउनुपर्छ।
-स्रोत सुनिश्चितताः कर्जा तिर्ने सुनिश्चित आम्दानीको योजना वा व्यवस्था हुनु जरुरी छ।
-ब्याजदर र शर्तबारे स्पष्टताः लिने वित्तीय संस्थाको कर्जा शर्त, ब्याजदर, र जरिवाना प्रावधानबारे राम्रोसँग बुझ्नुपर्छ।
-वैकल्पिक स्रोतको खोजीः सबै खर्चको समाधान कर्जामै खोज्नु बुद्धिमानी नहुन सक्छ। अन्य विकल्प के छन् भनेर मूल्यांकन गर्नु जरुरी हुन्छ।
कर्जा उचित व्यवस्थापन र योजनाबद्ध प्रयोगका लागि सहयोगी हुन सक्छ। तर, तयारी बिना उठाइएको ऋणले जीवनभरको बचत खेर जान सक्छ, तनाव र सामाजिक दबाब निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले, कर्जा लिने निर्णय ’इच्छा’ले होइन, ’आवश्यकता’ र ’क्षमता’ले निर्देशित हुनु आवश्यक छ।
कर्जाको सदुपयोग गरौं
नेपाल राष्ट्र बैंकले व्यावसायिक कर्जाको सदुपयोग गर्न आग्रह गरेको छ । व्यवसायको उन्नति र प्रवद्र्धनका लागि व्यावसायिक कर्जाको सदुपयोग गर्न आग्रह गरेको हो ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार यस्तो कर्जा मेसिन खरिद, व्यवसाय स्तरोन्नति, अद्यावधिक, विस्तार तथा नयाँ व्यापारिक अवसर सिर्जना गर्नका लागि उपयोगी हुन्छ । तर, यस किसिमको कर्जा पर्याप्त योजना र तयारी बिना लिइएमा आर्थिक बोझ बन्न सक्ने सम्भावना रहेको जनाएको छ ।
‘व्यावसायिक कर्जा विलासिता होइन, प्रगतिको आधार हो,’ राष्ट्र बैंकले भनेको छ, ‘त्यसैले कर्जालाई सही ठाउँमा लगानी गरौं र आर्थिक अनुशासन अपनाउँदै आफ्नो तथा परिवारको वित्तीय छवि उज्यालो बनाऔं।’ कर्जा लिनुअघि आवश्यक योजना, व्यावसायिक जोखिमको मूल्याङ्कन र तिर्न सक्ने क्षमताबारे स्पष्ट समझदारी आवश्यक छ ।
