बैंकिङ खबर/ पछिल्लो एक वर्षमा नेपालका वाणिज्य बैंकहरूको आधार दर (बेस रेट) उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ। चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को साउनसम्म आइपुग्दा २० वटै वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर ६.११ प्रतिशतमा झरेको छ। अघिल्लो वर्षको साउनमा यो दर ८.१३ प्रतिशत थियो। यसरी आधार दर २.०२ प्रतिशत विन्दुले घटेको हो।
बैंक अनुसारको आधार दर हेर्दा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले सबैभन्दा न्यून ४.८९ प्रतिशतको दर कायम गरेको छ। त्यसपछि स्टान्डर्ड चार्टर्ड बैंक ४.९० प्रतिशत, एभरेष्ट बैंक ५.३५ प्रतिशत, नेपाल बैंक र ग्लोबल आइएमई बैंक ५.७६ प्रतिशत, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक ५.७८ प्रतिशत, नबिल बैंक ५.८३ प्रतिशतमा छन्।
त्यस्तै, कृषि विकास बैंकको आधार दर ६.०३ प्रतिशत, सानिमा बैंक ६.१५ प्रतिशत, एनएमबि बैंक ६.२२ प्रतिशत, नेपाल एसबिआई बैंक ६.२९ प्रतिशत, माछापुच्छ्रे बैंक ६.३० प्रतिशत, सिद्धार्थ बैंक र सिटिजन बैंक ६.३५ प्रतिशत, र लक्ष्मी सनराइज बैंकको ६.५२ प्रतिशत छ।
केही बैंकहरू अझै उच्च दरमा
यसबीचमा केही बैंकहरूको आधार दर अझै उच्च रहेको देखिन्छ। हिमालयन बैंक ६.५७ प्रतिशत, कुमारी बैंक र प्राइम कमर्सियल बैंक ६.६२ प्रतिशत, प्रभु बैंक ६.६६ प्रतिशत, र सबैभन्दा उच्च दर कायम गर्ने एनआईसी एशिया बैंक ७.१७ प्रतिशतमा छन्।
बेस रेट के हो र यसले के अर्थ राख्छ ?
बेस रेट भनेको बैंकहरूले आफ्नो लागत र जोखिमलाई ध्यानमा राखेर निर्धारण गर्ने न्यूनतम ब्याज दर हो। यस दरमा १ देखि ५ प्रतिशतको प्रिमियम थपेर बैंकहरूले विभिन्न प्रकारका ऋणहरूको ब्याज दर निर्धारण गर्दछन्। यसैले, बेस रेटको घटबढले प्रत्यक्ष रूपमा ऋणको लागतमा प्रभाव पार्दछ।
बेस रेट घट्नका प्रमुख कारणहरू निम्नानुसार छन्
अधिक तरलताः बैंकहरूमा जम्मा भएको निक्षेपको मात्रा उच्च रहेको छ, जसले गर्दा ऋणको माग पूरा गर्न पर्याप्त नगदको अभाव छैन। यसले बैंकहरूको लागत घटाएको छ।
निक्षेप ब्याज दरमा कमीः बैंकहरूले निक्षेपको ब्याज दर घटाउँदा, तिनीहरूको लागत कम भएको छ, जसले बेस रेट घट्न मद्दत गरेको छ।
ऋणको कम मागः आर्थिक सुस्त गतिका कारण, उद्योग र व्यवसायहरूले नयाँ ऋणको माग कम गरेका छन्, जसले बैंकहरूको तरलता बढाएको छ।
ऋणको लागतमा कमी
बेस रेट घट्दा, बैंकहरूले आफ्नो ऋण ब्याज दरलाई पनि घटाएका छन्। अहिले, सबै २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले १० प्रतिशतभन्दा कम ब्याज दरमा ऋण उपलब्ध गराइरहेका छन्। यसले व्यवसायिक र व्यक्तिगत ऋणकर्ताहरूलाई सस्तो ऋणको पहुँचमा ल्याएको छ।
