बैंकिङ खबर/ नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा ब्याजदर ऐतिहासिक रुपमा घट्दै गएको छ । २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले आफ्नो बेस रेटलाई एकल अंकमा ल्याएका छन्, जसले गर्दा ऋणको लागत उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ।
पछिल्लो एक वर्षको अवधिमा वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर २.३१ प्रतिशत विन्दुले घटेको छ । बैंशाखको तुलनामा जेठमा वाणिज्य बैंकको औसत आधार दर १० प्रतिशत बिन्दुले घटेको छ । बैंकिङ प्रणालीमा तरलता अत्यधिक भएको, कर्जाको माग सुस्त रहेको र निक्षेपमा निरन्तर वृद्धि भइरहेकाले यस्तो अवस्था देखिएको हो ।
ब्याजदर घटेको भए पनि कर्जाको माग पर्याप्त नभएकाले अहिले पनि बैंकहरूमा ६ खर्बभन्दा बढी लगानीयोग्य रकम थुप्रिएको अवस्थामा छ । एकातिर रेमिट्यान्स र निक्षेप बढिरहेको छ भने अर्कोतिर कर्जाको गति सुस्त छ । साथै, पुराना कर्जाको असुलीमा समस्या देखिँदा बैंकहरूको खराब कर्जा अनुपातसमेत बढिरहेको छ ।
जेठ महिनाको आधार दरका आधारमा सबैभन्दा सस्तो ब्याजमा स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकले ऋण र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले प्रदान गर्ने देखिन्छ । हाल दुबैं बैंकको आधार दर ४.९७ प्रतिशत छ ।
यस्तै, एभरेष्ट बैंकको ५.३८ प्रतिशत, नेपाल एसबिआई बैंकको ५.८२ प्रतिशत, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको ५.९१ प्रतिशत र नबिल बैंकको ५.९३ प्रतिशत बेस रेट रहेको छ ।
यस्तै, हाल बेस रेट ग्लोबल आइएमई बैंकको ६.१६ प्रतिशत, कृषि विकास बैंकको ६.२२ प्रतिशत, सानिमा बैंकको ६.३७ प्रतिशत, माछापुच्छ्रे बैंकको ६.४१ प्रतिशत र एनएमबि बैंकको ६.४३ प्रतिशत रहेको छ ।
बेस रेट के हो र यसले के अर्थ राख्छ ?
बेस रेट भनेको बैंकहरूले आफ्नो लागत र जोखिमलाई ध्यानमा राखेर निर्धारण गर्ने न्यूनतम ब्याज दर हो। यस दरमा १ देखि ५ प्रतिशतको प्रिमियम थपेर बैंकहरूले विभिन्न प्रकारका ऋणहरूको ब्याज दर निर्धारण गर्दछन्। यसैले, बेस रेटको घटबढले प्रत्यक्ष रूपमा ऋणको लागतमा प्रभाव पार्दछ।
बेस रेट घट्ने प्रमुख कारणहरू
बेस रेट घट्नका प्रमुख कारणहरू निम्नानुसार छन्
अधिक तरलताः बैंकहरूमा जम्मा भएको निक्षेपको मात्रा उच्च रहेको छ, जसले गर्दा ऋणको माग पूरा गर्न पर्याप्त नगदको अभाव छैन। यसले बैंकहरूको लागत घटाएको छ।
निक्षेप ब्याज दरमा कमीः बैंकहरूले निक्षेपको ब्याज दर घटाउँदा, तिनीहरूको लागत कम भएको छ, जसले बेस रेट घट्न मद्दत गरेको छ।
ऋणको कम मागः आर्थिक सुस्त गतिका कारण, उद्योग र व्यवसायहरूले नयाँ ऋणको माग कम गरेका छन्, जसले बैंकहरूको तरलता बढाएको छ।
ऋणको लागतमा कमी
बेस रेट घट्दा, बैंकहरूले आफ्नो ऋण ब्याज दरलाई पनि घटाएका छन्। अहिले, सबै २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले १० प्रतिशतभन्दा कम ब्याज दरमा ऋण उपलब्ध गराइरहेका छन्। यसले व्यवसायिक र व्यक्तिगत ऋणकर्ताहरूलाई सस्तो ऋणको पहुँचमा ल्याएको छ।
हालको अवस्थामा, बैंकहरूले आफ्नो ब्याज दरलाई स्थिर राखेका छन्। आगामी महिनाहरूमा, यदि ऋणको माग बढ्छ र तरलता कम हुन्छ भने, ब्याज दरमा सामान्य वृद्धि हुन सक्छ। यद्यपि, बैंकहरूले जोखिम व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिने भएकाले, तीव्र वृद्धि नगर्न सक्ने सम्भावना छ।
