बैंकिङ खबर / नेपाल राष्ट्र बैंकले आर्थिक वृद्धि, समष्टिगत वित्तीय स्थायित्व र वित्तीय प्रणालीमा देखिएका नयाँ जोखिम तथा चुनौतीबारे अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा बहस गर्ने भएको छ । केन्द्रीय बैंकले २०२७ अप्रिल २ र ३ गते काठमाडौंमा चौथो अन्तर्राष्ट्रिय अर्थशास्त्र तथा वित्त सम्मेलन आयोजना गर्न लागेको हो ।
‘Economic Growth and Macro-financial Stability: Risks and Challenges’ विषयवस्तुमा आयोजना हुने सम्मेलनमा नीति निर्माता, वित्तीय क्षेत्रका अभ्यासकर्ता तथा स्वदेशी–विदेशी अनुसन्धानकर्तालाई सहभागी गराइनेछ । सम्मेलनका लागि राष्ट्र बैंकले विभिन्न आर्थिक तथा वित्तीय विषयमा मौलिक अनुसन्धानमूलक शोधपत्र आह्वान गरेको छ ।
यसपटकको सम्मेलनमा आर्थिक वृद्धि र मौद्रिक नीतिका परम्परागत विषयसँगै कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), ब्लकचेन, डिजिटल भुक्तानी, क्रिप्टोकरेन्सी, सेन्ट्रल बैंक डिजिटल करेन्सी (सीबीडीसी), फिनटेक तथा प्रणालीगत वित्तीय जोखिम जस्ता नयाँ विषयलाई समेत प्राथमिकता दिइएको छ ।
आर्थिक वृद्धि र विकासदेखि जलवायु जोखिमसम्म
सम्मेलनको पहिलो उपविषय ‘Growth and Development’ अन्तर्गत आर्थिक वृद्धि तथा विकास, मानव पुँजी, वित्तीय क्षेत्र र आर्थिक वृद्धिबीचको सम्बन्ध, जलवायुजन्य जोखिम, आर्थिक प्रतिस्पर्धात्मकता तथा वित्तीय सुदृढीकरणलगायत विषय समेटिएका छन् ।
सार्वजनिक ऋण, ऋण सञ्चय, वित्तीय दिगोपन तथा वित्तीय नियमका साथै विप्रेषण, श्रम आपूर्ति र औद्योगिकीकरणमा आएको परिवर्तनसम्बन्धी अनुसन्धानलाई पनि सम्मेलनमा प्राथमिकता दिइनेछ ।
विशेषगरी जलवायु परिवर्तन, बढ्दो सार्वजनिक ऋण र विप्रेषणमा आधारित अर्थतन्त्रले आर्थिक वृद्धिमा पार्ने प्रभावजस्ता विषयलाई नीतिगत बहसमा ल्याउने अवसर सम्मेलनले दिनेछ ।
अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र पुँजी प्रवाह पनि बहसमा
दोस्रो उपविषय ‘International Trade, Finance and Investment’ अन्तर्गत अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, वित्त तथा लगानीसँग सम्बन्धित विषय समेटिएका छन् ।व्यापार उदारीकरण, व्यापार संरचना, व्यापार अवरोध, उत्पादनशीलता, विप्रेषण, स्रोत परिचालन तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धादेखि पुँजी प्रवाह, ब्याजदर, विनिमयदर र विदेशी मुद्रा सञ्चितिसम्मका विषयमा शोधपत्र प्रस्तुत गर्न सकिनेछ । त्यस्तै, चालु तथा पुँजी खाता, बचत तथा लगानी र अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रवाहले अर्थतन्त्रमा पार्ने प्रभावबारे अनुसन्धानलाई समेत सम्मेलनमा स्थान दिइएको छ ।
मौद्रिक नीति र वित्तीय जोखिममा विशेष बहस
सम्मेलनको तेस्रो उपविषय ‘Macro-Financial Linkages, Stability and Monetary Policy’ ले केन्द्रीय बैंकिङ तथा वित्तीय स्थायित्वसँग प्रत्यक्ष जोडिएका विषयलाई समेटेको छ ।आर्थिक चक्र, समष्टिगत आर्थिक जोखिम, वित्तीय अन्तरसम्बन्ध, कर्जा जोखिमको मोडलिङ, म्याक्रो स्ट्रेस टेस्टिङ, वित्तीय जोखिम, लिभरेज चक्र तथा आर्थिक समायोजनसम्बन्धी अनुसन्धानलाई प्राथमिकता दिइनेछ ।
यसैगरी समष्टिगत वित्तीय नीति, वित्तीय क्षेत्रका नीतिहरू तथा संरचनात्मक समष्टिगत आर्थिक मोडलमार्फत मौद्रिक नीतिका विभिन्न सम्भावित प्रभावको विश्लेषणसम्बन्धी शोधपत्रसमेत प्रस्तुत गर्न सकिनेछ ।
एआई, ब्लकचेन र डिजिटल वित्त राष्ट्र बैंकको एजेन्डामा
सम्मेलनको चौथो उपविषय ‘Financial Innovation and Resilience’ ले भने पछिल्लो समय तीव्र रूपमा विकास भइरहेका वित्तीय प्रविधिलाई केन्द्रमा राखेको छ । यसअन्तर्गत सीबीडीसी, क्रिप्टोकरेन्सी, स्टेबलक्वाइन र मौद्रिक नीति प्रसारण, रेगटेक, सुपटेक, फिनटेक, पोटेक तथा नियामकीय स्यान्डबक्सजस्ता विषय समेटिएका छन् ।
डिजिटल व्यापार, व्यापार वित्तमा ब्लकचेनको प्रयोग तथा सीमापार भुक्तानीसम्बन्धी अनुसन्धानलाई पनि प्राथमिकता दिइएको छ । वित्तीय समावेशिता, वित्तीय दक्षता, वित्तीय अखण्डता र वित्तीय स्थायित्वसँग सम्बन्धित नयाँ प्रविधिको भूमिकामाथि समेत बहस हुनेछ ।
सबैभन्दा चासोको विषयका रूपमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई), मेसिन लर्निङ तथा एल्गोरिदमिक/प्रणालीगत जोखिम व्यवस्थापनलाई सम्मेलनको अनुसन्धान क्षेत्र बनाइएको छ । यसले बैंकिङ तथा वित्तीय प्रणालीमा एआईको बढ्दो प्रयोगसँगै त्यसबाट सिर्जना हुन सक्ने नयाँ प्रकारका जोखिमप्रति समेत राष्ट्र बैंकको चासो देखाउँछ । यस्तै, विकेन्द्रीकृत वित्त (डीफाई), एम्बेडेड फाइनान्स, वित्तीय लचकता, बजार स्थायित्व, जलवायु वित्त तथा हरित नवप्रवर्तनसम्बन्धी विषय पनि सम्मेलनको एजेन्डामा छन् ।
जनवरी ३१ सम्म शोधपत्र बुझाउनुपर्ने
राष्ट्र बैंकले सम्मेलनका लागि सारांश वा विस्तारित सारांश नभई पूर्ण शोधपत्र बुझाउनुपर्ने स्पष्ट गरेको छ । इच्छुक अनुसन्धानकर्ता तथा विज्ञले आफ्नो शोधपत्र २०२७ जनवरी ३१ सम्म पठाइसक्नुपर्नेछ । प्राप्त शोधपत्र ब्लाइन्ड/पियर रिभ्यु प्रक्रियाबाट मूल्यांकन गरिनेछ । शोधपत्र मौलिक तथा यसअघि प्रकाशित नभएको हुनुपर्नेछ । शोधपत्रको कभर पेजमा शीर्षक, लेखकको नाम, संस्थागत आबद्धता, पूरा हुलाक ठेगाना, फोन नम्बर र इमेल ठेगाना उल्लेख गर्नुपर्नेछ । एकभन्दा बढी लेखक भए पत्राचारका लागि जिम्मेवार लेखकको विवरणसमेत स्पष्ट गर्नुपर्नेछ ।
स्वीकृत शोधपत्र राष्ट्र बैंकको वेबसाइटमा प्रकाशित हुने
सम्मेलनका लागि स्वीकृत सबै शोधपत्र नेपाल राष्ट्र बैंकको वेबसाइटमा प्रकाशित हुने सम्मेलन कार्यवाही (Conference Proceedings) मा समावेश गरिनेछ । नेपाल वा क्षेत्रीय विश्लेषणसँग सम्बन्धित स्वीकृत शोधपत्रलाई राष्ट्र बैंकको सहकर्मी–समीक्षित द्विवार्षिक जर्नल ‘NRB Economic Review’ मा समेत प्रकाशनका लागि विचार गर्न सकिनेछ । सम्मेलनले अनुसन्धानकर्ता, नीति निर्माता तथा वित्तीय क्षेत्रका पेशाकर्मीबीच शैक्षिक तथा व्यावसायिक नेटवर्किङको अवसरसमेत उपलब्ध गराउनेछ ।
अप्रिल २ र ३ मा काठमाडौंमा सम्मेलन
नेपाल राष्ट्र बैंकको चौथो अन्तर्राष्ट्रिय अर्थशास्त्र तथा वित्त सम्मेलन २०२७ अप्रिल २ र ३ गते काठमाडौंमा आयोजना हुनेछ । शोधपत्र स्वीकृत भएको जानकारी २०२७ फेब्रुअरी २० मा दिइनेछ भने सम्मेलनका लागि दर्ताको अन्तिम मिति मार्च ३, २०२७ तोकिएको छ । सम्मेलनमा सहभागी हुने शोधपत्र प्रस्तोता तथा अन्य सहभागीले यात्रा र आवास खर्च स्वयं व्यहोर्नुपर्नेछ । सम्मेलन अवधिभर सहभागीका लागि खाना तथा अन्य आधारभूत व्यवस्थाको प्रबन्ध भने आयोजकले गर्नेछ ।
समग्रमा, राष्ट्र बैंकको यस सम्मेलनले नेपालको अर्थतन्त्रमा देखिएका आर्थिक वृद्धि, वित्तीय स्थायित्व र मौद्रिक नीतिका परम्परागत चुनौतीसँगै एआई, ब्लकचेन, डिजिटल वित्त, सीमापार भुक्तानी, जलवायु जोखिम र नयाँ वित्तीय प्रविधिबाट सिर्जना भइरहेका अवसर तथा जोखिमलाई अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान र नीतिगत बहससँग जोड्ने देखिन्छ ।
