बैंकिङ खबर / राष्ट्रियस्तरका आठ विकास बैंकको खुद नाफा चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा उल्लेख्य बढेको छ। गत आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासको तुलनामा बैंकहरूको संयुक्त नाफा ११३.२३ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो। तर, नाफामा देखिएको यो उछाल सबै बैंकको आम्दानीमा आएको समान सुधारको परिणाम भने होइन ।
असोज मसान्तसम्म आठ विकास बैंकले कुल १ अर्ब ६७ करोड ५ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन्। गत वर्षको सोही अवधिमा यस्तो नाफा ७८ करोड ३४ लाख रुपैयाँ थियो। यसरी एक वर्षमा बैंकहरूको संयुक्त नाफा ८८ करोड ७१ लाख रुपैयाँले बढेको छ।
समग्र नाफा वृद्धिमा लुम्बिनी विकास बैंकको घाटाबाट नाफामा फर्किएको अवस्थाले सबैभन्दा ठूलो योगदान गरेको छ। गत वर्ष पहिलो त्रैमासमा ३४ करोड ८५ लाख रुपैयाँ घाटामा रहेको बैंक यस वर्ष ३२ करोड ७१ लाख रुपैयाँ नाफामा पुगेको छ। अर्थात्, बैंकको नाफानोक्सानीमा एक वर्षमै ६७ करोड ५७ लाख रुपैयाँको सुधार आएको छ।
आठ बैंकको कुल नाफामा भएको वृद्धिको करिब ७६ प्रतिशत हिस्सा लुम्बिनी विकास बैंकको यही सुधारबाट आएको देखिन्छ। त्यसैले विकास बैंकहरूको नाफा ११३ प्रतिशत बढेको तथ्यांकलाई मात्रै आधार बनाएर समग्र क्षेत्रको वित्तीय अवस्था बलियो भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।
नाफा वृद्धिमा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको प्रभाव
लुम्बिनी विकास बैंकको नाफामा आएको सुधारमा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थासम्बन्धी खर्च घट्नुले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। बैंकले गत वर्ष पहिलो त्रैमासमा ७० करोड ८९ लाख रुपैयाँ इम्पेयरमेन्ट चार्ज गरेकोमा यस वर्ष ८ करोड ८० लाख रुपैयाँ रिभर्स गरेको छ।
इम्पेयरमेन्ट चार्ज घट्दा वा यसअघि कर्जा नोक्सानीका लागि छुट्याइएको रकम फिर्ता हुँदा बैंकको सञ्चालन नाफा र खुद नाफामा सकारात्मक प्रभाव पर्छ। यसले बैंकको नाफा बढाउन सहयोग गरे पनि नियमित बैंकिङ आम्दानीमा त्यही अनुपातमा सुधार आएको अर्थ लाग्दैन।
अन्य विकास बैंकहरूको हकमा पनि अधिकांशको इम्पेयरमेन्ट चार्ज घटेको विवरणले देखाउँछ। यससँगै शुल्क तथा कमिसन आम्दानीमा भएको सुधारले पनि नाफा बढाउन सहयोग गरेको छ।
ज्योतिको नाफा वृद्धिदर उच्च,
बैंकगत नतिजा हेर्दा ज्योति विकास बैंकले सबैभन्दा उच्च नाफा वृद्धिदर हासिल गरेको छ। बैंकको खुद नाफा गत वर्षको ७ करोड ३ लाख रुपैयाँबाट बढेर यस वर्ष २० करोड १ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यो १८४.५९ प्रतिशतको वृद्धि हो।
त्यस्तै, मुक्तिनाथ विकास बैंकको नाफा ४३.४४ प्रतिशतले बढेर ३२ करोड २४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। महालक्ष्मी विकास बैंकको नाफा २१.४९ प्रतिशत र कामना सेवा विकास बैंकको १६.९९ प्रतिशतले बढेको छ।
तर, सबै बैंकको नतिजा सकारात्मक छैन। सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंकको खुद नाफा ६२.०७ प्रतिशतले घटेर ३ करोड ३४ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। गरिमा विकास बैंकको नाफा ४.१७ प्रतिशत र शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंकको २.६६ प्रतिशतले घटेको छ।
नाफाको आकारका आधारमा लुम्बिनी विकास बैंक ३२ करोड ७१ लाख रुपैयाँसहित पहिलो स्थानमा छ। मुक्तिनाथ विकास बैंकले ३२ करोड २४ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ। गरिमाले २४ करोड १ लाख र कामना सेवाले २३ करोड ११ लाख रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेका छन्।
मुख्य आम्दानीमा सामान्य वृद्धि
विकास बैंकहरूको मुख्य आम्दानीको स्रोत खुद ब्याज आम्दानीमा भने तुलनात्मक रूपमा सामान्य वृद्धि देखिएको छ। आठ बैंकको संयुक्त खुद ब्याज आम्दानी गत वर्षको पहिलो त्रैमासमा ५ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ रहेकोमा यस वर्ष ५ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
खुद ब्याज आम्दानीका आधारमा मुक्तिनाथ विकास बैंक सबैभन्दा अगाडि छ। बैंकले १ अर्ब २१ करोड रुपैयाँ खुद ब्याज आम्दानी गरेको छ। गरिमा विकास बैंकले ९२ करोड ८ लाख, शाइन रेसुङ्गाले ६६ करोड २५ लाख, ज्योतिले ६३ करोड १८ लाख र कामना सेवाले ६२ करोड ६४ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेका छन्।
त्यस्तै, महालक्ष्मी विकास बैंकको ५१ करोड ४ लाख, सांग्रिलाको ५० करोड ९८ लाख र लुम्बिनी विकास बैंकको ४९ करोड ४४ लाख रुपैयाँ खुद ब्याज आम्दानी रहेको छ।
यसले विकास बैंकहरूको नाफा वृद्धिमा खुद ब्याज आम्दानीभन्दा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको परिवर्तन र अन्य आम्दानीको समेत महत्वपूर्ण भूमिका रहेको संकेत गर्छ।
खराब कर्जामा सांग्रिलाको दबाब
विकास बैंकहरूको वित्तीय अवस्थाको अर्को महत्वपूर्ण सूचक खराब कर्जा हो। यसमा बैंकहरूबीच उल्लेख्य अन्तर देखिएको छ।
आठ बैंकमध्ये सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंकको खराब कर्जा अनुपात सबैभन्दा धेरै ७.६४ प्रतिशत रहेको छ। कामना सेवा विकास बैंकको खराब कर्जा सबैभन्दा कम ३.९३ प्रतिशत छ।
खराब कर्जा उच्च रहँदा बैंकको ब्याज आम्दानी प्रभावित हुने, कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका लागि बढी रकम छुट्याउनुपर्ने र भविष्यको नाफामा दबाब पर्न सक्ने जोखिम रहन्छ। त्यसैले नाफा बढेको तथ्यांकसँगै खराब कर्जाको अवस्थालाई पनि उत्तिकै महत्व दिएर हेर्नुपर्ने हुन्छ।
पुँजी र प्रतिफलमा पनि बैंकहरूबीच अन्तर
आठ विकास बैंकको कुल चुक्ता पुँजी ४० अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसमध्ये मुक्तिनाथ विकास बैंकको चुक्ता पुँजी सबैभन्दा धेरै ८ अर्ब रुपैयाँ छ। गरिमाको ६ अर्ब ६२ करोड र शाइन रेसुङ्गाको ५ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ रहेको छ ।
आठ बैंकको कुल जगेडा कोष २३ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। जगेडा कोषका आधारमा पनि मुक्तिनाथ विकास बैंक ४ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँसहित अगाडि छ।
प्रतिसेयर आम्दानी (ईपीएस) मा लुम्बिनी विकास बैंकको अवस्था सबैभन्दा राम्रो देखिएको छ। बैंकको ईपीएस ३६ रुपैयाँ ११ पैसा छ। कामना सेवाको २३ रुपैयाँ १३ पैसा, ज्योतिको १८ रुपैयाँ २१ पैसा र मुक्तिनाथको १६ रुपैयाँ १२ पैसा रहेको छ।
प्रतिसेयर नेटवर्थमा पनि लुम्बिनी विकास बैंक २१६ रुपैयाँ ६८ पैसासहित अगाडि छ। कामना सेवाको १६१ रुपैयाँ ८४ पैसा र ज्योतिको १७३ रुपैयाँ ५९ पैसा रहेको छ।
समग्रमा विकास बैंकहरूको पहिलो त्रैमासको वित्तीय विवरणले नाफामा उल्लेख्य सुधार देखाए पनि त्यसको आधार सबै बैंकमा समान छैन। केही बैंकले नियमित आम्दानी बढाएर नाफा सुधार गरेका छन् भने केहीको नतिजामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको परिवर्तनले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
विशेषगरी खुद ब्याज आम्दानीमा भएको सामान्य वृद्धि, केही बैंकको घट्दो नाफा र सांग्रिलाको उच्च खराब कर्जाले विकास बैंकहरूको वित्तीय स्वास्थ्य अझै चुनौतीमुक्त नरहेको देखाउँछ। आगामी त्रैमासमा खराब कर्जा नियन्त्रण, कर्जा असुली र नियमित आम्दानीको वृद्धिले नै अहिले देखिएको नाफा सुधार कति दिगो छ भन्ने स्पष्ट पार्नेछ।
