बैंकिङ खबर / प्रभु बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा खुद नाफा बढाएको छ । तर बैंकको वित्तीय विवरणमा देखिएका अन्य सूचकले भने सुधारको संकेत दिएका छैनन् । खराब कर्जा उल्लेख्य बढेको छ, खुद ब्याज आम्दानी घटेको छ र सेयरधनीलाई वितरण गर्न मिल्ने सञ्चित रकम ६ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँभन्दा बढी ऋणात्मक बनेको छ ।
बैंकले सार्वजनिक गरेको पहिलो त्रैमासको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार खुद नाफा ६० करोड ३७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंकले ५५ करोड ८५ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको थियो । यसरी एक वर्षमा खुद नाफा ८.१० प्रतिशत बढेको देखिन्छ ।
तर नाफा वृद्धिलाई बैंकको नियमित आम्दानीमा आएको सुधारसँग जोडेर हेर्न मिल्ने अवस्था छैन । समीक्षा अवधिमा बैंकको खुद ब्याज आम्दानी १९.३६ प्रतिशत घटेर दुई अर्ब ३३ करोड ४७ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ । अघिल्लो वर्षको पहिलो त्रैमासमा यस्तो आम्दानी दुई अर्ब ८९ करोड ५३ लाख रुपैयाँ थियो । बैंकको कुल सञ्चालन आम्दानीसमेत तीन अर्ब ८२ करोड ५१ लाख रुपैयाँबाट घटेर तीन अर्ब ३७ करोड ७ लाख रुपैयाँमा झरेको छ ।
मुख्य आम्दानी घटिरहेको अवस्थामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाबापतको खर्च कम हुनु नाफाका लागि राहत बनेको छ । गत वर्ष पहिलो त्रैमासमा एक अर्ब ३८ लाख रुपैयाँ रहेको इम्पेयरमेन्ट खर्च यसपटक ५८ करोड ८७ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ । यसमा करिब ४१ करोड ५१ लाख रुपैयाँको कमी आएको हो ।
यद्यपि, खर्च घटेको यही अवधिमा बैंकको खराब कर्जा भने तीव्र गतिमा बढेको छ । गत वर्षको पहिलो त्रैमासमा ५.७८ प्रतिशत रहेको निष्क्रिय कर्जा अनुपात यस वर्ष १४.८० प्रतिशत पुगेको छ । एक वर्षको अवधिमा यो अनुपात ९.०२ प्रतिशत बिन्दुले बढेको हो । खुद निष्क्रिय कर्जा अनुपात पनि १.५९ प्रतिशतबाट बढेर ५.०२ प्रतिशत पुगेको छ ।
खराब कर्जाको वृद्धिसँगै त्यसको तुलनामा कायम कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात पनि घटेको छ । अघिल्लो वर्ष ११५.७१ प्रतिशत रहेको यस्तो अनुपात यसपटक ७६.१३ प्रतिशतमा झरेको छ । यी सूचकले बैंकको कर्जा जोखिम व्यवस्थापनलाई थप महत्त्वका साथ हेर्नुपर्ने देखाउँछन् ।
तर कुनै एक त्रैमासमा खर्चका रूपमा लेखिएको इम्पेयरमेन्ट रकम र वासलातमा कायम कुल कर्जा नोक्सानी व्यवस्था एउटै कुरा होइनन् । अघिल्लो अवधिमा गरिएको व्यवस्था, कर्जा असुली, नयाँ खराब कर्जाको वर्गीकरण तथा जोखिम मूल्याङ्कनले चालु अवधिको खर्चलाई प्रभाव पार्न सक्छन् । त्यसैले खर्च घट्नुको वास्तविक कारण बुझ्न बैंकले कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको विस्तृत विवरण, असुलीको अवस्था र सम्भावित जोखिमबारे थप स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिन्छ ।
बैंकको खुद नाफा बढे पनि करअघिको नाफा भने अघिल्लो वर्षको एक अर्ब १७ करोड २३ लाख रुपैयाँबाट घटेर एक अर्ब १५ करोड ८० लाख रुपैयाँमा आएको छ । करसम्बन्धी खर्च घटेका कारण करअघिको नाफामा कमी हुँदाहुँदै पनि अन्तिम खुद नाफा बढेको हो । यसले खुद नाफाको वृद्धिमा कर खर्चको परिवर्तनले समेत प्रभाव पारेको देखाउँछ ।
बैंकको वित्तीय अवस्थाको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष वितरणयोग्य घाटा हो । असोज मसान्तसम्म बैंकको सञ्चित वितरणयोग्य घाटा ६ अर्ब ७८ करोड ७७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षको सुरुवातमा यस्तो घाटा ६ अर्ब ३१ करोड ८६ लाख रुपैयाँ थियो । यसअनुसार पहिलो त्रैमासमा मात्रै वितरणयोग्य घाटा ४६ करोड ९१ लाख रुपैयाँले थपिएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा भने बैंकको वितरणयोग्य रकम ४० करोड ६१ लाख रुपैयाँ धनात्मक थियो ।
वितरणयोग्य आम्दानीमा परेको दबाबमा नियामकीय समायोजनको पनि प्रभाव देखिन्छ । बैंकको विवरणअनुसार उठ्न बाँकी ब्याजसम्बन्धी रकमबाट ३८ करोड २३ लाख रुपैयाँ तथा गैरबैंकिङ सम्पत्तिमा आवश्यक कर्जा नोक्सानी व्यवस्थासम्बन्धी शीर्षकबाट ३५ करोड ८२ लाख रुपैयाँ समायोजन गरिएको छ । असुल हुन बाँकी ब्याज र गैरबैंकिङ सम्पत्तिसँग सम्बन्धित व्यवस्थाले सञ्चित आम्दानीमा असर पारेको बैंकको व्यवस्थापन विश्लेषणमा उल्लेख छ ।
यसले बैंकका लागि खराब कर्जा व्यवस्थापनसँगै गैरबैंकिङ सम्पत्तिको व्यवस्थापन पनि चुनौतीपूर्ण रहेको देखाउँछ । यस्तो सम्पत्तिको बिक्री, असुली तथा व्यवस्थापनबाट कति रकम प्राप्त हुन सक्छ भन्ने विषयले आगामी अवधिमा बैंकको वित्तीय अवस्थामा प्रभाव पार्न सक्छ ।
पुँजीकोषका सूचक पनि दबाबमा छन् । बैंकको कुल पुँजी पर्याप्तता अनुपात अघिल्लो वर्षको पहिलो त्रैमासको १३.६० प्रतिशतबाट घटेर ११.८३ प्रतिशतमा आएको छ । प्राथमिक पुँजी अनुपात पनि ९.८६ प्रतिशतबाट घटेर ८.१८ प्रतिशत कायम भएको छ । खराब कर्जा बढिरहेको अवस्थामा पुँजीकोष अनुपात घट्नुले बैंकको जोखिम वहन गर्ने क्षमताबारे थप ध्यान दिनुपर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ ।
व्यवसाय विस्तारतर्फ पनि कर्जा प्रवाहमा संकुचन देखिएको छ । असार मसान्तको तुलनामा ग्राहक कर्जा करिब तीन अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ घटेर दुई खर्ब ११ अर्ब १३ करोड रुपैयाँमा आएको छ । औसत कर्जा–निक्षेप अनुपात गत वर्षको पहिलो त्रैमासको ६९.४६ प्रतिशतबाट घटेर ६५.०७ प्रतिशत कायम भएको छ । बैंकले पर्याप्त तरलता उपलब्ध भए पनि कर्जाको माग कमजोर र ब्याजदर न्यून रहँदा व्यवसाय विस्तारमा चुनौती रहेको उल्लेख गरेको छ ।
समग्रमा प्रभु बैंकको पहिलो त्रैमासिक नतिजामा खुद नाफा बढेको देखिए पनि मुख्य आम्दानी, कर्जा गुणस्तर, वितरणयोग्य रकम र पुँजीकोषका सूचकले दबाब देखाएका छन् । आगामी दिनमा बैंकको वित्तीय सुधार कति दिगो हुन्छ भन्ने कुरा खराब कर्जाको व्यवस्थापन, कर्जा असुली, नोक्सानी व्यवस्थाको पर्याप्तता र नियमित बैंकिङ आम्दानीको पुनरुत्थानमा निर्भर रहनेछ ।
