बैंकिङ खबर / चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासमा वाणिज्य बैंकहरूको नाफामा उल्लेख्य सुधार देखिएको छ। सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकहरूले सार्वजनिक गरेको वित्तीय विवरणअनुसार असोज मसान्तसम्म १९ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी खुद नाफा आर्जन गरेका छन्। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंकहरूको यस्तो नाफा करिब १३ अर्ब रुपैयाँ थियो।
यस आधारमा एक वर्षको अवधिमा वाणिज्य बैंकहरूको खुद नाफा करिब ४६ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ। बैंकिङ क्षेत्रमा कर्जा विस्तारको गति अपेक्षाकृत सुस्त रहे पनि नाफामा आएको यो वृद्धिले बैंकहरूको आम्दानी तथा खर्च व्यवस्थापनमा सुधार भएको संकेत गर्छ। यद्यपि नाफा वृद्धिमा ब्याज आम्दानी, कर्जा नोक्सानी व्यवस्था र सञ्चालन खर्चमध्ये कुन पक्षको बढी योगदान छ भन्ने विषय पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
नाफामा नबिलको दबदबा, १० बैंक अर्ब क्लबमा
नाफाका आधारमा नबिल बैंक पहिलो स्थानमा रहेको छ। बैंकले पहिलो त्रैमासमा २ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ। दोस्रो स्थानमा रहेको ग्लोबल आईएमई बैंकले २ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको छ।
त्यसैगरी राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक १ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ नाफासहित तेस्रो स्थानमा रहेको छ। एभरेस्ट बैंकले १ अर्ब २५ करोड रुपैयाँ नाफा कमाउँदा प्राइम कमर्सियल बैंक र नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंकले समान १ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेका छन्। एनएमबि बैंकले १ अर्ब १६ करोड, कृषि विकास बैंकले १ अर्ब ९ करोड, कुमारी बैंकले १ अर्ब ७ करोड र सानिमा बैंकले १ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन्।
यसरी पहिलो त्रैमासमै १० वटा वाणिज्य बैंकले एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नाफा कमाएका छन्। यसले बैंकहरूबीच नाफा आर्जनको प्रतिस्पर्धा तीव्र रहेको देखाउँछ।
अधिकांश बैंक नाफामा, एनआईसी एसियाको कमजोर प्रदर्शन
पहिलो त्रैमासमा सिद्धार्थ बैंकले ८५ करोड, नेपाल बैंकले ८३ करोड र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले ६७ करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन्। हिमालयन बैंक र लक्ष्मी सनराइज बैंकले समान ६५ करोड रुपैयाँ नाफा कमाउँदा प्रभु बैंकले ६० करोड रुपैयाँ कमाएको छ। नेपाल एसबीआई बैंक र माछापुच्छ्रे बैंकले समान ५५ करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन्।
अर्कोतर्फ एनआईसी एसिया बैंकको खुद नाफा भने १२ करोड रुपैयाँमा सीमित देखिएको छ। सिटिजन्स बैंकले भने गत आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा २२ करोड रुपैयाँ घाटा व्यहोरेकोमा चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १० करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ।
सिटिजन्स बैंकको घाटाबाट नाफामा फर्किनुलाई सकारात्मक सुधारका रूपमा लिन सकिन्छ। तर एनआईसी एसियाको तुलनात्मक रूपमा न्यून नाफाले बैंकहरूबीच वित्तीय प्रदर्शनमा ठूलो अन्तर रहेको देखाउँछ।
नाफा बढ्यो, तर बैंकिङ क्षेत्रको वास्तविक अवस्था के हो ?
वाणिज्य बैंकहरूको नाफामा भएको वृद्धिलाई समग्र बैंकिङ क्षेत्र सुधारको सकारात्मक संकेतका रूपमा लिन सकिन्छ। तर नाफा बढेकै आधारमा बैंकिङ क्षेत्रका सबै समस्या समाधान भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।
विशेषगरी बैंकहरूको खराब कर्जा, निष्क्रिय कर्जाको व्यवस्थापन, कर्जा असुली, कर्जा विस्तार र लगानीको प्रतिफललाई पनि सँगसँगै हेर्न आवश्यक हुन्छ। बैंकहरूले नाफा बढाउनु र अर्थतन्त्रमा कर्जाको माग बढ्नु फरक विषय हुन्।
बैंकहरूसँग पर्याप्त लगानीयोग्य रकम हुँदाहुँदै पनि निजी क्षेत्रले अपेक्षित रूपमा कर्जा लिन नसकेको अवस्था छ भने नाफामा आएको वृद्धिले मात्रै अर्थतन्त्र चलायमान भएको प्रमाणित गर्दैन।
त्यसैले पहिलो त्रैमासको वित्तीय विवरणले बैंकहरूको नाफा सुधार भएको देखाए पनि आगामी त्रैमासमा कर्जा विस्तार, खराब कर्जा नियन्त्रण र वास्तविक क्षेत्रको लगानीमा हुने सुधारले नै बैंकिङ क्षेत्रको स्वास्थ्य कति मजबुत हुँदैछ भन्ने स्पष्ट पार्नेछ।
