बैंकिङ खबर/भारतीय रिजर्भ बैंक (आरबीआई)ले डिसेम्बर १ देखि रिटेल डिजिटल रुपैयाँ (ई–रुपी) को पायलट प्रोजेक्टको सुरुवात गरेको छ । पाइलट प्रोजेक्टमा ई–रुपीको निर्माण, वितरण र खुद्रा प्रयोगको सम्पूर्ण प्रक्रियालाई नजिकबाट जाँच गरिनेछ। यस परीक्षणबाट प्राप्त नतिजाका आधारमा रिटेल डिजिटल रुपैयाँमा परिवर्तन हुनेछन्।
आरबीआईले पाइलटसँग ग्राहक र व्यापारीको एउटा क्लोज्ड ग्रुप हुने जनाएको छ। जसले चयन गरिएका स्थानहरु रिकभर गर्नेछ। ई–रुपी बैंक मार्फत वितरण गरिनेछ। प्रयोगकर्ताले यसलाई मोबाइल फोन र अन्य डिभाइसमा डिजिटल वालेटहरुमा राख्न सक्नेछन्। डिजिटल वालेटका साथ व्यक्तिदेखि व्यक्ति वा व्यक्तिदेखि व्यापारी लेनदेन गर्न सकिनेछ । व्यापारीलाई क्यूआर कोडमार्फत पनि भुक्तानी गर्न सकिन्छ।
ई–रुपी पैसा अन्य कुनै पनि रुप मा रुपान्तरण गर्न सकिन्छ। यस पाइलट प्रोजेक्टका लागि ८ बैंक छनोट गरिएका छन्। तर, पहिलो चरणमा भने स्टेट बैंक अफ इन्डिया, आईसीआईसीआई बैंक, यस बैंक र आईडीएफसी फर्स्ट बैंकबाट देशभरका ४ सहरमा यसको सुरुआत गरिनेछ। यसपछि बैंक अफ बडोदा, युनियन बैंक अफ इन्डिया, एचडीएफसी बैंक र कोटक महिन्द्रा बैंकसहित अन्य ४ बैंक यो पाइलटमा सामेल हुनेछन्।
पाइलटले सुरुमा ४ सहर कभर गर्नेछ। जसमा मुम्बई, नयाँ दिल्ली, बेंगलुरु र भुवनेश्वर छन्। विस्तारै अहमदाबाद, गान्तोक, गुवाहाटी, हैदरावाद, इन्दोर, कोची, लखनऊ, पटना र सिमलामा विस्तार हुने आरबीआईले जनाएको छ। थप बैंक र सहर क्रमशः समावेश गर्ने योजनामा आरबीआई रहेको छ।
दुई प्रकारका डिजिटल मुद्रा हुनेछन् – सीबीडीसी थोक र सीबीडीसी खुद्रा। नोभेम्बर १ मा आरबीआईले थोक ई–रुपीको पायलट सुरु गर्यो। यी बैंक ठूला गैरबैंकिङ वित्त कम्पनी र अन्य ठूला लेनदेन संस्थासहित ठूला वित्तीय संस्थाहरुका लागि मात्र हुन्। यसका लागि एसबीआई, बीओबी, युनियन बैंक अफ इन्डिया, एचडीएफसी बैंक, आईसीआईसीआई बैंक, कोटाक महिन्द्रा बैंक, यस बैंक, आईडीएफसी फर्स्ट बैंक र एचएसबीसलिाई छनोट गरिएको थियो। ई–रुपी भनेको डिजिटल मुद्राको मूल्य पनि विद्यमान मुद्राको बराबर हुनेछ।
