बैंकर मनोज ज्ञवाली
नेपाल राष्ट्र बैंक, समग्र बैकिङ तथा अन्य डिजिटल भुक्तानी सेवा प्रदायकहरुको डिजिटल बैंकिङ प्रवद्र्धनले रंग ल्याएको देखिन्छ । असार २०७८ मा बजारमा चलन चल्तीमा रु.५७१.९६ अर्बका नोटहरू थिए भने असार २०७९ मा चलन चल्तीका कुल नोटहरू ११.६% ले घटेर रु. ५०५.९० अर्ब बराबर रहेको छन् । नोट व्यवस्थापनको लागत र अप्ठ्याराहरू धेरै छन् ।
सानो इकाईका खुद्रा नोटहरू नेपाल राष्ट्र बैंकले समेत जम्मा गर्न मान्दैन । यसैले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको कतिपय शाखाहरूमा भल्टमा होइन् भल्ट रुममै नअट्ने गरी खुद्रा नोटहरू थुप्रिएका छन् ।
खुद्रा नोट व्यवस्थापन साच्चै नै बैंकिङको नगद व्यवस्थापना समस्याको रुपमा रहेको छ । फेरि हामीले ‘नयाँ नोट’ सटही गर्ने सुरसारमा छौं । दशैँ तथा तिहारमा नयाँ नोट सटही गर्ने काम सँधैको लागि बन्द गरिनुपर्छ ।
’नोट’ लाई ‘खेलौना’ को रुपमा प्रयोग गर्न नदिने कुरामा राष्ट्र बैंक प्रष्ट हुनुपर्छ । एकातर्फ बैंकिङलाई डिजिटल हुन प्रोत्साहन गर्ने अर्को तर्फ दक्षिणा दिने भन्दै खुद्रा नोटहरु चाड पर्वमा सटही गर्नु हुँदैन जस्तो लाग्दछ ।
बरु यस वर्षलाई ’डिजिटल दक्षिणा वर्ष’ को रुपमा मनाउँ र दक्षिणा खातामा रकमान्तर गरेर दिऊ । पैसाको बचत हुने, नोटको आयु बढ्ने, नोट छपाई खर्च बच्ने, बैंकिङलाई खुद्रा नोट व्यवस्थापनको टाउको दुखाई पनि नहूने । ’नयाँ नोट सटही’ गर्ने होईन की डिजिटल कारोबारलाई बढावा दिँदै ’डिजिटल दक्षिणा वर्ष’ मनाउँदा कसो होला ?
