बैंकिङ खबर / विश्वकर्मा पूजाको अवसरमा सवारीसाधनको खरिद–बिक्री र मेसिनरीसँग सम्बन्धित गतिविधि बढिरहेका बेला बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अटो कर्जा पनि चासोको विषय बनेको छ । पछिल्लो समय बैंकहरूले अटो कर्जामा ब्याजदर घटाउँदै विभिन्न योजना ल्याइरहेका छन् भने विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) का लागि छुट्टै वित्तीय सुविधा पनि विस्तार गरिरहेका छन् ।
विश्वकर्मा पूजा असोज १ गते सवारीसाधन, मेसिन, औजार तथा विभिन्न उपकरणको पूजा गर्ने पर्वका रूपमा मनाइन्छ । अटोमोबाइल व्यवसायका लागि पनि यो दिन विशेष महत्व राख्छ । यही पृष्ठभूमिमा सवारीसाधन खरिद गर्न बैंकको कर्जा लिने ग्राहकको चासो कस्तो छ भन्ने विषय अहिले वित्तीय बजारमा समेत महत्वपूर्ण बनेको छ ।
अटो कर्जामा बैंकहरूको प्रतिस्पर्धा
हालै सम्पन्न १८औँ नाडा अटो शो २०२६ ले बैंक तथा अटो बजारबीचको सम्बन्धलाई थप स्पष्ट पारेको छ । भदौ ९ देखि १४ गतेसम्म काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा आयोजना भएको प्रदर्शनीमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सवारीसाधन खरिदकर्तालाई लक्षित गर्दै विभिन्न अटो कर्जा योजना सार्वजनिक गरेका थिए ।
प्रदर्शनीमा बैंकहरूले सार्वजनिक गरेका योजनामा अटो कर्जाको ब्याजदर करिब ४.६६ प्रतिशतदेखि ५.९९ प्रतिशतसम्म देखिएको थियो । कृषि विकास बैंकले ४.६६ प्रतिशतको दरमा अटो कर्जा उपलब्ध गराउने योजना ल्याएको थियो भने नेपाल बैंकले ४.९४ प्रतिशत र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले ५.०२ प्रतिशतको दर सार्वजनिक गरेका थिए । नबिल बैंकले ५.१७ प्रतिशत, एनआईसी एशिया बैंकले ५.९९ प्रतिशत तथा ग्लोबल आईएमई बैंकले ईभीका लागि ५.१७ प्रतिशतको दरमा कर्जा योजना ल्याएका थिए ।
त्यस्तै माछापुच्छ्रे बैंकले ५.४५ प्रतिशत, प्रभु बैंकले ५.४४ प्रतिशत, लक्ष्मी सनराइज बैंकले ५.४९ प्रतिशत, कुमारी बैंकले ५.२१ प्रतिशत, नेपाल एसबीआई बैंकले ५.५४ प्रतिशत, सिद्धार्थ बैंकले ५.९६ प्रतिशत र नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले ५.१३ प्रतिशतको अटो कर्जा योजना सार्वजनिक गरेका थिए । बैंकअनुसार कर्जाको अवधि, ब्याजदरको प्रकृति, सेवा शुल्क र अन्य सर्त भने फरक थिए ।
यसबाट पछिल्लो समय अटो कर्जा बजारमा बैंकहरूबीचको प्रतिस्पर्धा ब्याजदरमा मात्र सीमित नभई कर्जाको अवधि, सेवा शुल्क, स्थिर तथा फ्लोटिङ ब्याजदर र ईभीका लागि छुट्टै सुविधासम्म विस्तार भएको देखिन्छ ।
ईभीतर्फ बैंकको विशेष ध्यान
अटो कर्जा बजारमा पछिल्लो समय विद्युतीय सवारीसाधन महत्वपूर्ण हिस्सा बन्दै गएको छ । नाडा अटो शो २०२६ मा पनि ईभीलाई प्रमुख आकर्षणका रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो । प्रदर्शनीमा नयाँ ईभी ब्रान्ड र मोडलको उल्लेख्य उपस्थिति थियो भने बैंकहरूले पनि ईभी खरिदका लागि विशेष कर्जा योजना अघि सारेका थिए ।
कृषि विकास बैंकले ईभी खरिदका लागि सवारीको मूल्यको ८० प्रतिशतसम्म कर्जा उपलब्ध गराउने योजना सार्वजनिक गरेको थियो । एनआईसी एशियाले पनि ईभीका लागि ८० प्रतिशतसम्म कर्जा सुविधा उपलब्ध गराउने जनाएको थियो । ग्लोबल आईएमई बैंकले ईभीका लागि ५.१७ प्रतिशतको ब्याजदरमा कर्जा योजना ल्याएको थियो ।
यसले बैंकिङ क्षेत्रले अटो कर्जालाई परम्परागत पेट्रोल तथा डिजेल सवारीमा मात्र सीमित नराखी ईभी बजारसँग पनि जोडेर विस्तार गरिरहेको संकेत गर्छ ।
कर्जा बजारमा तरलता, अटो क्षेत्रमा अवसर
नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो दैनिक तथ्यांकअनुसार सेप्टेम्बर १०, २०२६ सम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल कर्जा ६० खर्ब रुपैयाँको आसपास पुगेको छ । त्यसमध्ये वाणिज्य बैंकहरूको कुल कर्जा ५३ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ । सोही अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निक्षेप ८३ खर्ब २५ अर्ब रुपैयाँ र वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेप ७५ खर्ब २१ अर्ब रुपैयाँ रहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ ।
यसरी बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त स्रोत उपलब्ध रहेको अवस्थामा खुद्रा कर्जा विस्तारका लागि अटो कर्जा पनि बैंकहरूको एउटा महत्वपूर्ण क्षेत्र बन्न सक्छ । राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत आर्थिक गतिविधि विस्तार र निजी क्षेत्रको कर्जा मागलाई समर्थन गर्ने उद्देश्य राखेको छ ।
तर अटो कर्जामा नियामकीय सीमा कायमै
अटो कर्जामा ग्राहकको माग र बैंकहरूको प्रतिस्पर्धा बढे पनि नियामकीय सीमाले कर्जा विस्तारलाई प्रभावित गर्ने गरेको छ । पछिल्लो व्यवस्थाअनुसार हायर पर्चेज कम्पनीमार्फत हुने सवारीसाधन वित्तपोषणमा ऋण–मूल्य अनुपात ६० प्रतिशतसम्म कायम रहेको छ । यसले सवारी खरिदकर्ताले बाँकी रकम आफ्नै स्रोतबाट व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना गर्छ ।
यसअघि पनि नेपाल राष्ट्र बैंकको अटो कर्जा नीतिमा ऋण–मूल्य अनुपातसम्बन्धी व्यवस्था कडा बनाइएको थियो । यही कारण अटो व्यवसायीहरूले कर्जा सीमा बढाउन माग गर्दै आएका छन् । नेपाल अटोमोबाइल्स इम्पोर्टर्स एन्ड म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसन (NAIMA) ले पनि सवारीसाधनको मूल्यको अधिकतम ८० प्रतिशतसम्म हायर पर्चेज कर्जा उपलब्ध गराउन माग गरेको थियो ।
अटो बजार र बैंकिङबीच जोडिँदै कारोबार
अटोमोबाइल क्षेत्रको विस्तारसँग बैंकिङ, बीमा र वित्तीय सेवाको कारोबार प्रत्यक्ष रूपमा जोडिन्छ । नाडा अटो शो २०२६ मा १५० भन्दा बढी ब्रान्ड तथा २०० भन्दा बढी स्टल सहभागी भएका थिए । प्रदर्शनीमा सवारीसाधनसँगै वित्तीय सेवा र बीमा कम्पनीको पनि सहभागिता थियो ।
नाडाका अनुसार वर्षभरि बिक्री हुने सवारीसाधनमध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी अटो शोमै बुक हुने दाबीसमेत गरिएको थियो । यदि यस्तो बुकिङको ठूलो हिस्सा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जामार्फत वित्तपोषण हुन्छ भने अटो बजारको चहलपहलले बैंकको खुद्रा कर्जा विस्तारमा समेत प्रभाव पार्न सक्छ ।
यद्यपि विश्वकर्मा पूजाकै कारण असोज १ गते अटो कर्जाको आवेदन वा वितरण कति बढ्यो भन्ने छुट्टै दैनिक तथ्यांक सार्वजनिक नभएकाले अहिले नै मागमा निश्चित वृद्धि भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन । तर पछिल्लो समय बैंकहरूले सार्वजनिक गरेका अटो कर्जा योजना, ईभीमा केन्द्रित वित्तीय सुविधा र अटो बजारमा देखिएको गतिविधिले सवारीसाधन वित्तपोषण बैंकिङ क्षेत्रको महत्वपूर्ण खुद्रा कर्जा व्यवसायका रूपमा अघि बढिरहेको देखाउँछ ।
विश्वकर्मा पूजाले सवारीसाधन र मेसिनरीलाई केन्द्रमा राख्ने भएकाले यस अवसरमा अटो बजारको चहलपहलसँगै बैंकको कर्जा कारोबारतर्फ पनि चासो बढेको छ । अब असोज महिनामा अटो कर्जाका नयाँ आवेदन, स्वीकृति र वितरणको तथ्यांक सार्वजनिक भएपछि मात्रै विश्वकर्मा पूजापछि अटो कर्जामा वास्तविक रूपमा कति प्रभाव पर्यो भन्ने स्पष्ट हुने देखिन्छ ।
