बेंकिङ खबर / विश्व अर्थतन्त्र नयाँ चरणको चुनौतीबाट गुज्रिरहेको बेला नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर विश्वनाथ पौडेल विश्वका प्रमुख केन्द्रीय बैंकहरूको साझा मञ्चमा सहभागी भएका छन्। बैंक फर इन्टरनेशनल सेटलमेन्ट (बीआईएस) को वार्षिक बैठकमा पौडेलको सहभागितालाई केवल औपचारिक अन्तर्राष्ट्रिय भ्रमणका रूपमा मात्र होइन, नेपालको मौद्रिक नीति र वित्तीय क्षेत्रको अनुभव विश्व मञ्चमा प्रस्तुत गर्ने अवसरका रूपमा हेरिएको छ।
मुद्रास्फीति नियन्त्रण, ब्याजदर व्यवस्थापन, वित्तीय प्रणालीको स्थायित्व, बैंकिङ क्षेत्रका जोखिम, डिजिटल मुद्रा र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोग जस्ता विषयहरू अहिले विश्व केन्द्रीय बैंकहरूको साझा एजेन्डा बनेका छन्। नेपालका लागि पनि यी विषय प्रत्यक्ष सरोकारका छन्। पछिल्लो समय नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा देखिएको कर्जा विस्तारको सुस्तता, खराब कर्जा व्यवस्थापन, डिजिटल भुक्तानीको तीव्र विस्तार र वित्तीय समावेशिताको चुनौतीबीच बीआईएस जस्तो मञ्चमा हुने छलफल अर्थपूर्ण मानिन्छ।
विश्व बैंकिङ प्रणालीको चुनौतीबीच नेपालको अनुभव
कोभिड–१९ पछि विश्व अर्थतन्त्रले एकैपटक धेरै दबाब सामना गरिरहेको छ। आपूर्ति प्रणालीमा आएको अवरोध, उच्च मुद्रास्फीति, भूराजनीतिक तनाव र ब्याजदरको उतारचढावले केन्द्रीय बैंकहरूको भूमिका थप जटिल बनाएको छ।
विकसित अर्थतन्त्रका केन्द्रीय बैंकहरू मूल्य स्थायित्व र आर्थिक वृद्धिबीच सन्तुलन खोजिरहेका छन् भने विकासशील मुलुकहरू बाह्य क्षेत्रको दबाब, विदेशी मुद्रा सञ्चिति र वित्तीय पहुँच विस्तारको चुनौतीमा छन्। यस्तो अवस्थामा नेपालजस्तो सानो तर खुला अर्थतन्त्र भएको मुलुकले आफ्ना अनुभव र चुनौती अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा राख्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।
गभर्नर पौडेलले नेपालको मौद्रिक नीति कार्यान्वयनको अनुभव, बैंकिङ क्षेत्रको नियमन, वित्तीय स्थायित्व कायम गर्ने प्रयास तथा डिजिटल वित्तको विस्तारबारे धारणा राख्ने अवसर पाउन सक्नेछन्।
नेपालको सन्दर्भमा पौडेलले सम्भवतः तीनवटा प्रमुख विषयलाई प्राथमिकतामा राख्न सक्ने देखिन्छ।
पहिलो, वित्तीय स्थायित्व। बैंक तथा वित्तीय संस्थाको जोखिम व्यवस्थापन, खराब कर्जा नियन्त्रण र स्वस्थ बैंकिङ प्रणाली निर्माण अहिले नेपालको प्रमुख आवश्यकता हो।
दोस्रो, आर्थिक वृद्धिका लागि उत्पादनमूलक क्षेत्रमा वित्तीय स्रोत परिचालन। नेपालको बैंकिङ क्षेत्र लामो समयदेखि व्यापार तथा उपभोगमुखी कर्जाको तुलनामा उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी बढाउने दबाबमा छ।
तेस्रो, वित्तीय पहुँच र डिजिटल रूपान्तरण। बैंकिङ सेवाबाट टाढा रहेका नागरिकसम्म प्रविधिमार्फत सुरक्षित वित्तीय सेवा पुर्याउने विषय विकासशील मुलुकका लागि साझा चुनौती हो।
अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तारको अवसर
बीआईएस बैठकको महत्व केवल मुख्य सत्रमा हुने छलफलमा सीमित हुँदैन। यस्ता सम्मेलनमा विभिन्न देशका केन्द्रीय बैंक प्रमुखबीच अनौपचारिक भेटवार्ता, अनुभव आदानप्रदान र सहकार्यका सम्भावना खोजिन्छन्। नेपालका लागि यस्ता भेटवार्ताले अन्तर्राष्ट्रिय केन्द्रीय बैंकिङ समुदायसँग सम्बन्ध विस्तार गर्ने अवसर प्रदान गर्छ।विशेषगरी मौद्रिक नीति सञ्चालन, बैंकिङ नियमन, डिजिटल वित्त र वित्तीय स्थायित्वका क्षेत्रमा अन्य मुलुकका अनुभव नेपालका लागि उपयोगी हुन सक्छन्।
