बैंकिङ खबर / तिहारमा दिदीबहिनी र दाजुभाइबीचको स्नेह साटासाट गर्ने माध्यम मात्र होइन, फूल व्यवसायका लागि पनि वर्षकै महत्त्वपूर्ण व्यापारिक अवसर बनेको छ । दियो, माला र फूलले घर सजाउने परम्परासँगै बजारमा पुष्पको माग बढ्दा यस वर्ष तिहारमा मात्रै ६४ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार हुने अनुमान गरिएको छ ।
फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन नेपालका अनुसार यस वर्ष तिहारमा फूलका माला, सयपत्रीका बोट र गोदावरीका गमलासहितको कारोबार उक्त रकममा पुग्ने अपेक्षा गरिएको हो । अनुमानित कारोबारमध्ये फूलका मालाको हिस्सा मात्रै करिब ४८ करोड रुपैयाँ रहनेछ । यसले तिहार नेपाली पुष्प व्यवसायका लागि कति महत्त्वपूर्ण बजार बनेको छ भन्ने देखाउँछ ।
एसोसिएसनको प्रक्षेपणअनुसार यस वर्ष तिहारमा करिब ५१ लाख ८० हजार फूलका माला खपत हुनेछन् । तीमध्ये सयपत्रीका ४५ लाख, मखमलीका ६ लाख, गोदावरीका २० हजार र मिश्रित फूलका ६० हजार माला रहने अनुमान छ । सयपत्री र मखमली तिहारमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने फूल हुन् भने गोदावरी तथा मिश्रित फूलका मालाले पनि बजारमा आफ्नो हिस्सा बनाएका छन् ।
माला बिक्रीसँगै फूलका बोट र गमलाको कारोबारले पनि तिहारको पुष्प बजार विस्तार गरेको छ । यस वर्ष करिब ३५ लाख सयपत्रीका बोट बिक्रीबाट १० करोड ५० लाख रुपैयाँ र ८ लाख गोदावरीका गमला बिक्रीबाट ६ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार हुने अनुमान छ । यसले तिहारको फूल बजार माला बिक्रीमा मात्रै सीमित नरहेको देखाउँछ ।
माग बढे पनि स्वदेशी उत्पादन पर्याप्त छैन
तिहारमा फूलको माग बढेसँगै स्वदेशी उत्पादनले बजारको आवश्यकता पूरा गर्न सक्ने-नसक्ने प्रश्न पनि उठेको छ । यस वर्ष बाढीपहिरोलगायतका कारण उत्पादन प्रभावित भएकाले सयपत्री फूलको माग पूरा गर्न आयातको सहारा लिनुपर्ने अनुमान गरिएको छ ।
एसोसिएसनको अनुमानअनुसार तिहारमा आवश्यक पर्ने करिब ४५ लाख सयपत्री मालामध्ये स्वदेशी उत्पादनबाट करिब ४० लाख माला उपलब्ध हुन सक्नेछन् । बाँकी करिब ५ लाख माला आयात गर्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ । यसअनुसार सयपत्री मालाको अनुमानित मागको झन्डै ११ प्रतिशत आयातबाट पूरा गर्नुपर्ने हुन सक्छ ।
नेपालमा फूलखेतीको विस्तार हुँदै गए पनि चाडपर्वको समयमा माग एकैपटक बढ्ने र प्राकृतिक विपत्तिले उत्पादनमा असर पार्ने जोखिम कायमै छ । तिहारजस्तो निश्चित समयमा अत्यधिक माग हुने बजारका लागि उत्पादन योजना, खेतीको क्षेत्र विस्तार, गुणस्तरीय बिरुवा र बजार व्यवस्थापन महत्त्वपूर्ण देखिन्छन् ।
किसानका लागि अवसर, उत्पादन बढाउनुपर्ने चुनौती
तिहारमा फूलको कारोबार बढ्नु व्यावसायिक फूलखेती गर्ने किसानका लागि आम्दानीको अवसर हो । सयपत्री, मखमली र गोदावरीको व्यावसायिक उत्पादनले किसानलाई चाडपर्व केन्द्रित बजारमा जोड्न सक्छ । तर, मागअनुसार उत्पादन गर्न नसक्दा स्वदेशी बजारमा आयातित फूलको हिस्सा बढ्ने सम्भावना रहन्छ ।
फूलखेतीको दिगो विकासका लागि चाडपर्वमा हुने मागलाई मात्र आधार बनाउनु पर्याप्त हुँदैन । उत्पादन, भण्डारण, ढुवानी र बजारसम्म पुर्याउने व्यवस्थालाई व्यवस्थित गर्न सके किसानले उचित मूल्य पाउने र उपभोक्ताले पनि सहज रूपमा फूल प्राप्त गर्ने सम्भावना बढ्छ ।
तिहारमा ६४ करोड ५० लाख रुपैयाँको पुष्प कारोबार हुने अनुमानले नेपालमा फूल व्यवसायको आर्थिक सम्भावना देखाएको छ । तर, यो रकम वास्तविक कारोबारको विवरण नभई अनुमान हो । तिहार सकिएपछि मात्रै बजारमा भएको वास्तविक बिक्री र स्वदेशी उत्पादनले माग कति धानेको थियो भन्ने स्पष्ट हुनेछ ।
यस वर्षको अनुमानले एउटा कुरा प्रस्ट पारेको छ । तिहारको फूल बजार परम्परा र संस्कृतिसँग जोडिएको क्षेत्र मात्र होइन, किसानको आम्दानी, कृषि उद्यम र आयात प्रतिस्थापनको सम्भावनासँग सम्बन्धित आर्थिक गतिविधि पनि हो ।
