बैंकिङ खबर/ अमेरिकाले विश्वको क्रिप्टोको राजधानी बनाउने भएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकालाई विश्वको क्रिप्टोको राजधानी बनाउने उद्घोष गरेका छन् । यसका लागि उनले नयाँ रणनीतिक रिजर्भ बनाउने योजना बनाएका छन् । यसमा उनले बिट्क्वाइन, इथेरियम, एक्सआरपी, सोलाना र कार्दानो गरी पाँच वटा क्रिप्टोकरेन्सीलाई समावेश गर्ने योजना बनाएका छन् । राष्ट्रपतिको कार्य समूहलाई एक्सआरपी, सोलाना र कार्डानो लगायत समावेश गरेर क्रिप्टो राणनीति भन्डार बनाउनेतर्फ निर्देशन दिन आफूले एउटा आदेशमा हस्ताक्षर गरेको ट्रम्पले बताएका छन् ।
चुनैतीको चौघेरामा क्रिप्टो करेन्सी
विश्व बैंकिङ र वित्तीय बजारले हाल अभूतपूर्व चुनौतीको सामना गरेको छ । परम्परागत बैंकिङ प्रणालीमा हुने जोखिम मात्रै होइन, डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सी क्षेत्रमा देखिएका घोटालाले पनि विश्व बजारमा ठूलो असर पारेको छ । डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सीको बढ्दो लोकप्रियतासँगै यसको निगरानी र नियमन पर्याप्त नहुँदा ठूला वित्तीय संकटहरू जन्मिएका छन्। २०२२ मा क्रिप्टो एक्सचेन्ज पतन विश्व बजारमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो । स्यान बैंकम्यान–फ्रिडद्वारा सञ्चालित यस एक्सचेन्जले अर्बौं डलर लगानीकर्ताको धन दुरुपयोग गरेको तथ्य सार्वजनिक भएको थियो । यसबाट विश्वभरका लगानीकर्तामा विश्वास संकट उत्पन्न भयो । धेरै लगानीकर्ताले आफ्नो पूँजी गुमाए, जबकि केहीले दीर्घकालीन योजना र वित्तीय भविष्यमा ठूलो क्षति भोग्नु प¥यो । यस घटना बैंकिङ संकटसँग तुलना गरिन्छ किनभने यसले पारम्परिक बैंकिङमा हुने अस्थिरता र जोखिमको उजागर मात्र गरेन, डिजिटल वित्तीय प्रणालीको कमजोरी पनि देखायो।
डिजिटल बैंकिङको सुरुवाती अवधिमा यसको उपयोगिता र सहजताको कारणले धेरै देशमा यसलाई प्रवद्र्धन गरियो। मोबाइल बैंकिङ, अनलाइन भुक्तानी, र क्रिप्टोकरेन्सीले आर्थिक पहुँचमा क्रान्ति ल्याएको छ। तर नियमन र सुरक्षा संरचना पर्याप्त नभएको अवस्थामा, यी प्रविधिहरूले ठूला वित्तीय जोखिम पैदा गर्ने सम्भावना देखाउँछन्। क्रिप्टोकरेन्सी क्षेत्रमा जोखिम बढेको मुख्य कारण अस्थिर मूल्य, कम पारदर्शिता, र अपर्याप्त नियमन हो । क्रिप्टो एक्सचेन्ज पतनले देखाएको एउटा मुख्य विषय भनेको “ग्राहकको विश्वास” हो । बैंकिङ प्रणालीको आधार नै ग्राहकको विश्वासमा टेकेको हुन्छ । तर जब संस्थाहरू नाफा मात्रै पछ्याउँछन् र नियामक निकायले समयमै कदम उठाउँदैन, त्यतिबेला ठूला घोटालाहरू जन्मिन्छन् । डिजिटल वित्तीय क्षेत्रमा पनि यही अवस्था देखिन्छ । लगानीकर्ताले सहज रूपमा पहुँच पाउने वित्तीय साधनहरूमा सुरक्षा र पारदर्शिता सुनिश्चित नभए, बजारमा ठूलो अस्थिरता पैदा हुन्छ ।
डिजिटल बैंकिङ घोटालाले उव्जाएको गम्भिर प्रस्न
विश्वका ठूला बैंकिङ घोटालाहरूले वित्तीय क्षेत्रमा मात्र नभइ सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक क्षेत्रमा पनि गहिरो असर पारेका छन् । उदाहरणका लागि, २०२२ को क्रिप्टो एक्सचेन्ज पतन पछि धेरै देशका नागरिकले डिजिटल लगानीमा भरोसा गुमाए । यसले नयाँ प्रविधि अपनाउने दर घटायो र डिजिटल आर्थिक विकासमा प्रतिकूल असर पुर्यायो । बैंकिङ घोटालाले केवल लगानीकर्ताको पूँजी मात्र नभई देशको आर्थिक स्थिरता र विश्वसनीयता पनि डगमगाउँछ ।
संसारका विभिन्न देशहरूले यस्तो घटनाबाट सिकेका छन् । आज विश्वका सबै प्रमुख देशहरू नियमन, पारदर्शिता र सुशासनलाई सुदृढ बनाउन केन्द्रित भएका छन् । डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सीको बजारमा नियमन, सुरक्षा उपाय, र लगानीकर्ताको अधिकार सुनिश्चित गर्न धेरै कानुनी ढाँचा विकास गरिएका छन् । केही देशले क्रिप्टोकरेन्सीलाई पूर्ण रूपमा कानुनी मान्यता दिएको छ भने केहीले कडा नियमन र कर व्यवस्था लागू गरेका छन्।
क्रिप्टोकरेन्सी संकटले वित्तीय नवप्रवर्तनको सीमाना पनि देखाएको छ। धेरै लगानीकर्ताले डिजिटल मुद्रा, ब्लकचेन प्रविधि र नयाँ वित्तीय साधनहरूमा उच्च मुनाफा कमाउने आशामा लगानी गरेका थिए। तर नियमनको अभावले गर्दा उनीहरूको पूँजी जोखिममा परेको थियो। यसले बजारमा अस्थिरता ल्यायो र लगानीकर्तामा ठूलो अनिश्चितता सिर्जना गर्यो।
बैंकिङ घोटालाहरूले राजनीतिक र सामाजिक क्षेत्रमा पनि प्रभाव पार्छन्। जब ठूलो वित्तीय संस्था संकटमा पर्छ, त्यसको प्रभाव केवल आर्थिक क्षेत्रमा सीमित रहँदैन। सरकारहरूले आपतकालीन उपायहरू लिनु पर्छ, आर्थिक नीति परिमार्जन गर्नु पर्छ, र कहिलेकाहीँ राष्ट्रिय कर प्रणालीमा परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ। यसबाट सामाजिक असन्तोष र विश्वास संकट पनि उत्पन्न हुन सक्छ।
डिजिटल वित्तीय प्रणालीमा जोखिम कम गर्न आवश्यक कदमहरू पनि स्पष्ट छन्। पहिलो, नियमनको कडा पालन। बैंक र क्रिप्टो एक्सचेन्जहरूले पारदर्शिता कायम गर्नुपर्छ। दोस्रो, सुरक्षा प्रविधिको विकास। डिजिटल प्रणाली ह्याकिङ, डाटा चोरी र साइबर घोटालाबाट सुरक्षित रहनुपर्छ। तेस्रो, लगानीकर्ताको शिक्षित र सचेत बनाउने उपाय। लगानीकर्ताले जोखिम बुझेर मात्र लगानी गर्नुपर्छ।
डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सीको विकासले विश्व आर्थिक प्रणालीमा नयाँ अवसर पनि ल्याएको छ। धेरै देशमा डिजिटल बैंकिङले वित्तीय समावेशन बढाएको छ। ग्रामीण क्षेत्र र अल्पविकसित क्षेत्रका मानिसहरूले पनि बैंकिङ सेवा पहुँच पाएका छन्। मोबाइल बैंकिङ, डिजिटल वालेट र क्रिप्टोकरेन्सीले आर्थिक कारोबारमा सहजता ल्याएको छ। तर यही प्रणाली जोखिममुक्त नभएको कारण नियमन, सुरक्षा र पारदर्शिता अनिवार्य छ।
विश्व बैंकिङ इतिहासले देखाएको छ कि बैंकिङ घोटालाहरूले केवल वित्तीय क्षेत्रमा मात्र असर गर्दैनन्। यसले सामाजिक ढाँचामा असमानता बढाउँछ, सरकारको विश्वसनीयता घटाउँछ र नागरिकको जीवनस्तरमा असर पुर्याउँछ। डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सीको क्षेत्रमा यस्ता जोखिम अझै बढेका छन्। त्यसैले विश्वका वित्तीय नियामक निकायहरू लगातार निगरानी र सुधारमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्।
हालसालैका घटनाले डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सीमा भविष्य सुरक्षित गर्न निम्न उपाय आवश्यक रहेका देखाएको छ । पारदर्शिता कायम राख्ने, कडा नियमन लागू गर्ने, लगानीकर्तालाई सचेत बनाउने, र प्रविधिको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने। यसबाट केवल वित्तीय जोखिम घट्ने मात्र होइन, लगानीकर्ताको विश्वास पनि कायम रहन्छ ।
डिजिटल घोटाला र क्रिप्टो संकटले वित्तीय प्रणालीको कमजोरी उजागर गरेको छ। यसले सिकाएको पाठ स्पष्ट छः वित्तीय नवप्रवर्तनलाई समर्थन गर्नु आवश्यक छ, तर नियमन, सुरक्षा र पारदर्शिता सुनिश्चित नगरी नवप्रवर्तनले संकट ल्याउन सक्छ।
विश्वका प्रमुख वित्तीय केन्द्रहरू आज यही चुनौतीको सामना गरिरहेका छन्। उनीहरूले डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सीलाई सक्षम र सुरक्षित बनाउने प्रयास गर्दैछन्। यसले भविष्यमा ठूला वित्तीय संकट कम गर्ने र लगानीकर्ताको विश्वास कायम राख्ने आशा बढाउँछ।
डिजिटल घोटाला र क्रिप्टो संकटले वित्तीय क्षेत्रमा मात्र होइन, विश्वव्यापी आर्थिक वातावरणमा पनि चुनौती प्रस्तुत गरेको छ। लगानीकर्ताले सिक्नुपर्ने मुख्य कुरा भनेको केवल मुनाफा मात्र नसोच्नु, तर जोखिम र सुरक्षा पनि प्राथमिकतामा राख्नु हो।
अन्ततः, डिजिटल बैंकिङ र क्रिप्टोकरेन्सीले विश्व वित्तीय बजारमा नयाँ अवसर र चुनौती दुवै ल्याएको छ। नियमन, पारदर्शिता र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आवश्यक कदम चालिँदा मात्र लगानीकर्ताको विश्वास कायम रहन्छ र वित्तीय प्रणाली दीर्घकालीन रूपमा स्थिर रहन्छ।
