बैंकिङ खबर / नेपालको डिजिटल बैंकिङ विस्तार अब केवल भुक्तानी प्रणालीमा सीमित नरही कर्जा प्रवाह र वित्तीय सेवाको थप स्वचालनतर्फ अघि बढ्ने क्रममा देखिएको छ । यही बदलिँदो प्रवृत्तिलाई केन्द्रमा राख्दै नेपाल FinTech Expo 2026 को दोस्रो संस्करण शुक्रबारदेखि ललितपुरमा आयोजना हुँदैछ ।
फिनटेक एलायन्स नेपालको आयोजनामा हुने तीनदिने एक्स्पो असोज २३ देखि २५ गतेसम्म सानेपास्थित हेरिटेज गार्डेनमा सञ्चालन हुनेछ । आयोजकका अनुसार एक्स्पोमा ६५ भन्दा बढी स्टल रहनेछन् र बैंक तथा वित्तीय संस्था, फिनटेक कम्पनी, भुक्तानी सेवा प्रदायक, प्रविधि कम्पनी, स्टार्टअप, लगानीकर्ता तथा अन्य सरोकारवालाको सहभागिता रहनेछ ।
यसपटकको एक्स्पोमा डिजिटल कर्जा, डिजिटल बैंकिङ, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), डेटा एनालिटिक्स, डिजिटल अनबोर्डिङ, साइबर सुरक्षा तथा कर्जा प्रविधिलगायतका क्षेत्रमा भएका नयाँ समाधान प्रदर्शन हुनेछन् । यसले नेपालको फिनटेक क्षेत्र भुक्तानी सेवाबाट अघि बढेर कर्जा तथा डेटा आधारित वित्तीय सेवातर्फ विस्तार हुन खोजिरहेको संकेत गर्छ ।
भुक्तानीबाट कर्जातर्फ बढ्दै ध्यान
नेपालमा पछिल्ला वर्षमा मोबाइल बैंकिङ, क्यूआर भुक्तानी, डिजिटल वालेट तथा अन्य विद्युतीय भुक्तानी प्रणालीको प्रयोग तीव्र रूपमा विस्तार भएको छ । अब त्यही डिजिटल पूर्वाधारलाई कर्जा सेवामा प्रयोग गर्ने सम्भावना फिनटेक क्षेत्रको अर्को महत्वपूर्ण विषय बनेको छ ।
परम्परागत कर्जा प्रक्रियामा ग्राहकले आवेदन, कागजात बुझाउने, आम्दानी तथा धितोसम्बन्धी विवरण उपलब्ध गराउनेदेखि कर्जा स्वीकृतिसम्म विभिन्न चरण पार गर्नुपर्छ । डिजिटल प्रविधिले यी प्रक्रियाका केही चरणलाई स्वचालित बनाउन सक्ने भएकाले कर्जा प्राप्तिको समय र सञ्चालन लागत घटाउने सम्भावना रहन्छ ।
विशेषगरी साना तथा मझौला व्यवसाय, स्वरोजगार व्यक्ति तथा नियमित आम्दानी भए पनि परम्परागत कर्जा प्रक्रियामा सहज पहुँच नपाएका ग्राहकका लागि डिजिटल कर्जाले नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सक्छ । एक्स्पोमा पनि कर्जा प्रविधिलाई प्रमुख विषयका रूपमा प्रस्तुत गरिनुले यस क्षेत्रमा बढ्दो चासोलाई देखाउँछ ।
डेटा र एआईले बदल्न सक्छ कर्जा मूल्यांकन
डिजिटल कर्जाको विस्तारसँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाका लागि ग्राहकको डेटा अझ महत्वपूर्ण बन्नेछ । ग्राहकको कारोबार, आम्दानी, भुक्तानी व्यवहार तथा अन्य स्वीकृत डिजिटल सूचनाको विश्लेषणबाट कर्जा जोखिम मूल्यांकनलाई थप व्यवस्थित बनाउन सकिने सम्भावना छ ।
यही ठाउँमा एआई तथा डेटा एनालिटिक्सको भूमिका बढ्न सक्छ । एआईले ठूलो परिमाणको डेटा विश्लेषण गरी ग्राहकको व्यवहार पहिचान, जोखिम मूल्यांकन तथा व्यक्तिगत वित्तीय सेवाको डिजाइनमा सहयोग पुर्याउन सक्छ ।
तर प्रविधिले कर्जा निर्णयलाई पूर्ण रूपमा जोखिममुक्त बनाउने भने होइन । डेटा गलत वा अपूर्ण भएमा त्यसमा आधारित निर्णय पनि गलत हुन सक्छ । त्यसैले डिजिटल कर्जाको विस्तारसँगै डेटा गुणस्तर, ग्राहकको गोपनीयता, साइबर सुरक्षा र जिम्मेवार कर्जा प्रवाह महत्वपूर्ण विषय बन्नेछन् ।
बैंक र FinTech बीच सहकार्यको सम्भावना
FinTech को विस्तारले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई प्रतिस्थापन गर्नेभन्दा पनि उनीहरूको सेवा प्रणालीसँग सहकार्य गर्ने सम्भावना बढाएको छ ।
बैंकसँग ठूलो ग्राहक आधार, निक्षेप तथा कर्जा संरचना र नियामकीय अनुभव छ भने फिनटेक कम्पनीसँग प्रविधि, डिजिटल उत्पादन र ग्राहक अनुभव सुधार गर्ने क्षमता हुन्छ । यी दुई पक्षबीच सहकार्य हुन सके डिजिटल कर्जा, डिजिटल पहिचान, भुक्तानी तथा अन्य वित्तीय सेवाको विस्तार थप प्रभावकारी हुन सक्छ ।
यसपटकको एक्स्पोमा बैंक तथा वित्तीय संस्था, फिनटेक कम्पनी, भुक्तानी सेवा प्रदायक, प्रविधि कम्पनी, नियामक, लगानीकर्ता र शैक्षिक क्षेत्रका प्रतिनिधिलाई एउटै प्लेटफर्ममा ल्याउने प्रयास गरिएको आयोजकले जनाएको छ । त्यसैले एक्स्पो नयाँ प्रविधि प्रदर्शन गर्ने ठाउँ मात्र नभई बैंकिङ र प्रविधि क्षेत्रबीच सहकार्य खोज्ने अवसरका रूपमा पनि हेरिएको छ ।
डिजिटल कर्जासँगै सुरक्षा चुनौती
डिजिटल वित्तीय सेवाको विस्तारसँगै साइबर सुरक्षा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण बन्नेछ । ग्राहकको व्यक्तिगत तथा वित्तीय डेटा डिजिटल प्रणालीमा बढी प्रयोग हुन थालेपछि त्यसको सुरक्षा, पहुँच नियन्त्रण र दुरुपयोग रोक्ने व्यवस्था बलियो बनाउनुपर्ने हुन्छ ।
विशेषगरी डिजिटल कर्जा प्रणालीमा ग्राहकको पहिचान प्रमाणीकरण, डेटा आदानप्रदान र कर्जा निर्णयसँग सम्बन्धित संवेदनशील सूचना प्रयोग हुने भएकाले सुरक्षा प्रणाली कमजोर भएमा वित्तीय जोखिमसँगै ग्राहकको गोपनीयतामा पनि असर पर्न सक्छ ।
त्यसैले FinTech को आगामी विकासलाई केवल नयाँ प्रविधि भित्र्याउने विषयका रूपमा नभई सुरक्षित, जिम्मेवार र नियमनअनुकूल डिजिटल वित्तीय प्रणाली निर्माण गर्ने विषयका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने देखिन्छ ।
तीन दिनमा प्रविधि र बैंकिङको संगम
नेपाल FinTech Expo 2026 को दोस्रो संस्करण असोज २३ देखि २५ गतेसम्म तीन दिन सञ्चालन हुनेछ । आयोजकका अनुसार ६५ भन्दा बढी प्रदर्शनी स्टल रहनेछन् । एक्स्पोमा डिजिटल भुक्तानीदेखि डिजिटल बैंकिङ, कर्जा प्रविधि, एआई, डेटा एनालिटिक्स, डिजिटल अनबोर्डिङ र साइबर सुरक्षासम्मका प्रविधि प्रदर्शन हुनेछन् ।
पहिलो दिनलाई Bankers’ Day का रूपमा अघि बढाइएको छ, जसले बैंकिङ क्षेत्र र फिनटेकबीच सहकार्य तथा प्रविधिगत सम्भावनामा केन्द्रित छलफललाई प्राथमिकता दिनेछ । FinTech Alliance Nepal का पछिल्ला सूचनाले पनि बैंक तथा फिनटेक क्षेत्रका नेतृत्वबीच सहकार्य र डिजिटल वित्तको भविष्यबारे संवादलाई प्राथमिकता दिएको देखाउँछ ।
समग्रमा, यस वर्षको FinTech Expo नेपालमा डिजिटल वित्तको बहस भुक्तानीबाट कर्जा, डेटा र एआईतर्फ विस्तार हुँदै गएको समयको प्रतिनिधित्व गर्ने कार्यक्रम बन्ने देखिन्छ । अबको चुनौती भनेको नयाँ प्रविधि प्रदर्शन गर्नु मात्र नभई त्यसलाई सुरक्षित, भरपर्दो र ग्राहकको वास्तविक वित्तीय आवश्यकता पूरा गर्ने सेवामा रूपान्तरण गर्नु हुनेछ ।
