चार वर्षमा एकपटक आयोजना हुने फुटबल विश्वकप केवल खेल प्रतियोगिता मात्र होइन, यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो व्यावसायिक मञ्च पनि हो। विश्वभरका अर्बौं दर्शक, करोडौं समर्थक र विशाल डिजिटल पहुँचका कारण विश्वकप आज बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूका लागि आफ्नो ब्रान्डलाई विश्वव्यापी बनाउने उत्कृष्ट अवसर बनेको छ। यही कारण विश्वकपमा पेय पदार्थ, प्रविधि, एयरलाइन्स र मोटर कम्पनीसँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको पनि आकर्षण बढ्दै गएको छ।
विश्वकपमा बैंकहरूको सहभागिता कुनै संयोग होइन। बैंकहरूले यसलाई ग्राहकसँग भावनात्मक सम्बन्ध निर्माण गर्ने, डिजिटल सेवाको प्रवर्द्धन गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आफ्नो ब्रान्ड विस्तार गर्ने रणनीतिक माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्।
बैंक अफ अमेरिका : विश्वकप इतिहासकै पहिलो विश्वव्यापी बैंकिङ प्रायोजक
सन् २०२६ को फिफा विश्वकपका लागि अमेरिकी वित्तीय संस्था Bank of America विश्वकपको आधिकारिक बैंकिङ साझेदार बनेको छ। यो विश्वकप इतिहासमै पहिलो पटक कुनै बैंकले विश्वव्यापी बैंकिङ श्रेणीमा यस्तो हैसियत प्राप्त गरेको हो। यद्यपि फिफा र बैंक अफ अमेरिकाले सम्झौताको मूल्य सार्वजनिक गरेका छैनन्। तर खेल व्यवसायसम्बन्धी विभिन्न उद्योग विश्लेषणका अनुसार विश्वकपको यो स्तरको प्रायोजनका लागि करिब १० करोड अमेरिकी डलर (झण्डै १३–१४ अर्ब नेपाली रुपैयाँ) बराबरको लगानी भएको अनुमान गरिएको छ। यो बैंक अफ अमेरिकाको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो खेलकुद मार्केटिङ लगानीमध्ये एक मानिएको छ।
सन् २०२२ मा कतारमा सम्पन्न विश्वकपमा Qatar National Bank (QNB) आधिकारिक कतारी बैंकका रूपमा सहभागी भएको थियो। बैंकले प्रतियोगिताभर वित्तीय सेवा, एटीएम, डिजिटल भुक्तानी र विभिन्न बैंकिङ सुविधा उपलब्ध गराएको थियो। यस सम्झौताको रकम पनि सार्वजनिक गरिएको छैन । तर विश्वकप अवधिभर बैंकले आफ्नो ब्रान्डलाई मध्यपूर्वदेखि युरोप र अफ्रिकासम्म विस्तार गर्ने अवसर प्राप्त गरेको थियो । विश्वकपका अधिकांश प्रायोजन सम्झौतामा गोपनीयताको सर्त हुन्छ। त्यसैले फिफा वा प्रायोजक कम्पनीहरूले वास्तविक रकम सार्वजनिक गर्दैनन्। सार्वजनिक हुने भनेको साझेदारीको स्तर, अधिकार र सहकार्यका क्षेत्र मात्र हुन्।
खेल बजार विश्लेषकहरूले भने प्रायोजनको स्तर, ब्रान्ड अधिकार र विज्ञापन अवसरका आधारमा सम्भावित लगानीको अनुमान सार्वजनिक गर्ने गर्छन्।
विश्वकपअघि नै खेलकुदमा अर्बौं खर्च गर्दै आएको बैंक अफ अमेरिका
फिफा विश्वकप–२०२६ को आधिकारिक बैंकिङ साझेदार बनेसँगै बैंक अफ अमेरिका विश्वव्यापी खेल बजारको केन्द्रमा पुगेको छ। तर विश्वकप नै यसको पहिलो ठूलो खेलकुद लगानी भने होइन। पछिल्ला दुई दशकदेखि बैंक अफ अमेरिकाले खेलकुदलाई आफ्नो ब्रान्ड निर्माण, ग्राहक विस्तार र समुदायसँग सम्बन्ध मजबुत बनाउने प्रमुख रणनीतिका रूपमा प्रयोग गर्दै आएको छ।
बैंक अफ अमेरिकाले सबैभन्दा लामो समयदेखि लगानी गरिरहेको क्षेत्रमध्ये एक हो– म्याराथन। अमेरिकाका दुई प्रतिष्ठित प्रतियोगिता बोस्टन म्याराथन र शिकागो म्याराथन को शीर्ष प्रायोजकका रूपमा बैंकले वर्षौंदेखि सहकार्य गर्दै आएको छ। यी प्रतियोगिताले स्थानीय अर्थतन्त्रमा अर्बौं डलरको आर्थिक गतिविधि सिर्जना गर्नुका साथै लाखौं धावक र दर्शकलाई आकर्षित गर्ने भएकाले बैंकले यसलाई समुदायसँग जोडिने प्रभावकारी माध्यमका रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ।
गोल्फमा पनि बैंक अफ अमेरिकाको उपस्थिति उत्तिकै बलियो छ। विश्वकै प्रतिष्ठित Masters Tournament र Augusta National Women’s Amateur जस्ता प्रतियोगितामा बैंकले दीर्घकालीन साझेदारी गर्दै आएको छ। बैंकका अनुसार यसले युवा खेलाडी विकासदेखि समुदायमा खेलकुदको पहुँच विस्तारसम्मका कार्यक्रमलाई पनि सहयोग पुर्याइरहेको छ।
फुटबलमा भने बैंकको रणनीति पछिल्ला वर्षमा तीव्र रूपमा विस्तार भएको देखिन्छ। फिफा विश्वकपअघि नै बैंक अफ अमेरिका U.S. Soccer Federation को आधिकारिक बैंकिङ साझेदार बनेको थियो। त्यसपछि अमेरिकी व्यावसायिक फुटबल क्लबहरूसँग पनि सहकार्य विस्तार गरियो। यसले फुटबललाई अमेरिकाको तीव्र रूपमा बढिरहेको खेल बजारका रूपमा हेरेर लगानी बढाइरहेको संकेत गर्छ।
बैंक अफ अमेरिका Major League Baseball (MLB), National Football League (NFL) अन्तर्गतका केही टोली तथा विभिन्न स्थानीय खेलकुद कार्यक्रमहरूको पनि साझेदार रहँदै आएको छ। यस्ता सहकार्यले बैंकलाई लाखौं खेलप्रेमीमाझ आफ्नो ब्रान्ड स्थापित गर्न मद्दत पुर्याएको विश्लेषण गरिन्छ।
यही दीर्घकालीन रणनीतिको निरन्तरताका रूपमा सन् २०२४ मा बैंक अफ अमेरिका फिफा विश्वकप–२०२६ को इतिहासकै पहिलो Official Bank Sponsor बन्यो। सम्झौताको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। तर खेल व्यवसायसम्बन्धी विश्लेषकहरूले यसलाई बैंकको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद लगानीमध्ये एक मानेका छन्। विश्वकपमार्फत बैंकले १६ आयोजक सहर, अर्बौं दर्शक र विश्वव्यापी डिजिटल अभियानमार्फत आफ्नो ब्रान्डलाई अझ व्यापक बनाउने लक्ष्य राखेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार आज बैंकहरू खेलकुदमा केवल विज्ञापनका लागि लगानी गर्दैनन्। उनीहरूको लक्ष्य ग्राहकसँग भावनात्मक सम्बन्ध निर्माण गर्ने, डिजिटल बैंकिङ सेवा विस्तार गर्ने, कार्ड र भुक्तानी प्रणालीको प्रयोग बढाउने तथा दीर्घकालीन ब्रान्ड मूल्य सिर्जना गर्ने हुन्छ। यही कारण बैंक अफ अमेरिकाजस्ता विश्वका ठूला बैंकहरूले विश्वकप, म्याराथन, गोल्फ र फुटबलजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा निरन्तर अर्बौं रुपैयाँ बराबरको लगानी गरिरहेका छन्।
