बैंकिङ खबर/ नेपाली बजारमा सुनचाँदीको मूल्यले निरन्तर उकालो यात्रा सुरु गरेको छ । विशेषगरी दशैंको अवसरमा उपभोक्ताको आकर्षण र बजारमा अत्यधिक माग बढ्दै गएपछि सुनको भाउ प्रतितोला नयाँ रेकर्डमा पुगेको छ ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार सोमबार सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख ३३ हजार १ सय रुपैयाँ कायम भएको छ। यो मूल्य हिजोको तुलनामा २५ सय रुपैयाँले बढी हो भने, आइतबार मात्रै सुनको मूल्य ७ हजार ४ सय रुपैयाँले बढेको थियो। दशैंपछि मात्रै तोलामा सुनको मूल्य १० हजार बढेको छ ।
सुनको मूल्य बढ्नु मात्र होइन, चाँदीको मूल्य पनि यससँगै वृद्धि भएको छ। सोमबार चाँदीको मूल्य प्रतितोला २९ सय ३० रुपैयाँ पुगेको छ, जुन हिजोको तुलनामा ३० रुपैयाँले बढेको हो। यस्तो अचानक वृद्धि बजारमा उपभोक्ता र व्यवसायी दुवैका लागि चर्चा र चिन्ताको विषय बनेको छ।
सुनको मूल्य बढ्नुको कारण
सुनको मूल्य बढ्नुका विभिन्न कारणहरू छन्। एकातिर विश्वव्यापी बजारमा सुनको मूल्य उच्च रहेको छ भने अर्कोतिर नेपालको भौतिक माग पनि बढिरहेको छ। दशैंको अवसरमा उपहार र धरोहरको रूपमा सुन किन्नेकाहरूको संख्या उल्लेखनीय रुपमा बढ्ने हुँदा मूल्य स्वाभाविक रूपमा वृद्धि भएको हो।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अमेरिकी डलरको कमजोरी, चीन र भारत जस्ता देशमा सुनको निर्यात–आयातमा भएको उतार–चढाव, र विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितता पनि मूल्य वृद्धिमा योगदान पुर्याएको बताइन्छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार दशैंमा उपभोक्ताको बढ्दो माग र सीमित आपूर्ति मूल्य वृद्धिको प्रमुख कारण बनेको छ। बजारमा सुनको माग उच्च भएकाले मूल्य तत्काल कम हुने संभावना कम देखिन्छ ।
सुनको मूल्य बढेसँगै उपभोक्ताहरूमा मिश्रित प्रतिक्रिया देखिन्छ। केही उपभोक्ताहरूले यो अवसरलाई निवेशका रूपमा हेरेका छन् भने केहीले उपहारको रूपमा किन्न गाह्रो भएको अनुभव सुनाएका छन्।
एक ग्राहकले भने, ‘पहिले एक तोला सुन सजिलै किन्न सक्थ्यौं, तर अहिले दश हजार बढी तिरेर मात्र किन्न सकिन्छ। तर, दशैंमा सुन दिने परम्परा छ, त्यसैले विकल्प कमै छ।’
सुन व्यवसायीहरूको लागि यो समय निकै चुनौतीपूर्ण छ। मूल्य बढ्दा ग्राहकको संख्या केही घट्ने भए पनि बिक्रीमा कुल प्रभाव भने सकारात्मक देखिन्छ। व्यवसायीहरूले आपूर्ति सुनिश्चित गर्न समयमै अर्डर र स्टक व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने अवस्था आएको छ।
सुनको मूल्य वृद्धिले नेपाली अर्थतन्त्रमा पनि प्रभाव पार्दछ। धेरै नेपाली परिवारको जमानत र बचत सुनमा हुने भएकाले मूल्य बढ्दा उनीहरूको सम्पत्ति मूल्य वृद्धि हुन्छ। अर्कोतिर, दैनिक उपभोग र औपचारिक व्यापारमा सुनको मूल्य वृद्धिले मुद्रास्फीति र आर्थिक अस्थिरता ल्याउन सक्छ।
विशेषज्ञहरूको भनाइ छ,‘सुनमा अत्यधिक लगानीले वित्तीय बजारमा अस्थिरता ल्याउन सक्छ। तर, दीर्घकालीन दृष्टिले हेर्दा सुन अझै सुरक्षित लगानीको रूपमा रहन्छ।’
वैदेशिक बजारमा पनि सुनको मूल्य उच्च रहेको छ। अमेरिकी डॉलरको मूल्य घट्दा र अन्तर्राष्ट्रिय माग बढ्दा नेपाली बजारमा मूल्यमा प्रत्यक्ष असर परेको छ। भारत र चीनमा पनि सुनको मूल्य बढेकाले नेपालमा मूल्य वृद्धिको प्रवृत्ति तीव्र भएको हो।
दशैंपछि पनि सुनको मूल्य उच्च रहिरहने सम्भावना छ। यदि वैदेशिक बजारमा मूल्य स्थिर रह्यो भने नेपाली बजारमा पनि क्रमिक स्थिरता आउन सक्नेछ। तर, मौसमी माग, वैदेशिक मुद्रा दर, र राजनीतिक तथा आर्थिक घटनाक्रमले मूल्यमा थप उतार–चढाव ल्याउन सक्छ।
सुनको मूल्य अहिलेको अवस्थामा उपभोक्ता, व्यवसायी र अर्थतन्त्रका लागि दुवै अवसर र चुनौती बोकेको छ। दशैंको समयमा बढ्दो मागले मूल्यमा तीव्र वृद्धि ल्याएको छ भने उपभोक्ताले आवश्यक बजेटको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। व्यवसायीहरू आपूर्ति र माग सन्तुलनमा ध्यान दिँदै मूल्य स्थिर राख्न प्रयासरत छन्।
सुन र चाँदीको मूल्यमा लगातार वृद्धिले नेपाली बजारलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ। दशैंपछि पनि मूल्यमा स्थिरता र दीर्घकालीन लगानीका अवसरहरूको खोजी भइरहने देखिन्छ। उपभोक्ताले सतर्क रहँदै आफ्नो लगानी र आवश्यकताअनुसार मात्र सुन किन्नु आवश्यक छ।
