बैंकिङ खबर / भारतको दूरसञ्चार तथा डिजिटल सेवा क्षेत्रमा अग्रणी कम्पनी रिलायन्स समूहअन्तर्गतको जियो प्लेटफर्म्सको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) मा लगानीकर्ताको अभूतपूर्व आकर्षण देखिएको छ । कम्पनीको आईपीओमा करिब १ करोड ३९ लाख आवेदन परेका छन्, जुन भारतीय सेयर बजारमा सार्वजनिक निष्कासनका लागि अहिलेसम्मकै उच्च आवेदन संख्यामध्ये एक ऐतिहासिक कीर्तिमान हो ।
अक्टोबर २१ देखि २३ सम्म खुला रहेको आईपीओमा संस्थागतदेखि सर्वसाधारण लगानीकर्तासम्मको उल्लेखनीय सहभागिता देखिएको छ । निष्कासन अन्तिम दिनसम्म आइपुग्दा कुल माग जारी गरिएको सेयरको तुलनामा २२.१९ गुणा पुगेको थियो । ठूलो संख्यामा आवेदन पर्नु र माग उल्लेख्य रूपमा बढ्नुले भारतीय पुँजी बजारमा जियोप्रति लगानीकर्ताको बलियो चासो रहेको संकेत गरेको छ ।
यसअघि सन् २०२४ मा वारी इनर्जिजको आईपीओमा करिब ९७ लाख ३४ हजार आवेदन परेको थियो । जियोको निष्कासनमा परेको आवेदनले उक्त रेकर्डलाई उछिनेको छ । आवेदनको संख्याले नयाँ कीर्तिमान बनाउनुका साथै निष्कासनमा परेको कुल मागले पनि बजारमा ठूलो चर्चा पाएको छ ।
संस्थागत लगानीकर्ताबाट सबैभन्दा बलियो माग
जियोको आईपीओमा संस्थागत लगानीकर्ताको सहभागिता सबैभन्दा बलियो देखिएको छ । योग्य संस्थागत खरिदकर्ता (क्यूआईबी) समूहबाट छुट्याइएको सेयरको तुलनामा ७०.५५ गुणा आवेदन परेको थियो । गैर-संस्थागत लगानीकर्ता समूहबाट १४ गुणा र खुद्रा लगानीकर्ता समूहबाट २.७२ गुणा माग आएको थियो ।
यी तथ्यांकले कम्पनीप्रति ठूला संस्थागत लगानीकर्ताको विश्वास र चासो उच्च रहेको देखाउँछन् । यद्यपि, आईपीओमा परेको मागका आधारमा मात्रै कम्पनीको भविष्यको नाफा, सेयर मूल्यको स्थिरता वा सूचीकरणपछिको प्रतिफल निश्चित गर्न सकिँदैन ।
३० हजार करोड भारुभन्दा बढीको आईपीओ
जियो प्लेटफर्म्सले यस निष्कासनमार्फत करिब ३० हजार २१३ करोड भारु जुटाउने लक्ष्य राखेको छ । आईपीओमा प्रतिकित्ता १ हजार ६५ देखि १ हजार ११९ भारुसम्म मूल्य निर्धारण गरिएको थियो । कम्पनीले नयाँ सेयर जारी गरेर पुँजी जुटाउने योजना अघि सारेको हो ।
सार्वजनिक निष्कासनमा लगानीकर्ताले गरेको बोलकबोलको मूल्य ४.९ लाख करोड भारुभन्दा बढी पुगेको विवरण सार्वजनिक भएका छन् । एङ्कर लगानीकर्ताबाट प्राप्त रकमसमेत जोड्दा कुल मागको मूल्य ७.४ लाख करोड भारुभन्दा माथि पुगेको बताइएको छ । तर, यो मागको कुल मूल्य हो, कम्पनीले वास्तविक रूपमा उठाउने रकम होइन । कम्पनीले निष्कासनको निर्धारित आकारअनुसार पुँजी जुटाउनेछ ।
उठेको रकम ऋण भुक्तानीमा प्रयोग गरिने
आईपीओबाट प्राप्त रकमको ठूलो हिस्सा रिलायन्स जियो इन्फोकमको ऋण भुक्तानी वा अग्रिम भुक्तानीमा प्रयोग गर्ने योजना कम्पनीले बनाएको छ । यस प्रयोजनका लागि अधिकतम २७ हजार ५०० करोड भारु उपयोग गरिने बताइएको छ । बाँकी रकम पुँजीगत खर्च, प्रविधि विस्तार, डिजिटल सेवाको विकास तथा कार्यशील पुँजीसम्बन्धी आवश्यकतामा प्रयोग गरिनेछ ।
ऋणको भार घटाउने र डिजिटल पूर्वाधार विस्तार गर्ने योजनाले कम्पनीको वित्तीय संरचना तथा आगामी लगानी क्षमतामा प्रभाव पार्न सक्छ । यद्यपि, त्यसको वास्तविक परिणाम कम्पनीको आम्दानी, सञ्चालन खर्च, प्रतिस्पर्धा र भविष्यको व्यावसायिक प्रदर्शनमा निर्भर रहनेछ ।
एङ्कर लगानीकर्ताबाट ८ हजार ११० करोड भारु
सार्वजनिक निष्कासनअघि जियो प्लेटफर्म्सले एङ्कर लगानीकर्ताबाट करिब ८ हजार ११० करोड भारु जुटाएको थियो । यस चरणमा २१२ लगानीकर्ताको सहभागिता रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ । एङ्कर लगानीकर्ताका लागि प्रतिकित्ता १ हजार ११९ भारु मूल्य तोकिएको थियो ।
एङ्कर लगानीकर्ताको सहभागिताले निष्कासनप्रतिको प्रारम्भिक संस्थागत चासो देखाए पनि यसलाई भविष्यमा सेयर मूल्य बढ्ने निश्चित संकेतका रूपमा लिन मिल्दैन । सूचीकरणपछिको मूल्यमा बजारको अवस्था, कम्पनीको वित्तीय प्रदर्शन र समग्र लगानीकर्ताको व्यवहारले प्रभाव पार्न सक्छ ।
दूरसञ्चारबाट डिजिटल सेवाको विस्तारसम्म
जियो प्लेटफर्म्सको व्यावसायिक आधार दूरसञ्चार सेवामा केन्द्रित भए पनि कम्पनीले डिजिटल सेवा र प्रविधिमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्दै आएको छ । ठूलो ग्राहक आधार, डिजिटल पूर्वाधार र नयाँ प्रविधिमा लगानी गर्ने योजनाले कम्पनीको दीर्घकालीन विकास रणनीतिलाई महत्त्व दिएको छ ।
तर, डिजिटल अर्थतन्त्रमा प्रतिस्पर्धा तीव्र छ । प्रविधिमा निरन्तर लगानी गर्नुपर्ने आवश्यकता, सेवाको मूल्य निर्धारण, ग्राहक कायम राख्ने चुनौती तथा नयाँ व्यवसायबाट पर्याप्त आम्दानी सिर्जना गर्ने क्षमता कम्पनीका लागि महत्त्वपूर्ण विषय हुनेछन् । त्यसैले आईपीओमा देखिएको उच्च मागसँगै कम्पनीको वित्तीय विवरण र आगामी व्यावसायिक नतिजालाई पनि लगानीकर्ताले ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ ।
बाँडफाँट र सूचीकरणमा लगानीकर्ताको नजर
आईपीओ बन्द भएसँगै अब लगानीकर्ताको ध्यान सेयर बाँडफाँट र बजारमा कारोबार सुरु हुने मितितर्फ केन्द्रित भएको छ । सार्वजनिक विवरणअनुसार सेयर बाँडफाँट अक्टोबर २६ र सूचीकरण अक्टोबर २८ मा हुने प्रारम्भिक तालिका रहेको छ । अन्तिम मिति तथा प्रक्रियाका लागि सम्बन्धित निष्कासन व्यवस्थापक र स्टक एक्सचेन्जको आधिकारिक सूचना निर्णायक हुनेछ ।
जियोको आईपीओमा परेको आवेदन र मागले भारतीय पुँजी बजारमा ठूलो आकारका निष्कासनप्रति लगानीकर्ताको आकर्षण देखाएको छ । यद्यपि, धेरै आवेदन पर्नु वा आईपीओ अत्यधिक माग हुनु मात्रै लगानीबाट लाभ हुने आधार होइन । कम्पनीको मूल्यांकन, वित्तीय अवस्था, दीर्घकालीन सम्भावना र बजारको उतारचढावलाई विचार गरेर निर्णय गर्नु लगानीकर्ताका लागि महत्त्वपूर्ण हुनेछ ।
