
बैंकिङ खबर / नेपाल प्रिमियर लिग (NPL) अब केवल क्रिकेट प्रतियोगितामा सीमित छैन। खेलाडीको पारिश्रमिकदेखि प्रसारण अधिकार, टिकट बिक्री, प्रायोजन र व्यावसायिक साझेदारीसम्म विस्तार हुँदै गएको यस प्रतियोगिताले नेपालमा खेलकुदलाई आर्थिक उद्योगका रूपमा विकास गर्ने सम्भावना देखाएको छ।
नेपाल क्रिकेट संघका अनुसार NPL को तेस्रो संस्करणमा कुल आर्थिक कारोबार १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्रतियोगिताबाट प्रायोजनमा करिब २० करोड रुपैयाँ तथा टिकट र प्रसारणबाट ७० करोड रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी हुने अनुमान सार्वजनिक गरिएको छ।
प्रतियोगिताको व्यावसायिक विस्तारमा बैंकिङ क्षेत्रको सहभागिता पनि महत्त्वपूर्ण देखिएको छ। सिद्धार्थ बैंक NPL को मुख्य प्रायोजकका रूपमा जोडिएको छ। बैंकले पाँच वर्षका लागि प्रतियोगिताको शीर्षक प्रायोजन सम्झौता गरेको छ। यसले नेपाली क्रिकेटमा निजी क्षेत्रको दीर्घकालीन लगानीको संकेत गर्छ।
त्यस्तै, मुक्तिनाथ विकास बैंक जनकपुर बोल्ट्सको आधिकारिक बैंकिङ साझेदार बनेको छ। यस प्रकारका साझेदारीले बैंकलाई आफ्नो ब्रान्ड परिचित गराउने, ग्राहकसँगको सम्बन्ध विस्तार गर्ने र युवा तथा स्थानीय समुदायसँग जोडिने अवसर दिन्छन्।
NPL को आर्थिक विस्तार प्रसारण र डिजिटल सेवामा पनि देखिएको छ। प्रतियोगिताको विश्वव्यापी डिजिटल प्रसारण अधिकार NetTV ले १८ करोड ४ लाख रुपैयाँमा प्राप्त गरेको छ। नेपालभित्रको टेलिभिजन प्रसारण अधिकार हिमालय टेलिभिजन नेटवर्कले १४ करोड ६४ लाख रुपैयाँमा पाएको छ। टिकटिङ अधिकार इसेवाले ८५ लाख रुपैयाँमा प्राप्त गरेको छ। यी तीन सम्झौताको निश्चित कुल मूल्य ३३ करोड ५३ लाख रुपैयाँ हुन्छ।
यसले नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिक मूल्य बढ्दै गएको संकेत गर्छ। तर, प्रसारण अधिकार र प्रायोजनबाट प्राप्त रकमलाई प्रतियोगिताको कुल कारोबार वा नाफासँग एउटै अर्थमा बुझ्न मिल्दैन।
प्रतियोगितामा हुने लगानीले खेलाडी, प्रशिक्षक, होटल, यातायात, खानपान, खेल सामग्री, विज्ञापन तथा सञ्चार क्षेत्रमा आर्थिक गतिविधि सिर्जना गर्न सक्छ। खेल हेर्न आउने दर्शक र विदेशी खेलाडीको सहभागिताले पर्यटन तथा आतिथ्य क्षेत्रमा समेत अवसर बढाउन सक्छ।
यद्यपि, NPL को दीर्घकालीन सफलता कारोबारको आकारले मात्र निर्धारण गर्दैन। प्रतियोगिताको वास्तविक नाफा, फ्रेन्चाइज टोलीहरूको वित्तीय अवस्था, प्रायोजनबाट प्राप्त प्रतिफल, रोजगारी सिर्जना र स्थानीय अर्थतन्त्रमा पुगेको योगदानको तथ्याङ्क पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
बैंक तथा निजी क्षेत्रको लगानी निरन्तर बढ्दै जाने हो भने NPL नेपाली खेलकुदलाई व्यावसायिक बनाउने एउटा महत्त्वपूर्ण माध्यम बन्न सक्छ। त्यसका लागि पारदर्शी वित्तीय विवरण, दीर्घकालीन प्रायोजन र खेल पूर्वाधारमा लगानीलाई पनि सँगसँगै अघि बढाउन आवश्यक छ।