बैंकिङ खबर / राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रले वेबसाइट तथा वेब एप्लिकेसन सञ्चालनमा प्रयोग हुने PHP प्रणालीमा दुई गम्भीर सुरक्षा कमजोरी देखिएको भन्दै सम्बन्धित निकायलाई तत्काल सुरक्षा उपाय अपनाउन आग्रह गरेको छ ।
केन्द्रले बिहीबार जारी गरेको अत्यन्त जरुरी साइबर सुरक्षा एडभाइजरीमार्फत PHP रनटाइम तथा यसमा आधारित विभिन्न वेब प्लेटफर्ममा देखिएका कमजोरीलाई सम्बोधन गर्न निर्देशन दिएको हो । सूचनामा CVE-2026-109618 र CVE-2026-109619 नामका दुई सुरक्षा कमजोरी उल्लेख गरिएको छ ।
यी कमजोरीको दुरुपयोग भएमा आक्रमणकारीले प्रभावित सर्भरमा अनधिकृत रूपमा कोड चलाउन सक्ने तथा प्रणालीमा रहेका संवेदनशील विवरणसम्म पहुँच पुर्याउन सक्ने जोखिम हुन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा निकायहरूले पनि यी कमजोरीलाई गम्भीर प्रकृतिको भन्दै प्रभावित प्रणाली तत्काल अद्यावधिक गर्न आग्रह गरेका छन् ।
PHP वेबसाइट तथा वेब एप्लिकेसन निर्माणमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा हो । यसमा आधारित WordPress, Joomla, Drupal र Magento जस्ता प्लेटफर्मसमेत प्रयोग हुने भएकाले पुरानो वा असुरक्षित PHP संस्करणमा सञ्चालित वेबसाइट जोखिममा पर्न सक्छन् । यद्यपि, सबै वेबसाइट स्वतः प्रभावित हुन्छन् भन्ने होइन; वास्तविक जोखिम प्रयोग भएको संस्करण, सर्भरको संरचना र सुरक्षा व्यवस्थामा निर्भर हुन्छ ।
सुरक्षित संस्करणमा अद्यावधिक गर्न निर्देशन
राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रले सम्बन्धित प्रणालीमा प्रयोग भइरहेको PHP संस्करण पहिचान गरी आवश्यक सुरक्षा सुधार लागू गर्न आग्रह गरेको छ । केन्द्रको सूचनाअनुसार PHP 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 वा 8.2.35 जस्ता सुरक्षा सुधार समावेश भएका संस्करणमा अद्यावधिक गर्नुपर्नेछ ।
PHP विकास टोलीले अक्टोबर २१ मा यी कमजोरी समाधान गर्न सुरक्षा अपडेट सार्वजनिक गरेको थियो । PHP को आधिकारिक सुरक्षा विवरणअनुसार उक्त अपडेटले प्रभावित संस्करणमा रहेका दुवै कमजोरी सम्बोधन गरेको छ ।
PHP 8.1 वा सोभन्दा पुराना संस्करण प्रयोग गरिरहेका प्रणालीका हकमा भने थप सावधानी आवश्यक छ । यस्ता संस्करणको आधिकारिक समर्थन समाप्त भइसकेकाले सम्बन्धित सेवा प्रदायकले उपलब्ध गराएका सुरक्षा सुधारको अवस्था जाँच गर्न वा समर्थित संस्करणमा स्तरोन्नति गर्नुपर्ने हुन्छ ।
कुन प्रणालीमा पर्न सक्छ असर ?
PHP-FPM, Apache mod_php, php-cgi, FrankenPHP तथा LiteSpeed जस्ता PHP सञ्चालन गर्ने वातावरणमा यी कमजोरीको जोखिम हुन सक्छ । विशेषगरी इन्टरनेटमा प्रत्यक्ष पहुँचयोग्य सर्भर तथा प्रयोगकर्ताबाट आउने अनुरोध प्रशोधन गर्ने प्रणालीलाई प्राथमिकतामा राखेर सुरक्षा जाँच गर्नुपर्ने अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूको सुझाव छ ।
सुरक्षा कमजोरीको दुरुपयोग भएमा वेबसाइटको सञ्चालनमा अवरोध सिर्जना हुने, सर्भरमा अनधिकृत नियन्त्रण कायम हुने वा संवेदनशील डेटा जोखिममा पर्ने सम्भावना रहन्छ । त्यसैले वेबसाइटमा प्रयोग गरिएको एप्लिकेसन मात्र नभई त्यसलाई सञ्चालन गर्ने PHP रनटाइम, सर्भर र अन्य सम्बन्धित कम्पोनेन्टको अवस्थासमेत परीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ ।
सुरक्षा प्याच लागू गर्न केन्द्रको आग्रह
राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रले सम्बन्धित निकायलाई प्रणालीमा प्रयोग भएको PHP संस्करण जाँच गर्न, आवश्यक सुरक्षा प्याच लागू गर्न र पुराना संस्करणलाई सुरक्षित संस्करणमा स्तरोन्नति गर्न भनेको छ । साथै, प्याच लागू गर्ने प्रक्रियामा प्राविधिक सहजीकरण आवश्यक परे केन्द्रका कम्प्युटर अधिकृत आशिष भट्ट वा एकीकृत डेटा व्यवस्थापन केन्द्र (IDMC) सँग सम्पर्क गर्न सूचनामा उल्लेख गरिएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा निकायहरूले पनि प्रभावित प्रणाली पहिचान, तत्काल सुरक्षा अपडेट, सर्भर गतिविधिको निगरानी तथा सम्भावित अनधिकृत पहुँचको जाँच गर्न सुझाव दिएका छन् । समयमै सुरक्षा सुधार लागू गर्न नसकिने अवस्थामा जोखिमयुक्त प्रणालीलाई सार्वजनिक इन्टरनेटबाट अस्थायी रूपमा अलग राख्ने विकल्पसमेत विचार गर्न सकिने उनीहरूको सुझाव छ ।
डिजिटल सेवा र अनलाइन प्रणालीको प्रयोग बढिरहेका बेला यस्ता सुरक्षा कमजोरीले सरकारी तथा निजी क्षेत्रका वेबसाइटको सुरक्षा व्यवस्थालाई नियमित रूपमा अद्यावधिक राख्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ ।
