बैंकिङ खबर/ चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिनामा नेपालमा ४ खर्ब ३६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रेमिट्यान्स भित्रिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको आर्थिक तथा वित्तीय स्थितिसम्बन्धी प्रतिवेदनअनुसार साउन र भदौमा कुल ४ खर्ब ३६ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएको हो । यो रकम गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २३.९ प्रतिशतले बढी हो ।
गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा रेमिट्यान्स आप्रवाह ३३.१ प्रतिशतले बढेको थियो । यस वर्ष पनि रेमिट्यान्स आप्रवाहमा उल्लेख्य वृद्धि देखिए पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा वृद्धिदर भने कम रहेको छ ।
भदौमा मात्रै २ खर्ब २१ अर्ब रेमिट्यान्स
मासिक आधारमा हेर्दा भदौ महिनामा मात्रै २ खर्ब २१ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स नेपाल भित्रिएको छ । गत आर्थिक वर्षको भदौमा १ खर्ब ७४ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स आएको थियो । यसले पछिल्लो वर्षको तुलनामा भदौ महिनाको रेमिट्यान्स आप्रवाह बढेको देखाउँछ ।
रेमिट्यान्स नेपालको विदेशी मुद्रा आर्जनको प्रमुख स्रोत हो । विदेशमा कार्यरत नेपालीले पठाउने रकमले घरपरिवारको दैनिक उपभोग, शिक्षा, स्वास्थ्य, आवास तथा अन्य आर्थिक आवश्यकतामा सहयोग पुर्याउँदै आएको छ । यसले देशको बाह्य क्षेत्रको स्थायित्व कायम राख्नसमेत महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।
अमेरिकी डलरमा रेमिट्यान्स १३.५ प्रतिशतले बढ्यो
राष्ट्र बैंकका अनुसार अमेरिकी डलरमा गणना गर्दा समीक्षा अवधिमा रेमिट्यान्स आप्रवाह १३.५ प्रतिशतले बढेर २ अर्ब ८५ करोड अमेरिकी डलर पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा अमेरिकी डलरमा रेमिट्यान्स आप्रवाह २७.६ प्रतिशतले बढेको थियो ।
नेपाली रुपैयाँमा रेमिट्यान्सको वृद्धिदर र अमेरिकी डलरमा मापन गरिएको वृद्धिदर फरक देखिनुमा विनिमय दरको प्रभाव पनि पर्न सक्छ । त्यसैले रेमिट्यान्सको वास्तविक प्रवृत्ति विश्लेषण गर्दा दुवै सूचकलाई ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ ।
वैदेशिक रोजगारीमा जानेको संख्या घट्यो
रेमिट्यान्स आप्रवाह बढे पनि चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या भने घटेको छ ।
समीक्षा अवधिमा संस्थागत तथा व्यक्तिगत रूपमा नयाँ अन्तिम श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या ७८ हजार ३२० रहेको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो स्वीकृति लिनेको संख्या ९० हजार १९८ थियो ।
यसैगरी, पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या भने बढेको छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा ५२ हजार १६३ जनाले पुनः श्रम स्वीकृति लिएका छन् । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो संख्या ४५ हजार ८८४ थियो ।
नयाँ श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या घट्नु र पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या बढ्नुले वैदेशिक रोजगारीसम्बन्धी प्रवृत्तिमा फरक देखाएको छ । यद्यपि, दुई महिनाको तथ्यांकका आधारमा मात्रै वैदेशिक रोजगारीको समग्र माग वा श्रमिकको विदेश पलायनसम्बन्धी दीर्घकालीन निष्कर्ष निकाल्न पर्याप्त हुँदैन ।
अर्थतन्त्रका लागि रेमिट्यान्सको महत्त्व
नेपालको अर्थतन्त्रमा रेमिट्यान्सको योगदान उल्लेखनीय छ । यसले विदेशी मुद्रा सञ्चिति बढाउन, आयात भुक्तानी धान्न र बाह्य क्षेत्रको सन्तुलन कायम राख्न सहयोग गर्छ । रेमिट्यान्सबाट प्राप्त रकमले घरेलु माग र उपभोगलाई समेत समर्थन गर्छ ।
तर रेमिट्यान्सको ठूलो हिस्सा दैनिक उपभोगमा खर्च हुने अवस्थामा त्यसलाई उत्पादनशील लगानीमा रूपान्तरण गर्नु चुनौतीका रूपमा रहन्छ । रेमिट्यान्सलाई उद्यमशीलता, कृषि, पर्यटन, साना तथा मझौला उद्योग र रोजगारी सिर्जनासँग जोड्न सके यसको दीर्घकालीन आर्थिक लाभ बढाउन सकिन्छ ।
पहिलो दुई महिनामा रेमिट्यान्स आप्रवाह ४ खर्ब ३६ अर्ब रुपैयाँ नाघ्नु नेपालको बाह्य क्षेत्रका लागि सकारात्मक संकेत हो । तर रेमिट्यान्समा निर्भरता घटाउँदै स्वदेशमै उत्पादन र रोजगारीका अवसर विस्तार गर्नु दीर्घकालीन आर्थिक स्थायित्वका लागि उत्तिकै आवश्यक छ ।
