बैंकिङ खबर / वाणिज्य बैंकहरूले निक्षेपमा दिने ब्याजदर पछिल्लो समय घट्दो क्रममा देखिएको छ। २० वटा वाणिज्य बैंकले सार्वजनिक गरेको असोज २०८३ को ब्याजदरअनुसार व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको औसत अधिकतम ब्याजदर ४.०८९५ प्रतिशत कायम भएको छ। भदौमा यस्तो औसत दर ४.१३६ प्रतिशत थियो ।
यसअनुसार भदौको तुलनामा असोजमा व्यक्तिगत निक्षेपको औसत अधिकतम ब्याजदर ०.०४६५ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो । संस्थागत निक्षेपको औसत ब्याजदर पनि भदौको ३.०८१ प्रतिशतबाट घटेर असोजमा ३.०६६५ प्रतिशत कायम भएको छ ।
कुन बैंकको ब्याजदर कति ?
असोजका लागि सार्वजनिक गरिएको विवरणअनुसार व्यक्तिगत निक्षेपतर्फ प्रभु बैंकले अधिकतम ४.५५ प्रतिशत ब्याजदर कायम गरेको छ। सानिमा बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपमा ४.५ प्रतिशतको दरलाई निरन्तरता दिएको छ।
यसैगरी, नबिल बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपको ब्याजदर ४.२५ प्रतिशत कायम गरेको छ। एभरेस्ट बैंकले यस्तो दर घटाएर ३.५ प्रतिशतमा झारेको छ भने स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको व्यक्तिगत निक्षेपको दर ३.७५ प्रतिशत र कुमारी बैंकको ३.७३ प्रतिशत कायम भएको छ।
असोजमा १५ वटा वाणिज्य बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपको ब्याजदरमा परिवर्तन नगरी भदौकै दरलाई निरन्तरता दिएका छन्। यसले सबै बैंकमा ब्याजदर समान रूपमा घटेको नभई बैंकअनुसार फरक अवस्था रहेको देखाउँछ ।
निक्षेपकर्तालाई कस्तो असर पर्छ ?
निक्षेपको ब्याजदर घट्दा नयाँ मुद्दती निक्षेप गर्ने ग्राहकले अघिल्लो अवधिको तुलनामा कम ब्याज आम्दानी पाउन सक्छन्। विशेषगरी निश्चित अवधिका लागि ठूलो रकम मुद्दती निक्षेपमा राख्ने ग्राहकका लागि ब्याजदरमा आएको परिवर्तनले प्राप्त हुने कुल ब्याजमा फरक पार्न सक्छ ।
तर पहिले नै मुद्दती निक्षेपमा राखिएको रकमको हकमा लागू हुने ब्याजदर र अन्य सर्त सम्बन्धित बैंकसँग भएको सम्झौता तथा निक्षेप योजनाअनुसार हुन्छ। त्यसैले नयाँ मुद्दती निक्षेप खोल्दा वा पुरानो निक्षेप नवीकरण गर्दा बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो ब्याजदर हेर्नु आवश्यक हुन्छ ।
किन घटिरहेको छ निक्षेपको ब्याजदर ?
बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता रहेको र कर्जाको माग अपेक्षाअनुसार विस्तार हुन नसकेको अवस्थालाई निक्षेपको औसत ब्याजदर घट्नुको प्रमुख कारणका रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
तरलता पर्याप्त हुँदा बैंकहरूलाई निक्षेप आकर्षित गर्न तुलनात्मक रूपमा उच्च ब्याजदर दिनुपर्ने दबाब कम हुन सक्छ। अर्कोतर्फ, कर्जाको माग र बैंकहरूको लगानी क्षमताले पनि निक्षेपको मूल्य निर्धारणमा प्रभाव पार्न सक्छ ।
ब्याजदर घट्दा कर्जामा पनि प्रभाव पर्छ ?
निक्षेप बैंकहरूको स्रोतको महत्वपूर्ण हिस्सा भएकाले निक्षेपको लागतमा आएको परिवर्तनले बैंकहरूको समग्र लागत संरचनामा प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसको प्रभाव बैंकको आधार दर तथा कर्जाको ब्याजदरमा पर्न सक्ने भए पनि कर्जाको ब्याजदर निर्धारणमा अन्य विभिन्न पक्षसमेत महत्वपूर्ण हुन्छन् । त्यसैले निक्षेपको ब्याजदर घट्दैमा सबै प्रकारका कर्जाको ब्याजदर तत्काल र समान रूपमा घट्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन ।
निक्षेप राख्दा के कुरामा ध्यान दिने ?
ब्याजदर मात्र हेरेर निक्षेप योजना छनोट गर्नु उपयुक्त हुँदैन। ग्राहकले सम्बन्धित बैंकको ब्याजदरका साथै निक्षेपको अवधि, ब्याज भुक्तानीको व्यवस्था, समयअगावै रकम झिक्दा लाग्ने सर्त तथा अन्य सुविधासमेत तुलना गर्नुपर्छ।
बैंकअनुसार ब्याजदर फरक हुने भएकाले रकम राख्नुअघि विभिन्न बैंकका पछिल्ला दर र सर्त हेरेर निर्णय गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ ।
समग्रमा, वाणिज्य बैंकहरूको औसत निक्षेप ब्याजदरमा आएको गिरावटले बचत तथा मुद्दती निक्षेपबाट प्राप्त हुने प्रतिफलमा असर पार्न सक्छ। यद्यपि, बैंकअनुसार ब्याजदर फरक रहेकाले निक्षेपकर्ताले आफ्नो आवश्यकता र लगानी अवधिअनुसार उपलब्ध विकल्पको तुलना गर्नु आवश्यक हुन्छ।
