बैंकिङ खबर / जानकी फाइनान्सको खराब कर्जा लगातार बढ्दै जाँदा कम्पनीको कर्जा पोर्टफोलियोमाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को असार मसान्तसम्मको विवरणअनुसार कम्पनीको निष्क्रिय कर्जा (एनपीएल) ६१.५५ प्रतिशत पुगेको छ। अर्थात्, जानकी फाइनान्सले प्रवाह गरेको कुल कर्जामध्ये आधाभन्दा बढी हिस्सा समयमै असुल हुन नसकेको वा नियामकीय वर्गीकरणअनुसार खराब कर्जामा परेको देखिन्छ। यो वित्त कम्पनी क्षेत्रको औसत एनपीएल ७.६६ प्रतिशतको तुलनामा असाधारण रूपमा उच्च हो। अर्थात् जानकी फाइनान्सको खराब कर्जा अनुपात क्षेत्रीय औसतभन्दा करिब आठ गुणा बढी छ।
एक वर्षमै १३ प्रतिशतभन्दा बढीको उछाल
जानकी फाइनान्सको खराब कर्जा समस्या नयाँ भने होइन। कम्पनीको एनपीएल अघिल्लो वर्ष ४८.६१ प्रतिशत रहेकोमा अहिले बढेर ६१.५५ प्रतिशत पुगेको देखिन्छ। यसरी एक वर्षमै खराब कर्जा अनुपात करिब १३ प्रतिशत बिन्दुले बढेको छ। खराब कर्जा घटाएर कर्जा पोर्टफोलियो सुधार गर्नुपर्ने अवस्थामा उल्टै एनपीएल थप बढ्नु कम्पनीका लागि गम्भीर संकेत हो। यसअघि पनि जानकी फाइनान्सको खराब कर्जा निरन्तर बढिरहेको देखिएको थियो। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को अन्त्यसम्म कम्पनीको एनपीएल ३७.१३ प्रतिशत पुगेको थियो, जुन अघिल्लो वर्षको १८.६५ प्रतिशतको तुलनामा झण्डै दोब्बर थियो। त्यसपछि खराब कर्जा ४० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको र पछिल्लो चरणमा ४८ प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको देखिन्छ। यसरी हेर्दा कम्पनीको एनपीएल केही समययता लगातार उकालो लागिरहेको छ।
३७ प्रतिशतबाट ६१ प्रतिशत : कर्जाको गुणस्तरमा निरन्तर गिरावट
जानकी फाइनान्सको पछिल्लो केही वर्षको खराब कर्जाको प्रवृत्तिले समस्या एकैपटक आएको नभई क्रमशः गहिरिँदै गएको देखाउँछ। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ३७.१३ प्रतिशत रहेको एनपीएल त्यसपछिका अवधिमा ४० प्रतिशत, ४८ प्रतिशत हुँदै अहिले ६१.५५ प्रतिशत पुगेको छ। यसले कम्पनीले विगतमा दिएको कर्जामध्ये ठूलो हिस्सा असुलीको समस्यामा परेको देखाउँछ। खराब कर्जा बढ्नुको प्रत्यक्ष असर कम्पनीको आम्दानीमा पर्छ। कर्जा असुल नभएपछि ब्याज आम्दानी प्रभावित हुन्छ र त्यस्ता कर्जाका लागि थप सम्भावित जोखिम व्यवस्थापन खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ। विगतमा नै खराब कर्जा बढ्दा कम्पनीले ठूलो रकम प्रोभिजन गर्नुपरेको देखिएको थियो। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा कम्पनीले सम्भावित जोखिम व्यवस्थापनका लागि अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य बढी रकम छुट्याउनुपरेको थियो।
खराब कर्जा ६१ प्रतिशत पुग्नुको अर्थ के हो ?
एनपीएल ६१.५५ प्रतिशत पुग्नु केवल एउटा वित्तीय अनुपात बढ्नु मात्र होइन। यसले कम्पनीको कर्जा पोर्टफोलियोको गुणस्तरमा ठूलो समस्या रहेको संकेत गर्छ। सामान्य अवस्थामा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको अधिकांश कर्जा समयमै असुल भएर ब्याज आम्दानी सिर्जना गर्नुपर्ने हुन्छ। तर एनपीएल ६१.५५ प्रतिशत हुँदा कर्जाको ठूलो हिस्सा समस्याग्रस्त बनेको हुन्छ। यसको असर तीन ठाउँमा पर्न सक्छ। पहिलो, ब्याज आम्दानीमा दबाब पर्छ।
दोस्रो, खराब कर्जाका लागि थप प्रोभिजन गर्नुपर्ने हुन्छ। तेस्रो, लामो समयसम्म समस्या रहिरहेमा पुँजीमा समेत दबाब पर्न सक्छ। जानकी फाइनान्सको पछिल्लो विवरणमा पनि खराब कर्जासँगै पुँजी पर्याप्तताको अवस्था कमजोर देखिएको छ। राष्ट्र बैंकको असार मसान्तको तथ्यांकअनुसार कम्पनीको सीसीएआर र सीएआर दुवै माइनस ६.१४ प्रतिशत छन्।
पछिल्लो विवरणले अर्को महत्वपूर्ण तस्वीर पनि देखाउँछ। जानकी फाइनान्सको निक्षेप अघिल्लो वर्षको करिब ३ अर्ब ६ करोड रुपैयाँबाट घटेर २ अर्ब २६ करोड रुपैयाँमा आएको छ। त्यस्तै कर्जा प्रवाह पनि २ अर्ब ६५ करोडबाट घटेर २ अर्ब ११ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यसले कम्पनीको व्यवसाय विस्तारभन्दा अहिलेको प्राथमिकता जोखिम नियन्त्रण र विद्यमान कर्जा व्यवस्थापनतर्फ सर्नुपर्ने अवस्था देखाउँछ। अर्थात्, नयाँ कर्जा विस्तार गरेर व्यवसाय बढाउनेभन्दा पहिले पुरानो कर्जाको गुणस्तर सुधार गर्नुपर्ने दबाब कम्पनीमाथि छ।
जानकी फाइनान्सको खराब कर्जाको इतिहास हेर्दा समस्या क्रमशः गहिरिँदै गएको देखिन्छ। कम्पनीको एनपीएल आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ३७.१३ प्रतिशत पुगेको थियो। त्यसपछि ४० प्रतिशतभन्दा माथि पुग्यो। पछिल्लो चरणमा ४८.६१ प्रतिशत र अहिले ६१.५५ प्रतिशत पुगेको छ। यसले खराब कर्जा व्यवस्थापनमा अपेक्षित सुधार आउन नसकेको देखाउँछ। विशेषगरी एनपीएल ५० प्रतिशत नाघेर ६१ प्रतिशतसम्म पुग्नुले समस्या सामान्य सुधारात्मक कदमबाट मात्रै समाधान हुने अवस्थामा छ कि छैन भन्ने प्रश्नसमेत उठाउँछ।
राष्ट्र बैंकको निगरानीमा पनि सुधार किन भएन ?
जानकी फाइनान्समाथि नेपाल राष्ट्र बैंकले शीघ्र सुधारात्मक कारबाही अघि बढाएको विवरणसमेत सार्वजनिक भएको छ। यसले नियामकले कम्पनीको पुँजी तथा जोखिमसम्बन्धी अवस्था गम्भीर रूपमा हेरिरहेको देखाउँछ। तर त्यसपछि पनि खराब कर्जा घट्नुको सट्टा बढेर ६१.५५ प्रतिशत पुग्नुले अब सुधारात्मक कारबाही कति प्रभावकारी भयो? भन्ने प्रश्न उठेको छ। यही कारणले जानकी फाइनान्सको अहिलेको मुख्य चुनौती केवल खराब कर्जा घटाउनु मात्र होइन, खराब कर्जा सिर्जना हुनुको कारण पहिचान गरी कर्जा असुलीको प्रभावकारी रणनीति बनाउनु पनि हो।
