बैंकिङ खबर / नेपालमा क्यूआर कोडमार्फत हुने डिजिटल भुक्तानीको कारोबार संख्या बढिरहेका बेला कारोबार रकममा भने गिरावट आएको छ। पछिल्लो तथ्यांकअनुसार एक महिनाको अवधिमा क्यूआरमार्फत हुने कारोबार रकम २५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीले घटेको हो ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको भुक्तानी प्रणालीसम्बन्धी पछिल्लो तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को साउनमा क्यूआर कोडमार्फत १ खर्ब ८९ अर्ब ९० करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो। भदौमा यस्तो कारोबार रकम घटेर १ खर्ब ६४ अर्ब ४२ करोड ९० लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ ।
यसअनुसार साउनको तुलनामा भदौमा क्यूआरमार्फत भएको कारोबार रकम २५ अर्ब ४७ करोड ७० लाख रुपैयाँले घटेको छ । प्रतिशतका आधारमा हेर्दा कारोबार रकममा करिब १३.४ प्रतिशतको कमी आएको देखिन्छ ।
तर कारोबार संख्याको अवस्था भने फरक छ। साउनमा क्यूआरमार्फत ६ करोड ९५ लाख ८९ हजार ९७७ वटा कारोबार भएकोमा भदौमा यस्तो कारोबार संख्या बढेर ७ करोड २४ लाख ३८ हजार ३०२ पुगेको छ । अर्थात् एक महिनामै क्यूआर कारोबार संख्या २८ लाख ४८ हजार ३२५ ले बढेको हो ।
यसले क्यूआर भुक्तानीको प्रयोग हुने कारोबारको आवृत्ति बढे पनि प्रतिकारोबार हुने रकममा कमी आएको देखाउँछ। पछिल्लो समय पसल, रेस्टुरेन्ट, सार्वजनिक सेवा, खुद्रा व्यापारलगायतका क्षेत्रमा क्यूआर भुक्तानीको प्रयोग विस्तार हुँदै गएसँगै साना रकमका दैनिक भुक्तानीमा यसको प्रयोग बढिरहेको छ ।
क्यूआर भुक्तानीमा कारोबार संख्या बढ्नुले डिजिटल भुक्तानीप्रतिको प्रयोगकर्ताको निर्भरता विस्तार भइरहेको संकेत गर्छ। तर कारोबार रकममा आएको गिरावटले भने ठूलो रकमका कारोबारको तुलनामा साना मूल्यका कारोबारको हिस्सा बढेको हुनसक्ने देखाउँछ। यद्यपि, कारोबार रकम घट्नुको प्रत्यक्ष कारणबारे राष्ट्र बैंकको उक्त तथ्यांकले छुट्टै निष्कर्ष दिएको छैन ।
नेपालमा मोबाइल बैंकिङ, वालेट तथा क्यूआरलगायतका विद्युतीय भुक्तानीका माध्यमको प्रयोग पछिल्ला वर्षमा निरन्तर विस्तार हुँदै आएको छ। विशेषगरी मर्चेन्ट तथा साना व्यवसायमा क्यूआर कोड राखेर ग्राहकबाट डिजिटल भुक्तानी लिन सहज भएपछि नगदरहित कारोबारको अभ्यास बढ्दै गएको छ ।
साउनदेखि भदौसम्मको तथ्यांकले पनि डिजिटल भुक्तानीको विस्तार एउटै दिशामा मात्र नभई कारोबारको प्रकृतिअनुसार फरक देखिन सक्ने संकेत गरेको छ। कारोबारको संख्या बढ्दै जाँदा कुल कारोबार रकम घट्नुले प्रतिकारोबार औसत रकममा आएको परिवर्तनलाई समेत देखाउँछ ।
यसकारण क्यूआर कारोबारको मूल्यांकन गर्दा रकम मात्र नभई कारोबार संख्या, प्रतिकारोबार औसत रकम र डिजिटल भुक्तानीको पहुँचलाई समेत हेर्नुपर्ने देखिन्छ। आगामी महिनाको तथ्यांकले यो प्रवृत्ति निरन्तर रहन्छ वा फेरि कारोबार रकम बढ्छ भन्ने थप स्पष्ट पार्नेछ ।
