बैंकिङ खबर/ नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा अटो लोन पछिल्ला दुई वर्षमा निरन्तर चासोको विषय बनेको छ। एकातिर बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले व्यक्तिगत तथा व्यवसायिक सवारीसाधन खरिदलाई लक्षित गर्दै आकर्षक कर्जा योजना ल्याइरहेका छन् भने अर्कोतर्फ बजारको माग, ब्याजदर, आयात नीति र उपभोक्ताको क्रयशक्तिले अटो लोनको प्रवृत्तिमा उल्लेखनीय प्रभाव पारेको देखिन्छ। बैंकिङ क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार पछिल्ला दुई वर्षमा अटो कर्जाको संरचना परिवर्तन हुँदै गएको छ, जहाँ ग्राहकको प्राथमिकता र बैंकहरूको जोखिम मूल्याङ्कन दुवैमा नयाँ प्रवृत्ति देखिन थालेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार निजी प्रयोजनका साना चारपांग्रे सवारी, विद्युतीय (EV) सवारीसाधन तथा व्यवसायिक प्रयोजनका केही सवारीमा कर्जाको माग अपेक्षाकृत सक्रिय देखिएको छ। विशेषगरी इन्धन खर्च, सञ्चालन लागत र वातावरणमैत्री विकल्पप्रति बढ्दो आकर्षणका कारण विद्युतीय सवारीसाधनतर्फ ग्राहकको रुचि बढ्दै गएको छ। यसैलाई मध्यनजर गर्दै केही बैंकहरूले हरित वित्त (Green Finance) अवधारणाअनुसार विद्युतीय सवारी खरिदका लागि विशेष कर्जा योजना सार्वजनिक गरेका छन्।यद्यपि, सम्पूर्ण अटो लोन बजार एउटै दिशामा अघि बढेको भने छैन। आर्थिक गतिविधिमा आएको उतारचढाव, ब्याजदरको परिवर्तन, सवारीसाधन आयातसँग सम्बन्धित नीतिगत व्यवस्था तथा उपभोक्ताको खर्च गर्ने क्षमताले केही अवधिमा अटो लोनको वृद्धिदरलाई सुस्त बनाएको देखिएको छ। बजारमा नयाँ सवारीको बिक्री घट्दा बैंकहरूको कर्जा विस्तारमा पनि प्रत्यक्ष प्रभाव परेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।बैंकहरू भने अहिले केवल कर्जा प्रवाह बढाउनेभन्दा पनि कर्जाको गुणस्तरमा बढी केन्द्रित देखिएका छन्। ग्राहकको भुक्तानी क्षमता, आम्दानीको स्थायित्व, कर्जा जोखिम तथा सवारीको पुनर्बिक्री मूल्यलाई ध्यानमा राखेर कर्जा स्वीकृत गर्ने अभ्यास बलियो बन्दै गएको छ। यसले अटो लोन बजारलाई दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अटो व्यवसायीहरूको भनाइमा बजार क्रमशः सुधारको संकेत देखिन थालेको छ। विद्युतीय सवारीको लोकप्रियता, नयाँ मोडलको आगमन र वित्तीय संस्थाबाट उपलब्ध हुने सहज कर्जा सुविधाले आगामी महिनाहरूमा अटो बजारलाई थप चलायमान बनाउन सक्ने विश्वास गरिएको छ। तर, उपभोक्ताको विश्वास र आर्थिक स्थिरता कायम रहनु यसका लागि महत्वपूर्ण शर्त हुने उनीहरूको भनाइ छ।बैंकिङ क्षेत्रका विज्ञहरूका अनुसार अटो लोनको भविष्य केवल कर्जाको ब्याजदरले मात्र निर्धारण गर्दैन। सरकारको कर नीति, आयात व्यवस्था, विद्युतीय सवारी प्रवर्द्धन, बैंकहरूको जोखिम व्यवस्थापन र समग्र आर्थिक वातावरणले पनि यसको दिशालाई प्रभाव पार्नेछ। त्यसैले आगामी दिनमा अटो लोनको बजार कुन गतिमा अघि बढ्छ भन्ने कुरा नीतिगत स्थिरता र बजारको वास्तविक मागमा निर्भर रहने विश्लेषण गरिएको छ।
