बैंकिङ खबर/ सन्सारमा केही यस्ता देशहरु छन् । जहाँ बैंकका शाखाका संख्या अत्यन्तै कम छन् । बैंकहरु केवल नाम मात्रैका छन् । कतिपयले त बैंक नै देख्न नपाई बैंकलाई विश्वास गरेका हुन्छन् । डिजिटल कारोबार मात्रै होइन सबै कुरा डिजिटलबाटै हुन्छ । खाता खोल्नु, संचालन गर्नु, कारोबार गर्नु, कर्जा लिनु, डिपोजीट गर्नु सबै कुरा डिजिटलबाटै हुने गरेको छ । यी देशहरुलाई क्यासलेस देशहरु पनि भन्ने गरिन्छ । क्यासलेस अर्थात नगद रहित कारोबार कैयौं देशमा सम्भव भएको छ । विशेष गरी विकसित देशहरुमा पूर्णतया क्यासलेस कारोबार लागु भइसकेको छ ।
सन्सारमा सबैभन्दा बढी क्यासलेस कारोबार हुने प्रमुख पाँच देशहरु यहाँ उल्लेख गरिएको छ ।
स्वीडन : स्वीडेनमा ९३ प्रतिशत भन्दा बढी क्यासलेस कारोबार हुने गर्दछ । त्यहाँका नागरिकले पैसा बोक्न छाडिसकेकमका छन् । स्वीडेनको डिजिटल बैंकिङ प्रणाली धेरै उन्नत छ। स्वीडन विश्वको सबैभन्दा डिजिटलाइज्ड देशहरू मध्ये एक हो, जहाँ लगभग सबै बैंकिङ कारोबार र लेनदेन डिजिटल माध्यमबाट गरिन्छ। स्वीडेनमा मोबाइल पेमेंट प्रणाली धेरै लोकप्रिय छ, जहाँ ग्राहकहरूले आफ्नो मोबाइल फोनबाट पेमेंट गर्ने गर्टछन् । यसैगरी इन्टरनेट बैंकिङ पनि लोकप्रिय मानिन्छ । स्वीडनेको बैंकहरूले उन्नत इन्टरनेट बैंकिङ सुविधा प्रदान गर्छन्, जसले ग्राहकहरूलाई कहीं पनि, कुनै पनि समयमा बैंकिङ कारोबारका लागि र लेनदेनका लागि अनुमति दिन्छन् । यसका साथै डिजिटल आइडी मार्फत यहाँ सबै बैंकवित्तका कामहरु हुने गर्दछन् । स्वीडेनमा डिजिटल आइडी प्रणाली छ, जसले ग्राहकहरूलाई सुरक्षित रूपमा बैंकिङ लानदेन गर्न अनुमति दिन्छ। क्यासलेस समाजको निर्माण भइसकेको छ । स्वीडेन लगभग सन्सारकै क्यासलेस समाज हो, जहाँ नगदको उपयोग अत्यन्तै कममात्रामा हुने गर्दछ । स्वीडेनमा फिनटेक फिनटेक कम्पनीहरू धेरै सक्रिय छन्, उनीहरुले नयाँनयाँ डिजिटल बैंकिङ समाधानहरू उपलव्ध गराउँदै आएका छन् ।
नर्वे : नर्वेमा पनि नगद रहित कारोबार करिव ९० प्रतिशतकै हाराहारीमा छ । र्वे डिजिटल बैँकिङको उत्कृष्ठ देशका रुपमा रहेको छ । बैँकिङ क्षेत्रमा नर्वेबाट सिक्नुपर्ने मुख्य कुरा डिजिटल बैँकिङमा कसरी व्यबस्थीत बनेको छ भन्ने कुरा नै हो । त्यसो त नर्वे वित्तीय साक्षरतामा पनि अग्रपंत्तिमै रहँदै आएको छ । विश्वमा धेरै वित्तीय साक्षरता भएको देशका रुपमा स्वीडेन, डेनमार्कसँगै नर्वे पनि पर्दछ । नर्वेका कमर्सियल बैँकहरुलाई विजनेस बैँकको रुपमा पनि लिइन्छ जसले बैँकको रुपमा काम गर्नुका साथै वित्तीय मध्यस्थकर्ताको भूमिका समेत निभाउने गर्दछन् । कमर्सियल भन्नेवित्तिकै यी बैँकहरुले ठूला व्यवसायहरु र कर्पोरेसनहरुलाई केन्द्रमा राखेर काम गर्ने गर्दछन् भन्ने बुझिन्छ । नर्वेजियन बैँकहरुको हकमा भन्ने हो भने, कुनै बैँकहरुले भौतिक रुपमा शाखा नै खोलेर सेवा नदिई पूर्णतयाः अनलाइनबाट नै सेवा प्रवाह गर्ने गरेका छन् । यस्तो अवस्थामा उपभोक्ताले घरमै बसीबसी खाता खोल्न, बिल तिर्न र पैसा ट्रान्सफर गर्न सक्छन् । बैंक सम्बन्धि सबै कामहरु डिजिटलबाटै हुने गरेका छन् ।
डेनमार्क : डेनमार्कमा नगद रहित कारोबारको दर ८५ प्रतिशत भन्दा बढी छ। डेनमार्कको डिजिटल बैंकिङ प्रणाली धेरै उन्नत छ। डेनमार्क विश्वको सबैभन्दा डिजिटलाइज्ड देशहरू मध्ये एक हो, जहाँ लगभग सबै बैंकिङ लेनदेन देन डिजिटल माध्यमबाट गरिन्छ। डेनमार्कमा मोबाइल पेमेंट प्रणाली धेरै लोकप्रिय छ, जहाँ ग्राहकहरूले आफ्नो मोबाइल फोनबाट पेमेंट गर्न सक्छन् त्यसैगरी
इन्टरनेट बैंकिङ, डिजिटल आइडीमा माध्यमबाट नै यहाँको बैंकवित्तमा कारोबार हुने गर्दछ । डेनमार्कमा डिजिटल आइडी प्रणाली छ, जसले ग्राहकहरूलाई सुरक्षित रूपमा बैंकिङ कारोबार गर्न अनुमति दिन्छ। डेनमार्क लगभग क्यासलेस समाजको रुपमा अघि बढेको छ । अहिलेको अबस्थामा यहाँ कुनै पनि कामका लागि मानिस बैंक पुग्नु पर्दैन ।
फिनलैंड : फिनलैंडमा नगद रहित कारोबार करिव ८० प्रतिशत माथिको हाराहारीमा रहेको छ । फिनलैंडको बैंकिङ अबस्था धेरै उन्नत छ। फिनलैंड विश्वको सबैभन्दा डिजिटलाइज्ड देशहरू मध्ये एक हो, जहाँ लगभग सबै बैंकिङ लेनदेन डिजिटल माध्यमबाट गरिन्छ। फिनलैंडको बैंकहरूले उन्नत डिजिटल बैंकिङ सुविधा प्रदान गर्छन्, जसले ग्राहकहरूलाई कहीं पनि, कुनै पनि समयमा बैंकिङ लेनदेन गर्न अनुमति दिन्छ। फिनलैंडमा मोबाइल पेमेंट प्रणाली धेरै लोकप्रिय छ, जहाँ ग्राहकहरूले आफ्नो मोबाइल फोनबाट पेमेंट गर्न सक्छन्। फिनलैंडमा फिनटेक कम्पनीहरू धेरै सक्रिय छन् । ओपी फाइनान्सियल ग्रुप ओपी फाइनान्सियल ग्रुप फिनलैंडको सबैभन्दा ठूलो बैंक हो । यसैगरी नोर्डिया र डान्स्के बैंक यहाँमा मुख्य बैंक मानिन्छन् । यी सबै बैंकहरुले सबै कार्यहरु डिजिटलबाटै गर्ने गर्दछन् । फिनलैंड क्यासलेश देशका रुपमा चिनिन्छि । यहाँ कुनै पनि कामका लागि बैंक जानु आबश्यकता पर्दैन ।
सिंगापुर : सिंगापुरमा नगद रहित कारोबारको दर ८० प्रतिशत भन्दा भन्दा बढी छ। सिंगापुरको बैंकिङ प्रणाली विश्वसनीय र कुशलताको प्रतिरूप मानिन्छ। सिंगापुरका तीन प्रमुख बैंकहरू छन् । होल्डिङ्स बैंक, डीवीएस समुह र युनाइटेड ओभरसीज बैंक हुन्। सिंगापुरको बैंकिङ प्रणाली विश्वसनीय र स्थिर मानिन्छ भने सिंगापुरको बैंकिङ प्रणाली कुशल र आधुनिक मानिन्छ । सिंगापुरको मौद्रिक प्राधिकरण एमएएसलाई बैंकिङ क्षेत्रको नियमन र सुपरभिजन गर्ने जिम्मेवारी रहेको छ। सिंगापुरको बैंकिङ प्रणालीले डिजिटल बैंकिङ सेवाहरू प्रदान गर्दछन् । विश्वसनियताका आधारबाट सिंगापुरको बैंकिङ प्रणाली सन्सारकै सबैभन्दा बढी विश्वसनिय मानिन्छन् ।
क्यासलेस कारोबारको विशेषताहरू निम्नलिखित छन् :
डिजिटल पेमेन्ट क्यासलेस कारोबार अर्थात नगदरहीत कारोबारमा डिजिटल पेमेन्ट प्रणालीको मुख्य उपयोग गरिन्छ । जस्तै कि मोबाइल पेमेंट, इन्टरनेट बैंकिंग, र डेबिट क्रेडिट नै यसका आधारहरु हुन् ।
क्यासलेस कारोबारमा नगदको उपयोग गरिंदैन, बरु डिजिटल माध्यमबाट एक आपसमा रकम लेनदेन गरिन्छ । सुविधाजनक क्यासलेस कारोबारले ग्राहकहरूलाई कहीं पनि र कुनै पनि समयमा लेनदेन गर्न सहजीकरण गर्नुका साथै आफू कहीँ कतै नगइ जहाँको त्यहाँबाट कारोबार गर्न सहज हुन्छ ।
क्यासलेस कारोबारले ग्राहकहरूको वित्तीय जानकारीलाई सुरक्षित राख्छ, जसले गर्दा धोखाधडीको खतरा कम हुन्छ। क्यासलेस कारोबारले ग्राहकहरूलाई नगदको उपयोग गर्नु पर्ने खर्च कम गर्छ। क्यासलेस कारोबारले व्यापक रूपमा अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउउँछ । यो विशाल भेगजस्तै फैलिएको छ । क्यासलेस कारोबारले कागजको उपयोग कम गर्छ, जसले गर्दा वातावरणलाई फाइदा पुग्छ।
