बैंकिङ खबर / नेपाल बैंक लिमिटेडको पश्चिम नवलपरासीस्थित बेलासपुर शाखाबाट नगद झिकेका एक सेवाग्राहीले प्राप्त रकममध्ये दुईवटा हजार रुपैयाँका नोट नक्कली भएको दाबी गर्दै प्रहरीमा उजुरी दिएका छन् । घटनापछि बैंकबाट भुक्तानी भएको भनिएका नोटको वास्तविकता र स्रोतबारे प्रश्न उठेको छ ।
प्राप्त विवरणअनुसार, पाल्हीनन्दन गाउँपालिका–३, बेलासपुरस्थित नेपाल बैंकको शाखाबाट सेवाग्राहीले चेकमार्फत १२ हजार रुपैयाँ नगद झिकेका थिए। उनले प्राप्त रकममध्ये एक हजार रुपैयाँ दरका दुईवटा नोट नक्कली भएको दाबी गरेका हुन् । उक्त विषयमा बैंकमा जानकारी गराउन पुगेपछि विवाद भएको र त्यसपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा उजुरी दिएको बताइएको छ ।
सेवाग्राहीको दाबी र बैंकको प्रतिक्रिया फरक
सेवाग्राहीले बैंकबाट प्राप्त रकममा शंकास्पद नोट भेटिएको दाबी गरे पनि बैंकले उक्त नोट आफ्नै शाखाबाट भुक्तानी भएको पुष्टि गर्ने आधार नरहेको जनाएको छ। नेपाल बैंकको बेलासपुर शाखाका सहायक शाखा प्रबन्धक एवं सूचना अधिकारी जीवन सिंह रायका अनुसार, सेवाग्राहीले शुक्रबार रकम बुझ्दा सोही दिन नोटबारे गुनासो गरेका थिएनन्। सोमबार मात्रै उक्त विषय उठाइएको उनको भनाइ छ। यद्यपि, सेवाग्राहीको दाबी र बैंकको प्रतिक्रियामध्ये कुन पक्षको भनाइ प्रमाणित हुन्छ भन्ने विषय उपलब्ध विवरणका आधारमा मात्रै निष्कर्षमा पुर्याउन सकिँदैन। नोटको वास्तविकता परीक्षण र कारोबारसँग सम्बन्धित प्रमाणको जाँचपछि मात्रै घटनाबारे स्पष्ट हुन सक्छ।
नोटको परीक्षणपछि मात्रै वास्तविकता खुल्ने
यस घटनामा मुख्य प्रश्न दाबी गरिएका नोट वास्तवमै नक्कली हुन् कि होइनन् र ती नोट बैंकबाटै भुक्तानी भएका हुन् कि अन्य माध्यमबाट सेवाग्राहीको हातमा पुगेका हुन् भन्ने हो। यसको निरूपणका लागि नोटको प्राविधिक परीक्षण, नगद भुक्तानीसम्बन्धी अभिलेख र उपलब्ध अन्य प्रमाण महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। प्रहरीमा उजुरी परेको तथ्य आफैँमा आरोप पुष्टि भएको प्रमाण होइन। त्यसैले आधिकारिक परीक्षण र सम्बन्धित निकायको अनुसन्धानबाट निष्कर्ष नआएसम्म बैंकबाट नक्कली नोट भुक्तानी भएको वा सेवाग्राहीको दाबी गलत भएको ठहर गर्नु उचित हुँदैन।
शंकास्पद नोट भेटिए के गर्ने ?
कुनै नोट जाली भएको शंका लागेमा नजिकको नेपाल राष्ट्र बैंक कार्यालय वा प्रहरी कार्यालयमा जानकारी गराउन सकिन्छ। नोटको पानी छाप, सुरक्षण धागो, छपाइ तथा अन्य सुरक्षा विशेषता जाँचेर प्रारम्भिक रूपमा शंका गर्न सकिए पनि अन्तिम यकिनका लागि आधिकारिक परीक्षण आवश्यक हुन्छ। बैंकबाट नगद प्राप्त गर्दा नोट तत्काल जाँच गर्ने, शंका लागेमा सम्बन्धित बैंकलाई सोही समयमा जानकारी दिने र कारोबारको रसिद सुरक्षित राख्ने अभ्यास उपयोगी हुन्छ।
बेलासपुरको घटनामा पनि नोटको वास्तविकता, त्यसको स्रोत र सम्बन्धित पक्षका भनाइबारे थप पुष्टि आवश्यक छ। आधिकारिक परीक्षण तथा अनुसन्धानको निष्कर्षपछि मात्रै घटनाको वास्तविकता स्पष्ट हुनेछ।
