Tuesday , January 24 2017

अन्तर्राष्ट्रिय बैंकिङ

भारतमा नोट प्रतिबन्धको असर : बन्द हुँदै गुजरातका उद्योगहरु  

फ्याक्ट्रीबाट साईरनको आवाज सुन्नेवित्तिकै मजदूरहरुबीच बाहिरको ठेलामा जस्तै ‘सस्तो खाना’को लागि होडबाजी चलिरहेको थियो । तीमध्ये धेरै चाहिँ कपडा फ्याक्ट्रमा सिलाईबुनाई र अलि कडा काम गर्ने मजदुरहरु थिए । लगभग सबैको घर बिहार वा उत्तर प्रदेश हो ।

गुजराजको सूरत शहरबाहिर पान्डेसरा क्षेत्र छ । उदेक लाग्दो कुरा त के भने, त्यहाँको ठेलामा पनि लिट्टी र आलूको पराठाबाहेक अरु खाने कुरा छैन । उत्तर प्रदेश र बिहारका मजदुरहरुको संख्या त्यहाँ सबैभन्दा बढी छ र करिब सबै वर्षौदेखि सूरत शहरमा बस्दै आएका छन् । तर नोटबन्दीको घोषणापछि नजिकै रहेको गणेशनगरमा बस्दै आएका मजदूरहरु भने अब घर फर्कने विचारमा छन् ।

बिहार घर भएकी ८० वर्षीया कृष्णमणि देवी २१ वर्षदेखि सूरत शहरमा छिन् । उनले भनिन्, ‘फ्याक्ट्री मालिक पहिलो पटक तलब चेकबाट दिइरहेका छन् । हरेक परिवारमा एकजनाको एक बैंक खाता छ । अब हामी लाइनमा बस्न जाने की काममा जाने ?, तपाई नै भनिदिनुस्, यस्तो हैरानी सहेर बस्नुभन्दा त घर गएर खेती सुरु गरी बस्नु राम्रो ठानेकी छु ।’

सूरत शहर भारतमा ठूलो टेक्सटाइल बजारको रुपमा गनिने गरेको छ । भारतको टेक्सटाइल उद्योगमध्ये ७ लाख पावरलूम सूरत शहरमै उपलब्ध छ । जसमा बिहान करीब ३.५ करोड मिटर कपडा बुनिन्छ । जिल्लाको टक्सटाइल इन्डस्ट्रीमा आठ लाखभन्दा बढी मानिसहरु काम गर्छन तर नोटबन्दीपछि कारोबारमा गहिरो असर परेको छ ।

सूरतको पान्डेसरा वीवर्स फेडरेशनका अध्यक्ष आशीष गुजरातीको विचारमा यस्तो संकटबाट मुक्ति पाउन अझै एकदुई महिना लाग्न सक्छ । उनले भने, ‘यो सिजनमा पुरै भारतमा ५० लाख विवाह थियो । नोटबन्दीका कारण तीमध्ये ९० प्रतिशत विवाहको खर्च कम गर्नुपरेको छ । विवाहमा टेक्सटाइलको धेरै ठूलो भूमिका हुन्छ ।’ उनले थपे, ‘नोटबन्दीले हाम्रो उद्योगमा ठूलो असर पारिदियो । किनकी करीब सबै अडर क्यान्सिल भयो । हाम्रो सामान प्राय गाउँमा बिक्छ र जब गाउँमा क्यासलेस काम सुरु भयो त्यसपछि हाम्रो काराबार लगभग समस्याग्रस्त बनेको छ ।

३० वर्षदेखि सूरतमा बातुर बुन्ने काम गर्दै आएका छेदालाल यस कुरामा सन्तुष्ट छन् कि उनको परिवार अहिले पनि उत्तर प्रदेशको फत्तेपुर जिल्लामै बसिरहेको छ । उनले भने, ‘फ्याक्ट्रिहरुमा काम आधा भईसकेको छ । तीन दिन काम हुन्छ, चार दिन बन्द भईरहेको छ । अब मलाई काम त यो भन्दा अर्को आउँदैन । त्यसैले चार दिन म बेरोजगार बसिरहेको छु ।’तर छेदालालका छिमेकी नालन्दा, बिहारका राम कुमारले भने नोटबन्दीको घोषणाको एक हप्तापछि सुरु भएको संकटकै बेला आफ्ना परिवारलाई घर पठाइदिए । नालन्दाले भने, ‘जति बढी परिवार यहाँ रहन्छ उति नै संकट बढ्छ ।’

भारतमा पलिएस्टरको काम पनि सबैभन्दा बढी सूरत शहरमै हुन्छ । सो शहरमा साडी बनाउने ठूल्ठूला कम्पनीहरु रहेका छन् । पुनी तयाल त्यस्तै एक कम्पनी, लक्ष्मीपति साडीजका जनरल म्यानेजर हुन र उनी भन्छन्, ‘हाम्रो कम्पनी पनि नोटबन्दीको चपेटामा छ ।’ उनले थपे, ‘सुरुमा त केही दिन फ्याक्ट्रीको काम रोक्नुपरेको थियो । जसका कारण कामदारलाई त असर पर्यो नै, कारोबारमा पनि निकै असर पर्यो ।’

सूरतको टेक्सटाइल इन्डस्ट्रीबाट भारतले वर्षेनि १०० करोडभन्दा बढीको कपडा निर्यात गर्ने गर्दछ । तर जानकारहरुका अनुसार नोटबन्दीपछि कम्तिमा ४० प्रतिशत फ्याक्ट्रिहरु प्रभावित भएका छन् । बीबीसी हिन्दीबाट

भारत सरकारको नयाँ निर्णय : पाँच हजारभन्दा बढी रकम बैंकमा जम्मा गर्न नपाइने

नोटबन्दीको सम्बन्धमा भारतको वित्त मन्त्रालयले एक सूचना जारी गरेको छ । जसअनुसार, अब पाँच हजारभन्दा बढी रकम एउटा बैंक खातामा एकपटक मात्रै जम्मा गर्न सकिने भएको छ । यो आदेश ३० डिसेम्बरसम्मको लागि हो । यसअघि, सरकारी आदेशमा बैंकमा पैसा जम्मा गर्न कुनै सीमा तोकिएको थिएन । कुनै खातावालले आफ्नो बैध आम्दानी बिना कुनै रोकावट बैंकमा जम्मा गर्न सक्थ्यो । बैंकबाट पैसा झिक्नको लागि मात्रै सीमा तोकिएको थियो । तर, पैसा जम्मा गराउनकै लागि सीमा तोकिएको यो पहिलो पटक हो । 

१७ डिसेम्बरमा जारी गरिएको यो सूचनामा प्रधानमन्त्री गरीब कल्यान योजनाअन्तर्गत घोषित गरिएका कालोधनमाथि भने यो सीमा लागू नहुने स्पष्ट पारिएको छ । (बीबीसी हिन्दी)

भारतमा राजनीतिक दलको ‘चन्दा आतंक’, चन्दामा ‘सीमा’ तोक्न निर्वाचन आयोगको आग्रह

भारतमा अब दुई हजार भन्दा बढीको अज्ञात चन्दामा रोक लगाउन त्यहाँको निर्वाचन आयोगले सरकारसँग आग्रह गरेको छ । त्यसका लागि सरकारले त्यहाँको कानुन संशोधन गर्नुपर्ने हुन्छ । चुनावका बेला ब्ल्याक मनिको चलखेल रोक्नका लागि दुई हजार भन्दा बढीको अज्ञात चन्दा प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने आयोगले तर्क गरेको हो । यसअघि निर्वाचनमा हुन सक्ने कालोधन चलखेललाई ध्यानमा राखेर नरेन्द्र मोदी सरकारले भारु ५ सय र हजार दरका नोटमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।

अहिलेसम्म भारतमा राजनीतिक दललाई अज्ञात चन्दा लिनका लागि कानूनी रोकतोक छैन । तर जनप्रतिनिधित्व कानुन १९५१ को धारा २९ अज्ञात चन्दाका लागि आंशिक प्रतिबन्धको व्यवस्था उल्लेख गरिएको छ । तर, यस्तो घोषणा केबल २० हजार रुपैयाँ भन्दा बढी चन्दाका लागि मात्रै अनिवार्य छ ।

निर्वाचन आयोगले सरकारलाई पठाएको प्रस्तावित चुनाव सुधार योजनामा २ हजार र सो भन्दा बढी अज्ञात योगदानमा प्रतिबन्ध लगाउन आग्रह गरिएको छ । सरकारले राजनीतिक पार्टीले आफ्नो खातामा पुरानो ५ सय र १ हजार दरका नोट जम्मा गर्दा आयकरमा छुट हुने घोषणा गरेको थियो ।

राजस्व सचिव हसमुख अधियाले सरकारले राजनीतिक दलका लागि उपलब्ध गराएको छुटमा परिवर्तन नगरेको र दलहरुले आफ्नो खातामा पुरानो ५ सय र १ हजार रुपैयाँका नोट जम्मा गर्नका लागि स्वतन्त्र रहेको बताएका छन् । तर राजनीतिक दलहरुले २० हजार भन्दा बढि व्यक्तिगत चन्दा भने लिन पाउने छैनन् र चन्दा दिने व्यक्तिको पहिचान खुल्ने सबै कागजात सार्वजनिक गर्नुपर्ने छ ।

आयोगले गरेको प्रस्तावमा लोकसभा या विधानसभाको निर्वाचन लडेका र जित सिट हात पारेका दलहरुलाई मात्रै यसप्रकारको छुट दिनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ । सबै राजनीतिक दललाई यसप्रकारको छुट उपलब्ध गराएमा राजनीतिक दल केवल आयकर छुटको फाइदा लिनका लागि मात्रै हुने समेत आयोगको भनाई छ । राजनीतिक दललाई आयकरमा छुट दिने विषयको भने भारतमा नै चर्को आलोचना भएको छ ।

संसार हल्लाउने १० अर्वपतिहरु (हेर्नुस् जिवनी सहित)

आज हामी यस्तो युगमा छौँ, जहाँ मानिसहरुको सफलताको मापन उनीहरुसँग भएको पैसा अर्थात सम्पत्तिको आधारमा गर्ने गरिन्छ । तर, वास्तवमा सफलता भनेको वर्षौँको मिहिनेत र तपस्याको प्रतिफल हो । यस्तै मिहिनेत र तपस्याका कारण आज संसारकै धनी भने चिनिने १० व्यक्तिहरुको बारेमा बैंकिङ खबर डट कमका लागि सहकर्मी रुपा कोइरालाले तयार पारेको सामग्री यहाँ प्रस्तुत गरिन्छ । 

१.बिल गेट्स
bill-gates

 

माइक्रोसफ्टका फाउन्डर ६१ वर्षिय बिल गेट्ससँग ७५ विलियन अमेरिकी डलर सम्पत्ति छ । बिल एण्ड मेलिन्डा फाउन्डेसनका समेत फाउन्डर रहेका उनी उद्योग, प्रोग्रामिङ, सामाजिक अभियान लगायत थुप्रै क्षेत्रसँग सम्बन्धित छन् । सन् २००० मा माइक्रोसफ्टका सीईओ समेत भएर काम गरेका गेट्ले २००८ मा अध्यक्षको रुपमा काम गरे । हाल भने उनले आफ्नो सम्पूर्ण समय बिल एन्ड मेलिन्डा फाउन्डेसनलाई दिने गरेका छन् । साथमा उनी माइक्रोसफ्टका वर्तमान सीईओ सत्य नडेल्लाका प्राविधिक सल्लाहकारको रुपमा काम गर्दै आएको छन् । २८ अक्टोबर १९५५ मा जन्मिएका उनी हार्डभर्ड युनिभर्सिटीबाट निकालिएका थिए । सन् १९९४ मा मेलिन्डा गेट्ससँग विवाह गरेका गेट्सका तीन सन्तान छन् । 

२.अमेन्सीया ओर्टेगा 
Amancio Ortega during CSI Montecarlo 2012 on June 28, 2012.

 

विश्वव्यापी ब्राण्ड जाराका लागि प्रख्यात फेसन ग्रुप इन्डिटेक्सका अध्यक्ष तथा फाउन्डर अमेन्सीया ओर्टेगा ६७ विलियन अमेरिकी डलर बराबरको सम्पत्तिका मालिक हुन् । उनी ८० वर्षिय स्पेनीस नागरिक तथा विजनेसम्यान हुन् । २८ मार्च १९३६ मा जन्मिएका ओर्टेगाले सन् १९६६ मा रोसालिया मेरासँग विवाह गरेका थिए । सन् १९८६ मा उनीहरुको सम्बन्ध टुट्यो । २००१ मा उनले फ्लो पेरेजसँग विवाह गरे । ओर्टेगाका तीन सन्तान छन् । उनका पिता रेलवेमा काम गर्थे । सानै उमेरमा उनले सर्ट बनाउने ठाउँमा काम गरे र त्यहाँबाट काम सिके । १४ वर्षको उमेरमा नै उनले पढाई छोडेका थिए ।

३. वारेन एडवार्ड बफेट
warren-buffet

 

संसारकै सबैभन्दा सफल लगानीकर्ता वारेन बफेट पनि एक विजनेसम्यान र सामाजिक अभियान्ता हुन् । उनी ६०.८ विलियन अमेरिकी बराबरको सम्पत्तिका मालिक हुन् । ८६ वर्षिय उनी अमेरीकाको मल्टिनेशनल कम्पनी बर्कशायर हाथवेका सीईओ तथा सबैभन्दा ठूलो सेयरधनी हुन् । उनी ओमाहाका तान्त्रिक, ओमाहाका सन्त लगायत उपनामले समेत चिनिन्छन् । उनीसँग भएको सम्पत्तिको भन्दा पनि उनको लगानीसम्बन्धि कौशलता बढी चर्चा हुने गरेको छ । उनका पिता सेयर ब्रोकर थिए । ३० अगस्ट १९३० मा जन्मिएका बफेटले युनिभर्सिटी अफ नेब्रास्का लिङकनबाट आट्र्स र साइन्समा ब्याचलर गरेका छन् भने कोलम्बिया युनिभर्सिटीबाट साइन्समा मास्टर्स गरेका छन् । सन् १९५२ मा बफेटले सुजेन बफेटसँग विवाह गरेका थिए । सन् २००४ मा उनको मृत्यु भएपछि उनले सन् २००६ मा एस्ट्रिड मेन्स्कसँग विवाह गरे । वारेन बफेटका तीन सन्तान छन् ।  

४. कार्लोस स्लिम हेलु
CARLOS SLIM

 

कार्लोस स्लिम हेलु मेक्सीकन विजनेसम्यान, लगानीकर्ता र सामाजिक अभियान्ता हुन् । फोब्र्सको तथ्यांकअनुसार उनीसँग ५० विलियन अमेरिकी डलर बराबरको सम्पत्ति छ । ७६ वर्षका स्लिमले मेक्सिकोका थुप्रै कम्पनीमा लगानी गरेका छन् । उनी मेक्सिकोका वारेन बफेट नामले समेत चिनिन्छन् । सन् २०१० देखि २०१३ सम्म उनी संसारकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति थिए । २८ जनवरी १९४० मा जन्मिएका उनले नेशनल अटोनोमस युनिभर्सिटी अफ मेक्सिकोबाट आट्र्समा ब्याचलर गरेका छन् । सन् १९६७ मा सौम्या डोमिट जिमायलसँग विवाह गरेका स्लिमका छ सन्तान छन् । सन् १९९९ मा उनी पत्नीको मृत्यु भएको थियो । 

५. जेफ बेजोस
jeff-bezos

 

संसारकै सबैभन्दा ठूलो अनलाइन सपिङ कम्पनी अमेजनका संस्थापक अध्यक्ष र सबैभन्दा ठूलो सेयरधनी हुन् । उनी अमेकीकाका प्राविधिक उद्योगी तथा लगानीकर्ता हुन् । उनी ४५.२ विलियन अमेरिकी डलर बराबरको सम्पत्तिका मालिक हुन् । उनको विजनेस रुची एरोस्पेस र पत्रपत्रिकातिर पनि छ । उनी एरोस्पेस निर्माण तथा विकास कम्पनी ब्लु वरिजिनका संस्थापक तथा मालिक हुन् । सन् २००० मा स्थापना गरिएको यो कम्पनीले २०१५ को सुरुवातमा अन्तरिक्षमा परीक्षण उडान गरेको थियो । उनले सन् २०१३ मा द वासिङटन पोष्ट पनि खरिद गरेका थिए । १२ जनवरी १९६४ मा जन्मिएका बेजोसले प्रिन्सटन युनिभर्सिटीबाट साइन्स र आर्टर्समा ब्याचलर गरेका छन् । सन् १९९३ मा म्याक्केन्जी बेजोसँग विवाह गरेका उनका चार सन्तान छन् । 

६. मार्क जुकरवर्ग 
mark-zuckerberg

 

मार्क जुकरवर्ग संसारकै सबैभन्दा लोकप्रिय सामाजिक सञ्जाल फेसबुकका सहसंस्थापक तथा सीईओ हुन् । फेब्र्सका अनुसार उनी ४४.६ विलियन अमेरिकरी डलर बराबरको सम्पत्तिका मालिक हुन् । ३२ वषर्य जुकरवर्ग अमेरिकी प्रोग्रामर, इन्टरनेट व्यवसायी तथा सामाजिक अभियान्ता हुन् । हारभर्डमा कलेजको एउटा प्रयोगात्मक कोठाबाट उनले फेसबुक पत्ता लगाएका थिए, जसले छोटो समयमा नै उनलाई विश्वप्रख्यात बनायो । १४ मे १९८४ मा जन्मिएका जुकरवर्ग हार्डभर्ड युनिभर्सिटीबाट निकालिएका थिए । सन् २०१२ मा प्रिस्सिला चानसँग विवाह गरेका जुकरवर्गका एउटी छोरी छिन् । 

७. ल्यारी एलिसन
166546592MK042_The_Israeli_

 

अमेरीकी विजनेसम्यान ल्यारी एलिसन ओर्याकल कर्पोरेसनका सहसंस्थापक हुन् । सेप्टेम्बर २०१४सम्म उनी यस कर्पोरेसनका सीईओ थिए । हाल ओर्याकलमा कार्यकारी अध्यक्ष तथा प्राविधिक अधिकृतको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका एलिसन ४३.६ विलियन अमेरिकरी डलर बराबरको सम्पत्तिका मालिक हुन् । ७२ वर्षिय एलिसनले आफ्नो सम्पत्तिको एक प्रतिशत हिस्सा दान गर्न द गिभिङ प्लेज नामक संस्थासँग सम्झौता गरेका छन् । १७ अगस्ट १९४४ मा जन्मिएका एलिसन युनिभर्सिटी अफ सिकागो र युनिभर्सिटी अफ इलियन्सबाट निकालिएका थिए । उनले चार वटा विवाह गरेकोमा चार वटै विवाह असफल भएपछि हाल उनी एक्लै छन् । पछिल्लो पटक उनले सन् २००३ मा मेलेनी क्राफ्टसँग विवाह गरेका थिए । उनीसँग सन् २०१० मा डिभोर्स भएको थियो । एलिसन दुई सन्तानका पिता हुन् । 

८. मिचेल रुबिन्स ब्लुमबर्ग
michael_bloomberg

माइक नामले परिचित अमेरिकी विजनेसम्यान, राजनेता तथा सामाजिक अभियान्ता मिचेल रुबिन्स ब्लुमबर्ग ४० विलियन अमेरिकी डलर बराबरको सम्पत्तिका मालिक हुन् । उनी फाइनान्सियल डाटा तथा मिडिया कम्पनी ब्लुमबर्ग एलपीका संस्थापक तथा मालिक हुन् । माइकले सन् २००० मा डाइना टेलरसँग विवाह गरे । उनका दुई सन्तान पनि छन् । १४ फेब्रुअरी १९४२ मा जन्मेका उनले जोन हप्किन्स युनिभर्सिटीबाट आट्र्स र साइन्समा ब्याचलर गरेका छन् भने हार्भर्ड विजनेस स्कुलबाट विजनेस एडमिनिस्ट्रेसनमा मास्टर्स गरेका छन् ।  

९. चाल्र्स कोच
charles-coch

 

३९.६ विलियन अमेरिकी डलर बराबरको सम्पत्ति भएका चाल्र्स कोच अमेरिकी मूलका विजनेसम्यान, राजनीतिक दाता तथा सामाजिक अभियान्ता हुन् । उनी कोच इन्डस्ट्रीजका सहसंस्थापक, सञ्चालक समितिका अध्यक्ष तथा कार्यकारी अधिकृत समेत हुन् । चाल्र्स कोचका पिता फ्रेडले सन् १९४० मा ग्यास र तेल प्रशोधन गर्ने कम्पनी खोलेका थिए । सन् १९६७ मा पिताको देहान्तपछि उक्त कम्पनीको सीईओ तथा अध्यक्षको रुपमा उनले जिम्मेवारी सम्हाले र कम्पनीलाई कोच इन्डस्ट्रीजको रुपमा विस्तार गरे । १९७२ मा उनले लिज कोचसँग विवाह गरे । उनका दुई सन्तान पनि छन् । १ नोभेम्भर १९३५ मा जन्मेका उनले म्यासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीबाट आट्र्स र साइन्समा ब्याचलर गरेका छन् भने साइन्समा मास्टर्स समेत गरेका छन् । 

१०. डेभिड ह्यामिल्टन कोच
david-koch

 

डेभिड ह्यामिल्टन कोच चाल्र्स कोचका भाइ हुन् । उनी कोच इन्डस्ट्रीजमा कार्यकारी सहअध्यक्ष छन् । उनीसँग पनि ३९.६ विलियन अमेरिकी डलर बराबरको सम्पत्ति छ । ३ मे, १९४० मा जन्मेका उनी अमेरिकी विजनेसम्यान, सामाजिक अभियान्ता, राजनीतिज्ञका साधै रसायनिक इन्जिनियर समेत हुन् । सन् १९९६ मा जुलिया मारग्यारेट फ्लेसरसँग वैवाहिक बन्धनमा बाँधिएका उनका तीन सन्तान छन् । उनले पनि म्यासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीबाट आट्र्स र साइन्समा ब्याचलर र सोही इन्स्टिच्युटबाट साइन्समा मास्टर्स गरेका छन् । 

अमेरिकामा ब्याजदर बृद्धि

एजेन्सी
donald-trumpअमेरिकामा व्याजदर वृद्धि भएको छ । व्याजदर बृद्धि भएसंगै सुको भाउँ खच्किने अनसमान गरिउको छ । अन्तर्राष्ट्रय रुपमा अर्थतन्त्रलाई प्रभाव पार्ने तीन वस्तु, सुन, अमेरिकी डलर र तेल हो । यतिबेला अमेरिकाको अर्थतन्त्रमा सुधार आएसंगै त्यहाँका बैंकहरुले ब्याजदर बढाएपछि सुनको भाउ भने ओरालो लागेको छ । अमेरिकामा सुन किनेर बसेकाहरु बैंकको ब्याजदर बढेपछि सुन बेचेर त्यतातिर आकर्षित भएपछि सुनको भाउ तल झरेको हो । यसको असर नेपालमा पनि परेको छ । नेपालमा छापावाल सुन मूल्य घटेको छ । अमेरिकी अर्थतन्त्रमा देखिएको बजमुतीसंगै विश्व बजारमा केही समयदेखि स्थिर रहेको सुन मूल्य एकाएक घटेर पाँच वर्षयताकै सबैभन्दा न्यून भएको छ ।


विश्व बजारमा सोमबार सुनको कारोबार प्रतिऔन्स १ हजार ८८ डलरमा कारोबार भयो । यो मूल्य पाँच वर्षयताकै न्यून हो । सन् २०१० मा प्रतिऔन्स १ हजार १ सय डलर थियो । आर्थिक अवस्थामा सुधार आएपछि अमेरिकाको फेडरल बैंकले ब्याजदर बढाएको छ । ब्याजदर बढेपछि लगानीकर्ताहरू सुन बेचेर त्यतातिर तानिएका हुन् । साधारणतया लगानीमा असुरक्षा बढ्दा लगानीकताहरू सुन किनेर सुरक्षित हुने गर्छन् ।एजेन्सीहरूले सुनको मूल्य अझै घट्ने अनुमान गरेका छन् । यो वर्षको अन्तसम्म १ हजार डलरमा झर्न सक्ने डेरिभेटिभ कारोबारी अमेरिकी लगानीकर्ताले इभान लुकासले अनुमान गरेका छन् ।

११३ करोडको सम्पति छाडेर गईन् जयललिता : असली हकदार भएनन् 

jaya-lalita-6भारत तमिलनाडुकी मुख्यमन्त्री रहेकी ६८ वर्षीया जयललिता आफ्ना लाखौँ समर्थक र एआइएडिएमके पार्टीलाई छाडेर स्वर्गीय भइसकेकी छन् । उनको शेखपछि अब त्यहाँका आम र खास मानिसमा जयललिताको सम्पतिको विषयमा खुब चर्चा भईरहेको छ । सबै मानिसमा एउटै कुराको कौतुहुलता छ कि अब जयललिताको सम्पति कसले भोग गर्छ ? यद्यपी कानूनी रुपमा उनको उत्तराधिकारी कोहि छ वा छैन भन्नेबारे भने पुष्टि हुन बाँकी छ । त्यसैले पनि उनको सम्पति कसले पाउँछ भन्ने विषयमा चर्चा चुलिएको हो ।

जयललितासँग कति सम्पति छ ?
सन् २०१६ को विधानसभा निर्वाचनका क्रममा जयललिता चेन्नइका डा. राधाकृष्णन नगर विधानसभा क्षेत्रबाट चुनाव लडेकी थिइन् । विधानसभा निर्वाचनका क्रममा देखाइएको सम्पति विवरणअनुसार जयललिताको कुल सम्पतिको मूल्य ११३ करोड रुपैयाँ थियो ।

jayalalita-5४१ हजार क्यास
विवरण अनुसार जयललितासँग सम्पति विवरण भर्दै गर्दा ४१ हजार रुपैयाँ क्याश थियो । यसबाहेक बैंक खातामा दस करोड ६३ लाख रुपैयाँ जम्मा थियो ।

ऋणपत्र र सेयरमा २७ करोड
जयललिताको सम्पतिमध्ये २७ करोड रुपैयाँभन्दा बढी ऋणपत्र र विभिन्न कम्पनीहरुको सेयर थियो ।

आफ्नै बीमा पनि गराएकी थिइनन्
खास कुरा यो छ कि जयललिताले आफ्नो बीमा गराएकी थिइनन् र न कुनै दोश्रो किसिमको बीमा नै उनले गराएकी थिइन् ।

jayalalita-2४२ लाखका ९ वटा गाडी
चलससम्पतिमा जयललितासँग दुई वटा टोयटा प्राडो एसएयूवी, एउटा कन्टेसा, एक एम्बेसडर, महिन्द्रा बोलेरो र महिन्द्रा जीपसहित जम्मा नौ वटा गाडीहरु थिए, जसको बजार मूल्य करीब ४२ लाख रुपैयाँ रहेको बताइएको छ ।

३ करोडभन्दा बढीको गहना
जयललितासँग केही गरगहना पनि थिए, यससम्बन्धी जानकारी पनि उनले सम्पति विवरणमा उल्लेख गरेकी थिइन् । जसअनुसार जयललितासँग करीब २१ किलो सुन थियो, जुन कर्नाटकको राजस्व विभागले कब्जा गरेको थियो । यसबाहेक जयललितासँग १२५० किलो चाँदीका गहनाहरु थिए, जसको बजार मूल्य ३ करोड १२ लाख ५० हजार रुपैयाँ रहेको बताइएको छ । यसर्थ जयललिताको जम्मा ४१ करोड रुपैयाँभन्दा बढी चल सम्पति छ ।

जयललितासँग २५ वटा बैक खाता
अर्को चाखलाग्दो कुरा यो छ कि जयललिताको कुल २५ वटा बैंक खाताहरु थिए । ती खातामा आयबाट बढी सम्पति जम्मा गरेको सम्बन्धी ममिलामा जयललिताको सात एकाण्ट फ्रिज गरिसकिएको छ । जयललिताको ६ बैंक खातामा एक–एक करोडभन्दा बढी रकम छ भने अन्य दुई खातामा ९९–९९ लाखभन्दा बढी रकम छ ।

अचल सम्पति कति ?
अचल सम्पतिको हिसाब गर्ने हो भने जयललिता पोएस गार्डेनमा बसिरहेकी थिइन् । यो उनको आफ्नै निवास हो जो करिब २४ हजार वर्गफीटमा फैलिएको छ । यसको बिल्टअप एरिया २१ हजार वर्गफीटभन्दा केहि बढी छ । यसको बजार मूल्य लगभग ४४ करोड रुपैयाँ रहेको बताइएको छ ।
सो घर जयललिताले आफ्नी आमासँग सन् १९६७ मा करिब एक लाख ३२ हजार रुपैयाँमा किनेकी थिइन् ।

jaya-lalita-1चार कमर्शियल भवन
आफु बस्ने घरबाहेक जयललिताको अचल सम्पतिमा चार भवनहरु भाडामा लगाइएका छन् । ती भवन सबै मिलाएर १३ करोड रुपैयाँभन्दा बढी अड्कल गरिएको छ ।

कुल सम्पति ११३ करोड
त्यसबाहेक खेतीको नाममा जयललितासँग लगभग १५ एकडको एक प्लट तेलंगानाको हैदराबादमा छ, जसको मूल्य करिब १५ करोड अड्कल गरिएको छ । यो प्लट पनि जयललिताले आफ्नी आमासँग नै १९६८ मा किनेकी थिइन् । जयललिताको नाममा तमिलनाडुको कान्चीपुरम जिल्लामा लगभग चार एकडको प्लट पनि छ, जसको बजार मूल्य ३४ लाखभन्दा बढी छ । जयललिताको जम्मा अचल सम्पति लगभग ७२ करोड रुपैयाँको छ । चल र अचल सम्पति मिलाएर जयललिताको कुल सम्पति ११३ करोडभन्दा बढी हुन्छ ।

जयललिता कृषक थिइन् ?
खास कुरा त अर्को पनि छ कि जयललिताले चुनावी विवरणमा आफ्नो पेशा कृषि भएको उल्लेख गरेकी छन् ।

jayalalita-3जयललितामाथि कति कर्जा ?
त्यसो त जयललितामाथि २.०४ करोड रुपैयाँको कर्जा पनि छ । उनले यो कर्जा इन्डियन बैंकबाट लिएकी थिइन् । जयललिताले बैंकबाट कुल १.३९ करोड रुपैयाँको कर्जा लिएकी थिइन्, जुन कर्जा निर्वाचन लड्ने समयसम्म २.०४ करोड रुपैयाँ भइसकेको थियो । बीबीसी तमिल सेवाका अनुसार जयललिताको कोही उत्तराधिकारी थिए वा थिएनन् भन्ने कुरा अहिलेसम्म थाहा हुन सकेको छैन । त्यसैले पनि  सबैभन्दा ठूला प्रश्न यो छ कि जयललिताको सम्पतिमा अब कसको हक हुन्छ ? कानूनी रुपमा शशिकला र उनको परिवार जयललिताको सम्पतिमा आफ्नो दाबी राख्न सक्दैनन् । 

जयललितामाथि सन् १९९६ मा भाजपाका नेता सुब्रमण्यम स्वामीले अकुत सम्पति कमाएको आरोप लगाउँदै रिट दायर गरेका थिए । १८ वर्षपछि बैंग्लुरुको विशेष अदालतले सन् २०१४ सेप्टेम्बर २७ मा उनलाई दोषी ठहर गर्दैै चार वर्षको जेल सजाय र १०० करोड रुपैयाँ जरिवानाको सजाय सुनाएको थियो । उनीमाथि सन् १९९१–१९९६ मा पहिलो पटक मुख्यमन्त्री पदमा रहेका बेला लगभग ६७ करोड रुपैयाँको सम्पति जम्मा गरेको आरोप समेत लागेको थियो । यद्यपी पछि सन् २०१५ मे ११ मा कर्नाटक हाइकोर्टले उनलाई यसम्बन्धी मुद्दाबाट सफाइ दिएको थियो ।

भारतकी चर्चित नेतृ जय ललिताको निधन, के होला तमिलनाडुको अर्थतन्त्र ? 

lalitaभारतकी एक चर्चित राजनीतिज्ञ एवं तमिलनाडुकी मुख्यमन्त्री जय ललिताको निधन भएपछि त्यहाँको अर्थव्यवस्थालाई लिएर अनेक प्रश्न उब्जिएका छन् । आइतबार राति हृदयघातका कारण गम्भीर अवस्थामा पुगेकी भनिएको उनको सोमबार स्थानीय समय अनुसार राति साढे ११ बजे निधन भएपछि अब तमिलनाडुको भविष्यबारे टिप्पणी सुरु भएको हो । 

जय ललिताले आफ्नो कार्यकालका क्रममा राजनीतिसँगै केन्द्र र राज्यबीचको सम्बन्धमा पनि गहिरो प्रभाव पारेकी छन् । उनको निधनसँगै तमिलनाडुले यस्तो नेतृत्व गुमाएको छ जसले आफ्नो राज्य प्रतिकुल हुने गरी कहिले कोहीसँग सम्झौता गरिनन् । 

उनले जनकल्याणको योजनामात्रै बनाइनन्, तमिलनाडुलाई एउटा समृद्ध राज्यका रुपमा समेत स्थापित गरिन् । खासगरी महिलाहरुमाथि हुने हिंसा वा दुव्र्यवहार रोक्नका लागि उनले प्रहरीको मनमा एक किसिमले ‘भगवानको डर’ पैदा गरिदिएकी थिइन् । जयललिता अन्य मुख्यमन्त्रीहरुजस्तो आम मानिससँग धेरै भेटघाट गर्दिन थिइन् तर उनले तमिलनाडुलाई भारतकै सबैभन्दा विकसित राज्यको रुपमा स्थापित गरिन् । राजनीतिक स्वार्थमा अल्झिएर उनले कहिल्यै आफ्नो राज्यको हितविपरित कोहीसँग पनि सम्झौता गरिनन् । 

यसक्रममा उनको टकराव प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग पनि भएको थियो । उनले प्रधानमन्त्री मोदीलाई पठाएको दुईवटा पत्रको जवाफ नआएपछि उनले कडा भाषाको प्रयोग गरेर मोदीलाई पत्र पठाएकी थिइन् । जय ललिताको आफ्ना समकालीन रहेका लगभग सबै प्रधानमन्त्रीसँग टकराव परेको थियो ।
 
सन् २०१४ मा जय ललितालाई भ्रष्टाचार मुद्दामा दोषी ठहर गरिएको थियो तर पछि उनले सफाइ पाएपछि उनी मुख्यमन्त्रीकै रुपमा फर्किएकी थिइन् ।

‘वस्तु विनिमय’मा फर्कियो भारतीय अर्थतन्त्र : ‘चामलसँग नून साटियो’  

01एन कुँवर – भारतमा ५ सय र १ हजार दरका नोट प्रतिबन्धपछि आम मानिसहरुले निकै हैरानी खेपीरहेका छन् । खासगरी ग्रामिण क्षेत्रका मानिसहरु यसबाट अत्यन्तै प्रभावित बनेका छन् । नोट प्रतिबन्धले विभिन्न राज्यहरु नराम्ररी प्रभावित बनेका बेला सास्ती झेलिरहेका पश्चिम बंगालको बृन्दाबनपुर भन्ने गाउँका मानिसहरुले दुखबाट उम्कन निकै सजिलो तर पुरानो उपाय निकालेका छन् । 

भारतको अर्थव्यवस्थामा ५ सय र १ हजार दरका पुराना नोटको प्रयोग बन्द हुनुभन्दा पहिले ती दरका नोट बजारमा कुल मुद्राको ८६ प्रतिशत थियो । ती नोटहरु बजारबाट बाहिरिएपछि रिजर्व बैंकले २ हजार र ५ सय रुपैयाँका नयाँ नोट जारी गरेको छ । तर बजारमा अहिले आएका नयाँ नोटको संख्या कम छ र आम मानिसहरुसामु नगदको संकट चुलिएको छ । ग्रामिण क्षेत्रमा एटीएम र बैंकहरुको शाखाहरु कम भएका छन् । त्यसैले पनि आम मानिसमा हैरानी बढेको छ । 

तर पश्चिम बंगालको कम्तिमा एउटा गाउँमा मानिसहरुले यस्ता हैरानीको उपाय आफै खोज्न थालेका छन् । उनीहरु ‘समानहरु साटासाट’ गरेर भएपनि आफ्नो जरुरी पूरा गर्न थालेका छन् । बृन्दावनपुरका एक मजदूर महिला भन्छिन– ‘एक किलोग्राम चामलको साटो मलाई आलू, चिनी र नून पाएँ ।’ उनी बच्चाको लागि बिस्कुट पनि चाहन्थिन् तर त्यो भने पाइनन् । 

अलग–अलग घर परिवारको अलग–अलग जरुरी हुन्छ । तर सबैको काम चलिरहेको छ । मजदूरी गर्ने एक अर्की महिला भन्छिन्– ‘एक किलो चामलको साटो मैले सलाई, टूथपेस्ट, चीनी र चियापत्ती पाएँ ।’ त्यहाँकी एक पसले महिला भन्छिन् – ‘जीवनमा नोटको यस्तो संकट पहिलो पटक देख्दैछु । पैसाको साटो किसान हामीलाई दुई किलो चामल दिन्छन् । त्यसको साटो उनीहरु दोकानबाट त्यसबाट आउने सामान लैजान्छन् ।’ 

02त्यहाँ खेतीमा काम गर्ने मजदूरहरुले पैसा पाइरहेका छैनन् । यस्तो अवस्थामा ती मजदूरलार्य किसानहरु कामको ज्यालास्वरुप अन्न दिन्छन् । गाउँका किसान सन्दीप बनर्जी भन्छन्– ‘मैले मजदूरहरुलाई अन्न लिनका लागि मनाएको छु । किनभने मसँग यसबाहेक अरु कुनै विकल्प छैन, बैंकसँग पैसा छैन । गाउँका मानिसहरुमा यसरी जीवन गुजार्नुपर्दा असन्तुष्टि बढेको छ ।’ महिला मजदूर छवि बागदी भन्छिन्– ‘पहिले हामी कामको साटो हरेक दिन पैसा पाउँथ्यौँ, त्यसबाट माछा मासु किन्न सक्थ्यौँ । अहिले आलू र चामलबाटै काम चलाउनुपरेको छ ।’ 

सामानको साटासाटले गाउँलेहरुलाई थोरै राहत भने मिलेको छ, तर ती मानिसहरुलाई गाउँमा चाँडै नगद आइपुगेन भने सास्ती अझै धेरै चुलिने चिन्ता छ । (बीबीसी हिन्दीबाट अनुवादित)

भारतमा नोट प्रतिबन्धको असर चुलिँदै : ३९ लाखबढी बैंकिङ खाता रित्तो 

03भारतभर नोट प्रतिबन्धपछि छत्तीसगढ राज्यमा रहेका गरीबहरुको लागि खुलाइएको प्रधानमन्त्री सार्वजनिक कोषको खाताबारे बहस सुरु भएको छ । जनधन खातासम्बन्धी जाँचपछि ठूलो रकम बाहिर आउने अपेक्षाका साथ सरकार अघि बढेको छ । 

राज्यका गृहमन्त्री रामसेवक पैकरा भन्छन्– ‘सबै जिल्लामा अधिकारीहरुको सार्वजनिक कोषको खाता निगरानी गर्न निर्देशन दिइएको छ । माओवाद प्रभावित क्षेत्रमा खासगरी यस्ता खातामा जाँच गर्न भनिएको छ । हामीलाई लाग्छ कि यस्ता खातामा कालो धन जम्मा गर्ने कोशिस हुन सक्छ ।’ तर अहिलेसम्मको आँकडाअनुसार नोट प्रतिबन्धको तीन हप्तापछि पनि छत्तीसगढमा सार्वजनिक कोषको खाता निष्क्रियप्रायः छ । 

पूरै भारतमा खोलिएको जनधन खातामा २२.८४ प्रतिशत खाताहरु शून्य मौज्दातमा छन् तर छत्तीसगढमा यस्ता शून्य मौज्दातवाला खाता पूरै भारतमा सबैभन्दा बढी छ । प्रधानमन्त्री सार्वजनिक कोष योजनाको वेबसाईटमा उल्लेख गरिएको आँकडा अनुसार ३० नम्बरसम्म छत्तीसगढमा सार्वजनिक कोष खाताको संख्या १ करोड १९ लाख १४ हजार ६२६ छ । तर यीमध्ये ३९ लाख ३२ हजार ८८४ खातामा एक रुपैयाँ पनि छैन । जुन कुल खाताको ३३ प्रतिशत हो । छत्तीसगढमा सबै सार्वजनिक कोषका खातामा जम्मा रकम भने १८४२.८६ भारु छ । यसरी औसतमा हरेक खातामा लगभग १५४७ भारु जम्मा भएको छ ।

02राष्ट्रिय स्तरमा आँकडाको विश्लेषण गर्ने हो भने थाहा हुन्छ कि ९ नम्बरसम्म देशमा शून्य मौज्दातका खाताको संख्या ५ करोड ९३ लाख ६७ हजार ३०९ थियो । ३० नम्बरसम्म यीमध्ये मात्र ४५२५६१ खाता यस्ता थिए, जहाँ पैसा जम्मा गरियो, अर्थात भारु ५ सय र एक हजार दरका नोटमा प्रतिबन्ध लगाइएपछि । ३० नम्बरसम्म शून्य मौज्दातवाला मात्र ०.७६ प्रतिशत खातामा नै पैसा जम्मा गरिएको छ । 

छत्तीसगढमा आम आदमी पार्टीका नेता आनन्द मिश्राले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले मुर्दाबादको र्यालीमा समेत सार्वजनिक कोष खाताबारे कुराकानी गरेपनि कालोधन भएका उद्योगपतिका विषयमा भने नबोलेको आरोप लगाएका छन् । मिश्रा भन्छन्– ‘नोट प्रतिबन्धले पुर्ण रुपमा गरीमा जनताहरु प्रताडित भईरहेका छन् । जबकी सरकार आफै कालो धनलाई सेतो धनमा परिवर्तन गर्ने प्रयास गरिरहेको छ । ध्यान अन्तै मोड्नका लागि सार्वजनिक कोष खाता र नगदरहित अर्थव्यस्थाको कुरा भईरहेको छ ।’ (बीबीसी हिन्दी

हरेक क्षेत्रमा फड्को मार्दै चीन : प्रतिव्यक्ति आय आठ हजार डलर पुग्यो

yuanचीनको प्रतिव्यक्ति आय ८ हजार डलर पुगेको छ । चीनको केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्को सूचना कार्यालयले बिहीवार जारी गरेको स्वेतपत्रमा यस्तो देखिएको हो । उक्त स्वेतपत्र अनुसार विगत ३ दशकको अवधिमा उच्च आर्थिक वृद्धिदरका कारण त्यहाँको प्रतिव्यक्ति आय सो स्तरमा पुगेको हो । 

सो अवधिमा मानिसको जीवनस्तरमा उल्लेख्य सुधार आएको समेत प्रतिवेदनले देखाएको छ । सन् १९७८ मा २ सय डलर रहेको प्रतिव्यक्ति जीडीपी सन् २०१५ मा ८ हजार डलरमाथि उक्लिएको छ । सोही अवधिमा गरीबीको रेखामुनि रहेका ७० प्रतिशत अर्थात् ७० करोेड जनताको जीवस्तरमा समेत सुधार आएको स्वेतपत्रमा बताइएको छ । ३ दशकअघि शहरी क्षेत्रमा ३ सय ३४ दशमलव ४ युआन रहेको प्रतिव्यक्ति खर्चयोग्य आयसमेत गतवर्ष बढेर ३१ हजार १ सय ९५ युआनमा पुगेको छ । 

स्वेतपत्रअनुसार सोही अवधिमा ग्रामीण भेगमा प्रतिव्यक्ति खुद आय १ सय ३३ दशमलव ६ युआनबाट बढेर ११ हजार ४ सय २२ युआनमा पुगेको छ । सो अवधिमा जीवन प्रत्याशा, शिक्षाको स्तरलगायतका विषयमा समेत चीनले उल्लेख्य फड्को मारेको छ । एजेन्सी